Servicers με χρονόμετρο: Σε διαβούλευση οι νέοι κανόνες για τα κόκκινα δάνεια

Το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας που τέθηκε σε  διαβούλευση αργά χθες (7 Οκτωβρίου) επιχειρεί να επιβάλει νέους κανόνες στη σχέση οφειλετών, τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων μετατρέποντας σειρά πρακτικών που μέχρι σήμερα αποτελούσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους πιστωτές.

Περιλαμβάνει 16 παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος, αλλά η ουσιαστική μεταβολή βρίσκεται στη διαδικασία των διμερών ρυθμίσεων.

Από τον Κώδικα Δεοντολογίας σε διαδικασία με προθεσμίες

Η βασικότερη αλλαγή είναι η αντικατάσταση του υφιστάμενου Κώδικα Δεοντολογίας από νέα αυτοτελή και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης.

Σήμερα ο Κώδικας του ν. 4224/2013 λειτουργεί ως θεσμοθετημένο πλαίσιο εξωδικαστικής επίλυσης και βασίζεται σε στάδια επικοινωνίας, ανταλλαγής οικονομικών στοιχείων και αξιολόγησης της δυνατότητας αποπληρωμής του δανειολήπτη. Το νέο σύστημα προβλέπει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά στην αίτηση ρύθμισης μέσα σε τρεις μήνες και η διαδικασία να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο σε έξι.

Ακόμη σημαντικότερη είναι η παρέμβαση πριν από τον πλειστηριασμό. Τρεις μήνες πριν από την εκτέλεσή του, τράπεζα ή servicer θα υποχρεούνται να καταθέτουν στον οφειλέτη συγκεκριμένη πρόταση ρύθμισης. Η πρόταση θα πρέπει να είναι τεκμηριωμένη με βάση το εισόδημα, την περιουσία και την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής. Εφόσον υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να γνωστοποιούνται και οι δύο, ενώ η απόρριψη ρύθμισης θα πρέπει να αιτιολογείται εγγράφως.

Τέλος στις προκαταβολές 30%-50%

Ιδιαίτερη σημασία για την αγορά των μη εξυπηρετούμενων δανείων έχει η επιβολή ανώτατης προκαταβολής 15% στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις.

Μέχρι σήμερα οι διμερείς συμφωνίες πραγματοποιούνται ουσιαστικά σύμφωνα με την πολιτική κάθε τράπεζας ή servicer, χωρίς νομοθετημένο ενιαίο πλαφόν προκαταβολής. Το υπουργείο αναφέρει ότι στην πράξη είχαν καταγραφεί απαιτήσεις προκαταβολών άνω του 30%, ακόμη και 50% της οφειλής. Με τη νέα διάταξη, το 15% γίνεται το ανώτατο όριο.

Αλλάζει και η θέση του οφειλέτη που εξυπηρετεί κανονικά τη ρύθμισή του. Όσο αυτή παραμένει ενεργή και τηρείται, ο πιστωτής δεν θα μπορεί να την καταγγείλει ούτε να προχωρήσει σε διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού.

Η καινοτομία βρίσκεται κυρίως στις συνέπειες της παράβασης: η πράξη θα θεωρείται αυτοδικαίως άκυρη, ο οφειλέτης θα πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις και η διάρκεια της ρύθμισης θα παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση. Παράλληλα προβλέπονται πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ.

Περισσότερη διαφάνεια

Η υποχρέωση ενημέρωσης των οφειλετών δεν είναι καινούργια. Από το 2024, βάσει του ν. 5072/2023, οι servicers διαθέτουν ηλεκτρονικές πλατφόρμες μέσω των οποίων ο δανειολήπτης μπορεί να βλέπει στοιχεία όπως κεφάλαιο, τόκους, προμήθειες, επιτόκιο, δόσεις και υπόλοιπο οφειλής.

Αυτό που προστίθεται τώρα είναι ισχυρότερη ατομική αξίωση του οφειλέτη. Θα μπορεί να ζητεί δωρεάν πλήρη φάκελο της οφειλής –συμβάσεις, ιστορικό πληρωμών, υπολογισμό επιτοκίου και αναλυτικές επιβαρύνσεις– και ο πιστωτής θα έχει 45 ημέρες για να τον παραδώσει.

Το κρίσιμο νέο στοιχείο είναι η κύρωση: εάν παρέλθουν οι 45 ημέρες χωρίς πλήρη ενημέρωση, σταματά η τοκοφορία της οφειλής μέχρι να δοθούν τα στοιχεία.

Οι servicers ανοίγουν περισσότερο τα βιβλία τους

Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων αποκτούν επίσης αυξημένες υποχρεώσεις λογοδοσίας. Θα δημοσιοποιούν ετησίως οικονομικά στοιχεία, στοιχεία εταιρικής διακυβέρνησης, μέγεθος και σύνθεση χαρτοφυλακίων, αποτελέσματα διαχείρισης και δεδομένα για τα παράπονα των δανειοληπτών.

Παράλληλα, κάθε servicer θα καταθέτει στην Τράπεζα της Ελλάδος ετήσιο σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων, με στόχους εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία δανείων, κόστος, πόρους, κινδύνους και δείκτες απόδοσης.

Πρόσθετος έλεγχος εισάγεται στις τιτλοποιήσεις με κρατική εγγύηση, όπου θα πραγματοποιείται ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβών και των εξόδων των εμπλεκομένων.

Crypto: από το φορολογικό κενό στο 10%

Η δεύτερη μεγάλη τομή βρίσκεται στα κρυπτοστοιχεία. Σε αντίθεση με τα δάνεια, όπου το νομοσχέδιο αναμορφώνει ήδη υφιστάμενους μηχανισμούς, εδώ δημιουργείται ουσιαστικά ειδικό φορολογικό πλαίσιο εκεί όπου μέχρι σήμερα υπήρχε νομοθετικό κενό.

Η υπεραξία φυσικών προσώπων από πώληση crypto θα φορολογείται με 10%, με αφορολόγητο υπεραξίας έως 500 ευρώ τον χρόνο. Η ανταλλαγή ενός κρυπτοστοιχείου με άλλο δεν θα αποτελεί φορολογητέο γεγονός.

Με 10% θα φορολογούνται επίσης ως τόκοι οι αποδόσεις από staking, δανεισμό κρυπτοστοιχείων και παροχή ρευστότητας. Η αγορά crypto θα συνυπολογίζεται στα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, ενώ δεν θα επιβάλλεται Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής κατά την πώλησή τους.

Το νομοσχέδιο ανοίγει παράλληλα ένα παράθυρο 12 μηνών για οικειοθελή δήλωση παλαιότερων υπεραξιών, χωρίς πρόστιμα και τόκους, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 22 Οκτωβρίου 2026, πριν από την προγραμματισμένη κατάθεση του νομοσχεδίου στη Βουλή την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου.