H επόμενη ημέρα για τον ελληνικό τουρισμό

Παρά το κλίμα γεωπολιτικής αβεβαιότητας, οι πρώτες αντιδράσεις της αγοράς χαρακτηρίζονται από συγκρατημένη αισιοδοξία. Παράγοντες του κλάδου εκτιμούν ότι ο ελληνικός τουρισμός έχει πλέον αποκτήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωγενείς κρίσεις. Η εμπειρία της πανδημίας αλλά και προηγούμενων περιφερειακών εντάσεων οδήγησε σε καλύτερη διαχείριση κινδύνου, ευρύτερη διασπορά αγορών και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κράτους, αεροπορικών εταιρειών και ξενοδοχειακών ομίλων.

Ωστόσο, η αισιοδοξία αυτή συνοδεύεται από έντονη επαγρύπνηση. Οι βασικές ανησυχίες εστιάζονται κυρίως στην ψυχολογία των ταξιδιωτών και στο κόστος μεταφορών. Η εμπειρία δείχνει ότι η ταξιδιωτική ζήτηση μπορεί να επηρεαστεί γρήγορα εάν η ένταση αποκτήσει διάρκεια ή αν επηρεάσει τις διεθνείς μεταφορές. Παράλληλα, μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές καυσίμων θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων και, κατ’ επέκταση, των τουριστικών πακέτων.

«Η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές, το οποίο ενδέχεται να επηρεάσει άμεσα και έμμεσα την παγκόσμια –και κατ’ επέκταση την ελληνική– τουριστική δραστηριότητα», σημειώνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Γιώργος Βεϊνόγλου, επικεφαλής Real Estate & Hospitality της EY-Parthenon και senior manager της EY Ελλάδος.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πιθανές επιπτώσεις κινούνται σε τρεις βασικούς άξονες: το ενεργειακό κόστος, τη λειτουργική πίεση στις επιχειρήσεις και τις αλλαγές στην ταξιδιωτική συμπεριφορά.

Ενεργειακό κόστος και ταξιδιωτική ζήτηση

Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή αναμένεται να ασκήσουν ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας, ενισχύοντας πληθωριστικές τάσεις. Η αύξηση του κόστους ενέργειας περιορίζει την αγοραστική δύναμη των ταξιδιωτών και επηρεάζει τον προϋπολογισμό που διαθέτουν για διακοπές.

Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε συντομότερη διάρκεια ταξιδιών, μεγαλύτερη ευαισθησία στις τιμές και, σε ορισμένες αγορές, μετατόπιση της ζήτησης από διεθνή προς εγχώρια ταξίδια.

Πίεση στα κόστη των τουριστικών επιχειρήσεων

Την ίδια στιγμή, η αύξηση των τιμών ενέργειας επιβαρύνει άμεσα και τις τουριστικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα. Τα υψηλότερα λειτουργικά έξοδα συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους, ενώ ενδέχεται να οδηγήσουν και σε αναπροσαρμογές τιμών.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι κλάδοι των μεταφορών, καθώς τόσο οι αεροπορικές εταιρείες όσο και η ακτοπλοΐα αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη καυσίμων, τα οποία συχνά μετακυλίονται στους ταξιδιώτες.

Γεωπολιτική αβεβαιότητα και ψυχολογία ταξιδιωτών

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα μπορεί επίσης να επηρεάσει τη διάθεση για ταξίδια, ενισχύοντας την τάση αποταμίευσης σε περιόδους κρίσης. Σε άμεσο επίπεδο, οι ταξιδιωτικές ροές από χώρες που εμπλέκονται ή επηρεάζονται από τη σύγκρουση ενδέχεται να περιοριστούν. Έμμεσες επιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν και σε αγορές που πλήττονται οικονομικά ή ψυχολογικά από την κρίση.

Παράλληλα, η γεωγραφική θέση της Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο λειτουργεί διττά: από τη μία πλευρά η εγγύτητα σε περιοχές έντασης μπορεί να εντείνει τις αντιλήψεις κινδύνου για ορισμένους ταξιδιώτες· από την άλλη, η χώρα εξακολουθεί να θεωρείται σημαντικά ασφαλέστερος προορισμός σε σχέση με γειτονικές περιοχές, ενισχύοντας τη συγκριτική της θέση στην περιφέρεια.

Στάση αναμονής στην αγορά

Προς το παρόν, η αγορά υιοθετεί στάση αναμονής. Σύμφωνα με το υπουργείο Τουρισμού, οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά χωρίς να έχει διαπιστωθεί μέχρι στιγμής ουσιαστική μεταβολή στη δυναμική των κρατήσεων για τη φετινή σεζόν.

Σε πρόσφατες τηλεδιασκέψεις της υπουργού Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη με τα ανώτατα στελέχη των μεγάλων tour operators TUI Group και Jet2 Holidays επιβεβαιώθηκε η ισχυρή ζήτηση για την Ελλάδα. Μάλιστα, η Jet2 ανακοίνωσε αύξηση της διαθεσιμότητας θέσεων προς τη χώρα κατά 15% για το 2026 σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Παράλληλα, η υφυπουργός Τουρισμού Άννα Καραμανλή είχε επαφές με εκπροσώπους της διεθνούς τουριστικής αγοράς στο πλαίσιο της ITB Berlin στο Βερολίνο, όπου, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επαγγελματιών του κλάδου, οι γεωπολιτικές εξελίξεις δεν φαίνεται προς το παρόν να επηρεάζουν τη ζήτηση για τη χώρα.

Ανάλογη εικόνα μεταφέρουν και οι εκπρόσωποι των ξενοδόχων. Η πρόεδρος του Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων και πρόεδρος των ξενοδόχων Ζακύνθου Χριστίνα Τετράδη επισημαίνει ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα, ενώ τα πρώτα μηνύματα από την αγορά δείχνουν ότι η ζήτηση παραμένει σταθερή.

Το ΙΤΕΠ μάλιστα πραγματοποιεί για λογαριασμό του Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδας ειδική εβδομαδιαία έρευνα για την καταγραφή κρατήσεων και ακυρώσεων, με στόχο τη συνεχή αποτύπωση των τάσεων της αγοράς.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος της Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων Γιάννης Χατζής υπογραμμίζει ότι η ζήτηση εμφανίζεται μέχρι στιγμής σταθερή, τονίζοντας όμως ότι οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων.

Αντίστοιχα, ο πρόεδρος της Ένωση Ξενοδόχων Αθηνών – Αττικής & Αργοσαρωνικού Ευγένιος Βασιλικός σημειώνει ότι ο κλάδος παρακολουθεί τις εξελίξεις με επαγρύπνηση, καθώς είναι ακόμη πολύ νωρίς για ασφαλείς εκτιμήσεις σχετικά με το εύρος των επιπτώσεων στον διεθνή τουρισμό και ιδιαίτερα στους προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου.