Τουρισμός υπό πίεση στην Ανατολική Μεσόγειο

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, η αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος οδηγεί σε αυξημένες ακυρώσεις κρατήσεων, μειωμένη ζήτηση για νέες κρατήσεις και γενικότερη επιβράδυνση της τουριστικής δραστηριότητας.

Ειδικότερα, στην Κύπρο παρατηρείται σημαντική επιδείνωση της κατάστασης, καθώς τα ημερήσια ποσοστά ακυρώσεων για βραχυχρόνιες μισθώσεις εκτοξεύθηκαν από περίπου 15% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης σε επίπεδα που άγγιξαν ακόμη και το 100% τις αμέσως επόμενες ημέρες. Αν και η κατάσταση δείχνει να σταθεροποιείται σταδιακά, τα ποσοστά ακυρώσεων παραμένουν υψηλά, περίπου στο 45% έως και τα τέλη Μαρτίου. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη νευρικότητα των ταξιδιωτών, οι οποίοι επηρεάζονται από την ευρύτερη γεωπολιτική αστάθεια στην περιοχή.

Παράλληλα, η Ένωση Ξενοδόχων Κύπρου καταγράφει πτώση σχεδόν 40% στις κρατήσεις για τον Μάρτιο, ενώ αντίστοιχη μείωση αναμένεται και για τον Απρίλιο. Οι επαγγελματίες του κλάδου εκφράζουν έντονη ανησυχία, καθώς η περίοδος αυτή αποτελεί προάγγελο της θερινής σεζόν, η οποία είναι καθοριστική για τα συνολικά έσοδα του έτους. Εκπρόσωποι ξενοδοχειακών μονάδων επισημαίνουν ότι από τις αρχές Μαρτίου οι ακυρώσεις είναι συνεχείς, δημιουργώντας ένα κλίμα αβεβαιότητας για τη συνέχεια.

Ωστόσο, υπάρχει ακόμη ελπίδα ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί τους επόμενους μήνες. Οι φορείς του τουρισμού τονίζουν τη σημασία της προστασίας της υψηλής περιόδου, δηλαδή των θερινών μηνών, κατά τους οποίους παραδοσιακά σημειώνεται η μεγαλύτερη τουριστική κίνηση. Εάν η επιβράδυνση συνεχιστεί έως τον Μάιο, υπάρχει κίνδυνος να προκύψουν σοβαρότερα προβλήματα για τον προορισμό συνολικά.

Οι επιπτώσεις του πολέμου δεν περιορίζονται μόνο στον τουρισμό, αλλά επεκτείνονται και στις οικονομικές προοπτικές της Κύπρου. Η Κεντρική Τράπεζα της χώρας αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψη για την ανάπτυξη το 2026, μειώνοντάς την στο 2,7% από 3%. Η αναθεώρηση αυτή βασίζεται στην εκτίμηση ότι η σύγκρουση θα έχει διάρκεια περίπου δύο μηνών, ωστόσο οποιαδήποτε παράταση ενδέχεται να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση.

Παράλληλα, αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους, όπως η EasyJet και η Jet2, καταγράφουν μείωση της ζήτησης για προορισμούς όπως η Κύπρος και η Τουρκία. Οι ταξιδιώτες φαίνεται να στρέφονται προς πιο «ασφαλείς» επιλογές στη δυτική Μεσόγειο, με την Ισπανία να αναδεικνύεται ως βασικός ωφελημένος αυτής της μετατόπισης.

Στην Ελλάδα, οι συνέπειες είναι πιο ήπιες αλλά σαφώς υπαρκτές. Η Aegean Airlines έχει καταγράψει διψήφια πτώση στις κρατήσεις για το καλοκαίρι, ιδιαίτερα από αγορές όπως το Ισραήλ και οι χώρες του Κόλπου. Η εξέλιξη αυτή είναι σημαντική, δεδομένου ότι οι συγκεκριμένες αγορές έχουν ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια και αποτελούν βασικό πυλώνα ανάπτυξης για τον ελληνικό τουρισμό.

Παράλληλα, παρατηρείται γενικότερη επιβράδυνση στις προκρατήσεις, όπως επισημαίνουν φορείς του κλάδου. Αν και υπήρξε μια προσωρινή αύξηση στις κρατήσεις πτήσεων –καθώς οι ταξιδιώτες επιχείρησαν να προλάβουν πιθανές αυξήσεις στα εισιτήρια λόγω ανόδου των τιμών του πετρελαίου– η συνολική εικόνα παραμένει συγκρατημένη. Επιπλέον, καταγράφεται μείωση της ζήτησης από βασικές αγορές, όπως η βόρεια Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που εντείνει τον προβληματισμό.

Παρά τις δυσκολίες, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η τουριστική δυναμική πριν από την έναρξη της σύγκρουσης ήταν ιδιαίτερα ισχυρή, γεγονός που δημιουργεί ένα «μαξιλάρι» αισιοδοξίας. Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει ρευστή και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Η επόμενη περίοδος θα είναι κρίσιμη για την Κύπρο και την Ελλάδα, καθώς θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το αν οι απώλειες μπορούν να ανακτηθούν ή αν θα αφήσουν πιο μόνιμο αποτύπωμα στις οικονομίες τους.

ΙΝΣΕΤΕ: Θετικές ενδείξεις για τη φετινή σεζόν

Η τουριστική περίοδος ξεκινά με ευνοϊκές προοπτικές, καθώς η αυξημένη ζήτηση από τον Απρίλιο ενισχύει τις προσδοκίες για υψηλές επιδόσεις.

Οι διαθέσιμες θέσεις σε διεθνείς πτήσεις προς την Ελλάδα φτάνουν τα 30,6 εκατομμύρια, αυξημένες κατά 8,3% σε σχέση με το 2025, σύμφωνα με το Airdata tracker του ΙΝΣΕΤΕ.

Ο Απρίλιος, που σηματοδοτεί την έναρξη της σεζόν, καταγράφει 2,31 εκατ. θέσεις (+4,9%), ενώ η ανοδική τάση συνεχίζεται τον Μάιο (3,76 εκατ., +7,1%) και τον Ιούνιο (4,77 εκατ., +5,6%). Η κορύφωση αναμένεται τον Ιούλιο και τον Αύγουστο με 5,58 και 5,61 εκατ. θέσεις αντίστοιχα, ενώ υψηλά επίπεδα διατηρούνται και τον Σεπτέμβριο. Αξιοσημείωτη είναι και η ισχυρή αύξηση του Οκτωβρίου (+20,6%), που ενισχύει την επιμήκυνση της σεζόν.

Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, η αγορά δείχνει μέχρι στιγμής ανθεκτικότητα, διατηρώντας τη ζήτηση σε υψηλά επίπεδα, ιδιαίτερα στην αρχή της περιόδου.

Σε επίπεδο αγορών, το Ηνωμένο Βασίλειο προηγείται με 6,18 εκατ. θέσεις (+9,7%), ακολουθούμενο από τη Γερμανία (5,2 εκατ., +10,1%) και την Ιταλία την Γαλλία και την Ολλανδία, ενώ οι ΗΠΑ καταγράφουν μικρότερη αλλά θετική αύξηση.

Ωστόσο, τον Απρίλιο καταγράφεται σημαντική πτώση από το Ισραήλ (-46%) και μικρή μείωση από τις ΗΠΑ (-3,3%), ενώ αντίθετα αυξημένες εμφανίζονται οι ροές από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν αυτή η θετική δυναμική μπορεί να διατηρηθεί, παρά τις πιέσεις από την κρίση στη Μέση Ανατολή.