Νόμος του κράτους το νέο κληρονομικό δίκαιο

Δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 81^Α΄/22.5.2026 ο Νόμος 5303/2026 με τίτλο «Αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου και άλλες διατάξεις» με τον οποίο προσαρμόστηκαν οι διατάξεις του Κληρονομικού Δικαίου του Αστικού Κώδικα, προς τις τρέχουσες κοινωνικές συνθήκες της χώρας μας. 

Μία από τις κυριότερες μεταβολές στο Δίκαιο αυτό ήταν η θεσμοθέτηση της δυνατότητας σύναψης των μέχρι τώρα ρητά απαγορευομένων κληρονομικών συμβάσεων, με τις οποίες ο «κληρονομούμενος» ρυθμίζει εν ζωή του σε σύμβαση με τους κληρονόμους του, την μετά θάνατον τύχη των περιουσιακών στοιχείων του. 

Εν όψει της εξέλιξης αυτής, η ΠΟΜΙΔΑ με τις από 21.12.2025 και 21.4.2026 επιστολές της προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης και τα μέλη της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής για το Κληρονομικό Δίκαιο, πρότεινε την επέκταση της δυνατότητα σύναψης κληρονομικής σύμβασης διανομής μεταξύ των συγκληρονόμων, όχι μόνον εν ζωή, αλλά και μετά το θάνατο του κληρονομουμένου. 

Στόχος της πρότασης ήταν να τεθεί τέρμα στην απαράδεκτη διαχρονική διαδικαστική ταλαιπωρία των εξ αδιαθέτου κληρονόμων οι οποίοι ήταν υποχρεωμένοι να τρέχουν επί έτη για αλλεπάλληλες φορολογικές δηλώσεις, συμβολαιογραφικές πράξεις και μεταγραφές κλπ. αποδοχών, διανομών και ανταλλαγών για να αποφύγουν τον εξ αδιαιρέτου κατακερματισμό των περιουσιακών στοιχείων, με τη θέσπιση της δυνατότητας κατάρτισης μεταξύ τους σύμβασης διανομής που θα μεταγράφεται στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο ως αποδοχή κληρονομιάς, ανατρέχοντας στον χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, χωρίς καμιά άλλη περαιτέρω γραφειοκρατική ταλαιπωρία τους, και χωρίς να αναγκάζονται να προσφεύγουν σε ανορθόδοξες μεθοδεύσεις.

Στην τεκμηριωμένη αυτή πρόταση υπήρξε θετική ανταπόκριση του Υπουργού Δικαιοσύνης κ. Γιώργου Φλωρίδη και του Υφυπουργού κ. Γιάννη Μπούγα, με αποτέλεσμα στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 1883 του Α.Κ. περί διανομής της κληρονομικής περιουσίας, να προστεθεί τρίτο εδάφιο που προβλέπει τα εξής:

«Σύμβαση μεταξύ συγκληρονόμων με την οποία διανέμεται η κληρονομία, ολόκληρη ή εν μέρει, ισχύει και ως αποδοχή της κληρονομίας από τους συμβαλλομένους.»

Σύμφωνα με το άρθρο 33 του νόμου η διάταξη αυτή θα τεθεί σε ισχύ από την 16.9.2026, όπως και όλες οι άλλες διατάξεις που τροποποιούν το Κληρονομικό Δίκαιο, τέτοια σύμβαση όμως θα μπορεί να καταρτιστεί και για θανάτους που συνέβησαν προ της ημερομηνίας αυτής, αρκεί να μην είχε ασκηθεί αγωγή διανομής.

Η διάταξη αυτή αποτελεί ιστορική τομή στο Κληρονομικό Δίκαιο της χώρας μας και ανεκτίμητης αξίας προσφορά στους πολίτες της, καθόσον απαλλάσσει τους εξ αδιαθέτου συγκληρονόμους από τις αλλεπάλληλες διαδικαστικές συμπληγάδες της εξ αδιαιρέτου συγκληρονόμησης των περιουσιακών στοιχείων, και της εν συνεχεία μεταξύ τους διανομής τους, με όσα όλο αυτό συνεπάγεται, επιτρέποντάς τους την κατ΄ευθείαν διανομή τους που ανατρέχει στην ημέρα του θανάτου του κληρονομουμένου. Αυτό διευκολύνει τόσο την άμεση ουσιαστική διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων από τον κάθε δικαιούχο συγκληρονόμο, όσο και την εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων τους ως προς τον οφειλόμενο από τον καθένα φόρο κληρονομιάς. 

Οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της διάταξης αυτής είναι οι εξής:

1. Ως σύμβαση διανομής ακινήτων θα πρέπει να καταρτιστεί συμβολαιογραφικά.

2. Συμβαλλόμενοι θα πρέπει να είναι όλοι οι νόμιμοι εξ αδιαθέτου συγκληρονόμοι.

3. Θα μπορεί να αφορά το σύνολο ή και μέρος της αδιάθετης κληρονομικής περιουσίας.

4. Θα ισχύει και θα μεταγράφεται και ως αποδοχή κληρονομιάς για τα διανεμόμενα με αυτήν περιουσιακά στοιχεία.

5. Η ενέργειά της θα ανατρέχει αναδρομικά στο χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου.

.