Αυτό προκύπτει από τη νέα μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ με τίτλο «Η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη των εισερχόμενων τουριστών στην Ελλάδα, 2015-2024», η οποία βασίζεται στα επίσημα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων της Τράπεζας της Ελλάδος.
Η δεκαετής εικόνα: άνοδος ημερήσιας δαπάνης, πτώση συνολικής
Την περίοδο 2015-2024, η Μέση Δαπάνη ανά Διανυκτέρευση (ΜΔΔ) αυξήθηκε κατά 20,6%, φτάνοντας τα 89,1 ευρώ το 2024 από 73,9 ευρώ το 2015. Αντίθετα, η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη υποχώρησε ελαφρά κατά 1,2%, από 579,6 ευρώ σε 572,8 ευρώ. Η αντίφαση αυτή εξηγείται αποκλειστικά από τη μείωση της Μέσης Διάρκειας Παραμονής (ΜΔΠ), η οποία περιορίστηκε κατά 1,4 διανυκτερεύσεις, από 7,8 το 2015 σε 6,4 το 2024 – το χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της Έρευνας Συνόρων το 2005. Όπως επισημαίνει το ΙΝΣΕΤΕ, η αύξηση του κόστους ανά ημέρα φαίνεται να οδηγεί είτε σε συντόμευση των διακοπών, είτε σε ενίσχυση των ταξιδιών σύντομης διάρκειας, όπως τα city breaks, εις βάρος των πολυήμερων παραθεριστικών ταξιδιών.
Οι τρεις φάσεις της δεκαετίας
Προ πανδημίας (2015-2019)
Ήδη πριν την πανδημία, η ΜΔΠ είχε αρχίσει να μειώνεται (από 7,8 σε 7,4 διανυκτερεύσεις), οδηγώντας τη ΜΚΔ σε πτώση από 579,6 σε 564 ευρώ, παρά την άνοδο της ημερήσιας δαπάνης. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η ενίσχυση του τουρισμού πόλης, κυρίως στην Αθήνα.
Πανδημία (2020-2021)
Κατά την οξεία φάση της πανδημίας, όλοι οι δείκτες κινήθηκαν ανοδικά, αλλά με πολύ λιγότερους επισκέπτες. Η ΜΔΠ αυξήθηκε στις 8,9 διανυκτερεύσεις, η ΜΔΔ στα 78,6 ευρώ και η ΜΚΔ εκτινάχθηκε στα 702,4 ευρώ το 2021 (+24,5%). Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη θετική εικόνα ασφάλειας της Ελλάδας και στη διαχείριση της υγειονομικής κρίσης.
Μετά την πανδημία (2022-2024)
Με την ομαλοποίηση των ταξιδιών, επανήλθαν οι προ πανδημίας τάσεις. Παρά την αύξηση της ΜΔΔ στα 89,1 ευρώ, η ΜΚΔ μειώθηκε κατά 18,5% σε σχέση με το 2021, λόγω της έντονης πτώσης της διάρκειας παραμονής.
Στους βασικούς λόγους περιλαμβάνονται:
- η μείωση του μεριδίου των παραδοσιακών αγορών (Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία κ.ά.) και η αύξηση αγορών χαμηλότερης δαπάνης,
- η άνοδος των city breaks,
- οι πληθωριστικές πιέσεις που περιορίζουν τη διάρκεια των διακοπών.
- Η Αττική «τραβά» την ανηφόρα
Σε περιφερειακό επίπεδο, η Αττική κατέγραψε τη μεγαλύτερη άνοδο μεταξύ 2019 και 2024, αυξάνοντας το μερίδιο επισκέψεων από 16% σε 22%, ενώ η Μέση Δαπάνη ανά Επίσκεψη ενισχύθηκε κατά 103 ευρώ, φτάνοντας τα 541 ευρώ. Σε σύγκριση με την Ισπανία, βασικό ανταγωνιστή της Ελλάδας, το ΙΝΣΕΤΕ προχώρησε σε προσαρμογή των στοιχείων, ώστε να καταγράφεται η συνολική δαπάνη του ταξιδιού.
Το 2024 καταγράφεται σαφές άνοιγμα της ψαλίδας υπέρ της Ισπανίας:
- Ισπανία: Προσαρμοσμένη ΜΚΔ 738 ευρώ
- Ελλάδα: Προσαρμοσμένη ΜΚΔ 624 ευρώ
Η διαφορά οφείλεται τόσο στη μεγαλύτερη διάρκεια ταξιδιών στην Ισπανία όσο και στον υψηλότερο ρυθμό αύξησης της ημερήσιας δαπάνης, αλλά και στη διαφορετική σύνθεση αγορών, με την Ισπανία να έχει ισχυρότερη παρουσία σε long haul τουρισμό.
Όπως σημειώνει ο Γενικός Διευθυντής του ΙΝΣΕΤΕ, Ηλίας Κικίλιας, η στροφή σε ταξίδια μεγαλύτερης διάρκειας και υψηλότερης αξίας, καθώς και το άνοιγμα σε μακρινές αγορές, αποτελούν κρίσιμους στόχους για τον ελληνικό τουρισμό. Η ενίσχυση των αεροπορικών συνδέσεων και η ανάπτυξη εμπειριών υψηλής ποιότητας μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλός για την αύξηση της συνολικής τουριστικής δαπάνης και τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών οικονομιών.