Οι «Μαύροι Κύκνοι» στα χρηματιστήρια τον Μάρτιο

Μια σειρά από γεγονότα υψηλού κινδύνου, που οι αναλυτές συχνά χαρακτηρίζουν ως «Μαύρους Κύκνους», έχουν εμφανιστεί την ίδια περίοδο, προκαλώντας ισχυρές αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Τον Μάρτιο του 2020 η πανδημία οδήγησε σε ιστορική κατάρρευση των αγορών, το 2022 η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πυροδότησε ενεργειακή κρίση και έντονη μεταβλητότητα, ενώ το 2023 οι αγορές κλονίστηκαν από την κατάρρευση της Silicon Valley Bank και την κρίση εμπιστοσύνης που ακολούθησε με την Credit Suisse.

Στο σημερινό περιβάλλον, οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή επαναφέρουν την αβεβαιότητα στις αγορές. Οι διεθνείς χρηματιστηριακοί δείκτες κατέγραψαν πιέσεις, ενώ οι αποδόσεις των ομολόγων αυξήθηκαν, καθώς οι επενδυτές ενσωματώνουν υψηλότερο ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου και επαναξιολογούν τις προοπτικές για τον πληθωρισμό και την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη.

Τα σενάρια για το πετρέλαιο

Η Goldman Sachs εξετάζει δύο βασικά δυσμενή σενάρια που σχετίζονται με πιθανή διαταραχή στις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο.

Στο πρώτο σενάριο, μια διακοπή διάρκειας 30 ημερών θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου έως τα 130 δολάρια ανά βαρέλι. Σε ένα πιο ακραίο σενάριο διαταραχής διάρκειας 60 ημερών, η τιμή θα μπορούσε να αγγίξει ακόμη και τα 150 δολάρια.

Καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν φαίνεται να τερματίζεται άμεσα, αυξάνεται η αβεβαιότητα γύρω από το βασικό σενάριο για σύντομη διάρκεια των εχθροπραξιών.

Οι εκτιμήσεις των διεθνών οίκων

Η Deutsche Bank προειδοποιεί ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί ένα νέο κύμα sell-off σε μετοχές και ομόλογα, αντίστοιχο με εκείνο που καταγράφηκε το 2022 κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.

Ωστόσο, όπως σημειώνει, οι αγορές δεν προεξοφλούν ακόμη ένα σενάριο παρόμοιας έντασης. Την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022, η τιμή του Brent παρέμεινε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για περίπου πέντε μήνες, ενώ σήμερα δεν έχουν εμφανιστεί ακόμη αντίστοιχες πιέσεις.

Επιπλέον, σε αντίθεση με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 ή ακόμη και του 2022, ο πληθωρισμός στις περισσότερες μεγάλες οικονομίες βρίσκεται πλέον κοντά στους στόχους των κεντρικών τραπεζών.

Παράλληλα, μέχρι στιγμής δεν έχει παρατηρηθεί επιθετική αλλαγή στη στάση των κεντρικών τραπεζών, ούτε σημαντική επιδείνωση των βασικών μακροοικονομικών δεικτών.

«Αγορές που ανεβαίνουν στο τείχος της ανησυχίας»

Από την πλευρά της, η Morgan Stanley εκτιμά ότι η πρόσφατη μεταβλητότητα μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για επενδυτές που προετοιμάζονται για την επόμενη ανοδική φάση των αγορών.

Όπως σημειώνει, οι επενδυτές θα πρέπει να ετοιμάζουν «λίστες αγορών», καθώς σε αρκετές περιπτώσεις στο παρελθόν οι αγορές ανέκαμψαν λίγους μήνες μετά την κορύφωση των γεωπολιτικών εντάσεων.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της τράπεζας, σε περίπου έξι μήνες οι συνθήκες στις αγορές ενδέχεται να έχουν σταθεροποιηθεί, όπως συνέβη και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Επιπλέον, η Morgan Stanley επισημαίνει ότι οι μετοχές ιστορικά τείνουν να αγγίζουν τα χαμηλά τους επίπεδα λίγες ημέρες μετά την κορύφωση των τιμών του πετρελαίου.

Η BlackRock, από την πλευρά της, εστιάζει στον κίνδυνο ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ, αν και σημειώνει ότι ένα τέτοιο σενάριο δεν αποτελεί ακόμη τη βασική εκτίμηση των αγορών.

Η χρηματιστηριακή ιστορία δείχνει ότι συχνά «οι αγορές ανεβαίνουν στο τείχος της ανησυχίας» (stock market climbs a wall of worry), μια φράση που χρησιμοποιείται για να περιγράψει περιόδους όπου οι χρηματιστηριακοί δείκτες συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά παρά την έντονη αβεβαιότητα.

Σε πολλές περιπτώσεις στο παρελθόν, τα χρηματιστήρια έχουν προεξοφλήσει την αβεβαιότητα πριν από την κορύφωση των γεγονότων και έχουν ανακάμψει ακόμη και πριν από την ολοκλήρωση των συγκρούσεων.

Ανθεκτική η ελληνική οικονομία

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι διεθνείς οίκοι εκτιμούν ότι η ελληνική οικονομία εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα απέναντι στις γεωπολιτικές πιέσεις.

Η Fitch εκτιμά ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή είναι πιθανό να διαρκέσει λιγότερο από έναν μήνα και ότι η ελληνική οικονομία διαθέτει ισχυρότερες άμυνες σε σχέση με άλλες οικονομίες της Ευρωζώνης. Παράλληλα, προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης περίπου 2,1% για την περίοδο 2026-2027.

Η Moody’s, από την πλευρά της, διατηρεί σταθερές προοπτικές για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, επισημαίνοντας ότι η ισχυρή πιστωτική επέκταση και οι ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες αναμένεται να στηρίξουν τα βασικά χρηματοοικονομικά μεγέθη των τραπεζών τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με τον οίκο αξιολόγησης, οι ελληνικές τράπεζες εκτιμάται ότι θα αποφύγουν άμεση επιδείνωση της ποιότητας των δανειακών τους χαρτοφυλακίων εξαιτίας της γεωπολιτικής έντασης.

Ανάλογη εκτίμηση διατυπώνει και η Goldman Sachs, η οποία υπογραμμίζει ότι η ελληνική οικονομία εμφανίζεται σχετικά λιγότερο εκτεθειμένη σε ένα ενεργειακό σοκ σε σύγκριση με άλλες χώρες της Ευρωζώνης.

Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022 έδειξε ότι η ελληνική οικονομία μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις αυξήσεις στις τιμές ενέργειας. Παράλληλα, η σημερινή δημοσιονομική πολιτική δημιουργεί έναν βαθμό ευελιξίας για τη χρηματοδότηση μέτρων που θα μπορούσαν να μετριάσουν πιθανές οικονομικές επιπτώσεις.