18 Νοέ 2026

Με προηγμένη τεχνολογία της ABB ο εντοπισμός μεθανίου στον Άρη

Σε συνεργασία με την Καναδική Διαστημική Υπηρεσία

  • Ειρήνη Θεοφανίδου

Στην ανάπτυξη προηγμένης τεχνολογίας για τον εντοπισμό και τη μέτρηση μεθανίου στην επιφάνεια του Άρη προχωρά η ABB, μετά την ανάθεση νέας σύμβασης από την Καναδική Διαστημική Υπηρεσία (Canadian Space Agency – CSA).

Οπως λέει η ABB σε ανακοίνωσή της, το έργο αφορά στην περαιτέρω εξέλιξη ενός συμπαγούς και υψηλής ευαισθησίας φασματογράφου αερίων, ο οποίος θα μπορεί να ανιχνεύει εξαιρετικά μικρές συγκεντρώσεις αερίων στην αρειανή ατμόσφαιρα.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πρόγραμμα Martian Atmospheric Gas Evolution Experiment (MAGE), το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο του Προγράμματος Ανάπτυξης Διαστημικής Τεχνολογίας της CSA.

Η ABB θα βασιστεί σε προηγούμενη έρευνα που χρηματοδοτήθηκε από την Καναδική Διαστημική Υπηρεσία, προκειμένου να εξελίξει και να δοκιμάσει μια ειδικά προσαρμοσμένη για τον Άρη εκδοχή της τεχνολογίας φασματοσκοπίας λέιζερ Off-Axis Integrated Cavity Output Spectroscopy (OA-ICOS™).

Η συγκεκριμένη τεχνολογία χρησιμοποιείται ήδη στη Γη για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση διαρροών μεθανίου. Στόχος του νέου έργου είναι να επιτευχθεί εξαιρετικά υψηλή ευαισθησία στις μετρήσεις του αερίου, παράλληλα με την ανάπτυξη μιας αρχιτεκτονικής οργάνου που θα μπορεί μελλοντικά να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση οξυγόνου, υδροχλωρίου και υδρατμών στον Άρη.

Οι μηχανικοί και οι επιστήμονες της ABB θα εργαστούν για τη μείωση του θορύβου των μετρήσεων και τη μεγιστοποίηση της ευαισθησίας του οργάνου, υπό συνθήκες που προσομοιώνουν την επιφάνεια του Άρη και τη σύσταση της ατμόσφαιράς του. Το έργο περιλαμβάνει επίσης την ανάπτυξη και τη δοκιμή λειτουργικού πρωτοτύπου.

Το μυστήριο του μεθανίου στον Άρη

Η παρουσία μεθανίου στον Άρη αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα επιστημονικά ερωτήματα που απασχολούν τους ερευνητές. Παρότι έχουν εντοπιστεί ίχνη του αερίου κοντά στην επιφάνεια του πλανήτη, η προέλευσή του παραμένει αδιευκρίνιστη.

Το ενδιαφέρον των επιστημόνων οφείλεται στο γεγονός ότι το μεθάνιο διασπάται φυσικά με την πάροδο του χρόνου εξαιτίας της έκθεσής του στην ηλιακή ακτινοβολία. Συνεπώς, η συνεχιζόμενη παρουσία του στην ατμόσφαιρα του Άρη υποδηλώνει ότι ενδέχεται να υπάρχει κάποια ενεργή πηγή που αναπληρώνει τις ποσότητές του.

Η νέα τεχνολογία της ABB θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται η αναζήτηση μεθανίου στον Κόκκινο Πλανήτη. Μέχρι σήμερα, οι σχετικές έρευνες βασίζονταν κυρίως σε απομακρυσμένες παρατηρήσεις από δορυφόρους ή σε μετρήσεις περιορισμένης γεωγραφικής εμβέλειας σε συγκεκριμένα σημεία δειγματοληψίας.

Αντίθετα, το υπό ανάπτυξη όργανο θα επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση των ατμοσφαιρικών ιχνοαερίων κοντά στην επιφάνεια του πλανήτη, με υψηλή ευαισθησία και δυνατότητα εντοπισμού αερίων που προέρχονται από πολύ ευρύτερη περιοχή. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να αποκαλυφθούν δραστηριότητες εκπομπής μεθανίου που παραμένουν σήμερα μη ανιχνεύσιμες με τις υφιστάμενες μεθόδους.

Μετρήσεις ανά ώρα και ευαισθησία ενός μέρους ανά δισεκατομμύριο

Η τεχνολογική πρόκληση είναι ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς η συγκέντρωση του μεθανίου στον Άρη είναι εξαιρετικά χαμηλή, περίπου ένα μέρος ανά δισεκατομμύριο (1 ppb), ενώ η ατμοσφαιρική πίεση είναι σημαντικά μικρότερη από εκείνη της Γης.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται εξοπλισμός εξαιρετικά υψηλής ευαισθησίας, ώστε να παράγονται αξιόπιστες μετρήσεις. Επιπλέον, το πρόγραμμα προβλέπει παρακολούθηση σε ωριαία βάση, προκειμένου να καταγράφονται οι μεταβολές των συγκεντρώσεων με την πάροδο του χρόνου και να περιορίζονται οι πιθανές πηγές προέλευσης του αερίου.

Όπως δήλωσε ο Frederic Pelletier, Business Development Manager for Space & Defense στη διεύθυνση Measurement & Analytics της ABB στον Καναδά, η καινοτομία της τεχνολογίας έγκειται στη δυνατότητα αναζήτησης ιχνοαερίων με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο.

Όπως εξήγησε, αντί της εξέτασης μικρών δειγμάτων από ένα συγκεκριμένο σημείο, το νέο σύστημα θα μπορεί να παρακολουθεί αέρια που προέρχονται από πολύ μεγαλύτερη περιοχή. Εφόσον η τεχνολογία αποδειχθεί επιτυχημένη, θα μπορούσε να συμβάλει στον εντοπισμό των διεργασιών που ευθύνονται για την παρουσία μεθανίου στον Άρη.

Μεταξύ των πιθανών εξηγήσεων που εξετάζονται είναι και η παραγωγή μεθανίου από μικροοργανισμούς που ενδέχεται να βρίσκονται θαμμένοι στο υπέδαφος, με τρόπο ανάλογο με εκείνον με τον οποίο παγιδεύεται το σχιστολιθικό αέριο στη Γη.

Συνεργασία με το Πανεπιστήμιο York και δοκιμές στον Καναδά

Το MAGE αποτελεί ένα ερευνητικό σχέδιο αποστολής που αναπτύσσεται σε συνεργασία με τη Σχολή Μηχανικών Lassonde του Πανεπιστημίου York στο Τορόντο, υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Dr. John Moores και της ερευνητικής του ομάδας.

Το πρόγραμμα βασίζεται, μεταξύ άλλων, σε επιτόπιες ερευνητικές αποστολές που πραγματοποιήθηκαν στο νησί Axel Heiberg, στο Nunavut του Καναδά. Η περιοχή αποτελεί ένα επίγειο περιβάλλον αναλογίας του Άρη, καθώς προσφέρει συνθήκες που επιτρέπουν τη μελέτη φαινομένων σχετικών με το αρειανό περιβάλλον.

Στις συγκεκριμένες ερευνητικές αποστολές οι επιστήμονες κατάφεραν να επιδείξουν δυνατότητες ανίχνευσης μεθανίου και ανάλυσης της χωρικής μεταβλητότητας των συγκεντρώσεών του, δημιουργώντας μια βάση για μελλοντικές έρευνες στον Άρη.

Η τεχνολογία OA-ICOS και οι εφαρμογές στη Γη

Η τεχνολογία OA-ICOS της ABB βασίζεται στη χρήση ενός ευαίσθητου υπέρυθρου λέιζερ και ειδικών καθρεφτών υψηλής ανακλαστικότητας, οι οποίοι ανακλούν επανειλημμένα το φως μέσα από ειδικούς θαλάμους που περιέχουν δείγματα αερίων.

Η διαδρομή του φωτός μέσα στο δείγμα επιμηκύνεται σημαντικά, επιτρέποντας την ακριβή μέτρηση ακόμη και εξαιρετικά χαμηλών συγκεντρώσεων αερίων.

Στις εφαρμογές της στη Γη, η τεχνολογία ανίχνευσης διαρροών αερίων με λέιζερ της ABB παρουσιάζει ευαισθησία μεγαλύτερη από 1.000 φορές σε σύγκριση με τις συμβατικές τεχνολογίες. Παράλληλα, είναι έως και δέκα φορές ταχύτερη από τον παραδοσιακό εξοπλισμό στον εντοπισμό συγκεντρώσεων μεθανίου και αιθανίου της τάξης του ενός μέρους ανά δισεκατομμύριο.

Η εξέλιξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας για διαστημικές εφαρμογές αποτελεί ένα ακόμη πεδίο αξιοποίησης της τεχνογνωσίας της ABB στην αυτοματοποίηση, στις μετρήσεις και στις προηγμένες τεχνολογίες ανάλυσης αερίων.





By browsing this website, you agree to our privacy policy.
I Agree