Οικοδομή: Τα έργα που “παγώνουν” και οι αποφάσεις για πολεοδομικά μπόνους

Την ίδια στιγμή, σε αίθουσα δημοτικού συμβουλίου τίθεται το αντίστροφο ερώτημα: μπορεί να επιτραπεί η διατήρηση επιπλέον ορόφων που έχουν κριθεί αντισυνταγματικοί;

Το κοινό σημείο και των δύο περιπτώσεων είναι η έντονη αντιπαράθεση που έχει δημιουργηθεί γύρω από τα πολεοδομικά «μπόνους» του Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΝΟΚ), μια σύγκρουση που τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε μετωπική αντιπαράθεση μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, του Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του κατασκευαστικού κλάδου. Τον τελικό λόγο καλείται να δώσει η Συμβούλιο της Επικρατείας.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το χρονοδιάγραμμα που έθεσε το ίδιο το δικαστήριο. Η Ολομέλεια του ΣτΕ έχει δώσει προθεσμία έως τον Απρίλιο για την κατάθεση υπομνημάτων από τις εμπλεκόμενες πλευρές. Με βάση τη συνήθη διαδικασία, η τελική απόφαση αναμένεται περίπου έναν μήνα αργότερα, πιθανότατα μέσα στον Ιούνιο.

Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας εξετάστηκε ένα ευρύ πλέγμα νομοθετικών παρεμβάσεων που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των προηγούμενων αποφάσεων του ΣτΕ σχετικά με τα πολεοδομικά κίνητρα του ΝΟΚ. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι τροποποιήσεις που εισήχθησαν με το άρθρο 132 του νόμου 5106/2024, το άρθρο 41 του νόμου 5167/2024 που περιλαμβάνει μεταβατικές διατάξεις για τον κανονισμό, καθώς και τα άρθρα 66 έως 71 του νόμου 5197/2025, τα οποία εισάγουν νέες πολεοδομικές ρυθμίσεις.

Ωστόσο, η βασική εστία της αντιπαράθεσης είναι το Προεδρικό Διάταγμα 94/2025, το οποίο εκδόθηκε μετά τις αποφάσεις 146 έως 149 της Ολομέλειας του Συμβούλιο της Επικρατείας. Το διάταγμα επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο εφαρμογής των κινήτρων δόμησης, εισάγοντας τον μηχανισμό του λεγόμενου «περιβαλλοντικού ισοδυνάμου», ως τρόπο εξισορρόπησης των πρόσθετων δικαιωμάτων δόμησης με περιβαλλοντικά ανταλλάγματα.

Η τελική απόφαση της Δικαιοσύνης αναμένεται να καθορίσει όχι μόνο την τύχη συγκεκριμένων οικοδομικών έργων, αλλά και το ευρύτερο πλαίσιο ανάπτυξης της αγοράς ακινήτων τα επόμενα χρόνια.