Αμερικανικό LNG προς Ουκρανία μέσω Ελλάδας από το 2026

Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου η συμφωνία επισπεύδει την υλοποίηση του έργου και ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου αμερικανικού LNG προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Την περασμένη εβδομάδα, η κοινοπραξία – στην οποία συμμετέχει ο Όμιλος AKTOR με ποσοστό 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40% – υπέγραψε την πρώτη συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία, με προμηθευτή την BP και αγοραστή την ουκρανική Naftogaz. Το πρώτο φορτίο LNG αναμένεται να φτάσει στη Ρεβυθούσα εντός Μαρτίου και να διοχετευθεί στην Ουκρανία μέσω του Route 1, σηματοδοτώντας την πρακτική ενεργοποίηση του διαδρόμου σε εμπορική βάση. Πρόκειται για εξέλιξη με ισχυρό συμβολισμό αλλά και ουσιαστικό ενεργειακό αποτύπωμα, καθώς ανοίγει ο δρόμος για συστηματικές ροές αερίου από την Ελλάδα προς τον ευρωπαϊκό Βορρά. Στο άμεσο μέλλον αναμένονται περαιτέρω εξελίξεις, ενόψει και της κρίσιμης συνάντησης που έχει προγραμματιστεί στον Λευκό Οίκο στις 24 Φεβρουαρίου, με τη συμμετοχή του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου.

Γεωπολιτική αναβάθμιση

Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, ένα «πολυσύνθετο και απαιτητικό έργο» χωρίς ιστορικό προηγούμενο, με καθοριστικό ρόλο στη γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας και στην ενεργειακή στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εντάσσεται στο πλαίσιο της προσπάθειας για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και ενισχύεται περαιτέρω μετά την απόφαση των Βρυξελλών για οριστική απαγόρευση των ρωσικών εισαγωγών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή αναφορά της απόφασης στον TurkStream, καθώς κάθε ποσότητα φυσικού αερίου που εισέρχεται από την Τουρκία σε Ελλάδα και Βουλγαρία θεωρείται εκ προοιμίου ρωσικής προέλευσης. Έτσι, το βάρος της πιστοποίησης μεταφέρεται στους εισαγωγείς, ενώ η Ε.Ε. αποκτά νομικό έρεισμα για τον αποκλεισμό μη πιστοποιημένων ροών.

Από τον άξονα Ρωσίας–Νότου στη ροή Νότου–Βορρά

Όπως εξηγούν πηγές του ΥΠΕΝ, ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι μια μεμονωμένη «διαδρομή», αλλά ένα σύστημα ροών. Για δεκαετίες μετέφερε φυσικό αέριο από τη Ρωσία προς τα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο. Η λειτουργία του TurkStream το 2020 ανέτρεψε αυτή την ισορροπία, αφήνοντας ανεκμετάλλευτες κρίσιμες υποδομές.

Η εικόνα άρχισε να αλλάζει από το 2021 και μετά, με την είσοδο του αζέρικου αερίου μέσω TAP, τη λειτουργία του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας–Βουλγαρίας (IGB) το 2022 και την έναρξη του FSRU Αλεξανδρούπολης το 2024. Έτσι, η Ελλάδα απέκτησε τη δυνατότητα εξαγωγών προς τον Βορρά, αν και το σύστημα παραμένει υποαξιοποιημένο λόγω της παρουσίας ρωσικού αερίου στην περιοχή. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, οι ροές από την Τουρκία – κύρια πύλη εισόδου ρωσικού αερίου – αυξήθηκαν κατά 60% την περίοδο 2021–2025. Η ευρωπαϊκή απαγόρευση μεταβάλλει ριζικά τα δεδομένα. Τα προϊόντα Route 1, 2 και 3, που σχεδιάστηκαν ως «εισιτήρια εξπρές» για τη μεταφορά LNG από Ρεβυθούσα, Αλεξανδρούπολη και TAP προς την Ουκρανία, στοχεύουν στη μείωση του κόστους μεταφοράς, περιορίζοντας τα πολλαπλά τέλη εισόδου-εξόδου στα ενδιάμεσα συστήματα. Ωστόσο, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι τα προϊόντα αυτά καλύπτουν κυρίως βραχυχρόνιες ανάγκες, χωρίς να προσφέρουν ακόμη εμπορικά ελκυστικές λύσεις μεσο- και μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων. Η πλήρης εναρμόνισή τους με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο θεωρείται κρίσιμη για τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος.