Aλλάζει ριζικά το τοπίο της ελληνικής αγοράς εργασίας

Το δημογραφικό, η πράσινη μετάβαση, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η «οικονομία της εμπειρίας» θα αποτελέσουν τους βασικούς μοχλούς που θα καθορίσουν τη ζήτηση για επαγγέλματα και δεξιότητες την επόμενη δεκαετία.

Όπως επισημαίνει ο εμπειρογνώμονας του Cedefop, δρ Ηλίας Λιβανός, η συνολική απασχόληση στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα παραμείνει ουσιαστικά στάσιμη έως το 2035. Ωστόσο, η μεγάλη πρόκληση δεν θα είναι η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, αλλά η αντικατάσταση όσων αποχωρούν από την αγορά λόγω συνταξιοδότησης, αλλαγής επαγγέλματος ή άλλων λόγων, καθώς περίπου εννέα στις δέκα προσλήψεις θα αφορούν τη λεγόμενη «ζήτηση αντικατάστασης».

Δημογραφικό: Η «Μεγάλη Συνταξιοδότηση» αλλάζει τις ανάγκες της αγοράς

Καθοριστικό σημείο καμπής θεωρείται το 2035, όταν θα έχει ολοκληρωθεί η έξοδος από την αγορά εργασίας της γενιάς των baby boomers. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τη ζήτηση για επαγγέλματα που σχετίζονται με την υγεία, την κοινωνική φροντίδα και τις προσωπικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Cedefop, οι νέες θέσεις εργασίας στους τομείς της υγείας και της κοινωνικής μέριμνας θα αυξηθούν κατά 10%, ενώ οι εργαζόμενοι προσωπικής φροντίδας θα καταγράψουν αύξηση της τάξης του 44%.

Παράλληλα, θα ενισχυθεί η ζήτηση για υπηρεσίες υποστήριξης ηλικιωμένων, όπως συμβουλευτικές υπηρεσίες και προσωπική εξυπηρέτηση, ενώ σημαντικές θα παραμείνουν και οι ανάγκες για εκπαιδευτικούς, οι οποίες αντιστοιχούν περίπου στο 6% της συνολικής ζήτησης αντικατάστασης.

Πράσινη μετάβαση: Νέες ευκαιρίες σε ενέργεια, κατασκευές και αγροτικό τομέα

Η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας αναμένεται να μεταβάλει σημαντικά τη διάρθρωση της απασχόλησης, με μετακίνηση εργαζομένων από παραδοσιακούς, ενεργοβόρους κλάδους προς δραστηριότητες που συνδέονται με την πράσινη οικονομία. Οι μεγαλύτερες προοπτικές εντοπίζονται στους ηλεκτρολόγους μηχανικούς και στους ηλεκτροτεχνίτες, όπου οι νέες θέσεις εργασίας προβλέπεται να αυξηθούν κατά 27%. Παράλληλα, οι κλάδοι της ηλεκτρικής ενέργειας, του φυσικού αερίου και του κλιματισμού αναμένεται να εμφανίσουν αύξηση της απασχόλησης κατά 33%, ενώ στις κατασκευές προβλέπεται άνοδος 12%, λόγω των έργων ενεργειακής αναβάθμισης και ανακαίνισης κτιρίων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο αγροτικός τομέας. Αν και η συνολική απασχόληση συνεχίζει να μειώνεται, οι ανάγκες αντικατάστασης του γηράσκοντος ανθρώπινου δυναμικού δημιουργούν σημαντικές ευκαιρίες για νέους, εξειδικευμένους αγρότες με ψηφιακές και επιχειρηματικές δεξιότητες.

Ψηφιακός μετασχηματισμός: Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τις δεξιότητες, όχι τη ζήτηση

Παρά την ταχεία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι προοπτικές για τον κλάδο της πληροφορικής παραμένουν ιδιαίτερα θετικές. Το Cedefop προβλέπει αύξηση κατά 13% της συνολικής απασχόλησης στον τομέα της πληροφορικής έως το 2035, ενώ για τους επαγγελματίες πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών η αύξηση εκτιμάται ότι θα φθάσει το 32%. Θετικές προοπτικές καταγράφονται και στις πωλήσεις, όπου οι νέες θέσεις εργασίας αναμένεται να αυξηθούν κατά 8,5%. Όπως επισημαίνει ο δρ Λιβανός, η ενίσχυση αυτή συνδέεται τόσο με την ανάπτυξη του λιανεμπορίου όσο και με το φαινόμενο της «ψηφιακής κόπωσης», καθώς ολοένα και περισσότεροι καταναλωτές επιλέγουν την προσωπική εξυπηρέτηση αντί της αποκλειστικής χρήσης αυτοματοποιημένων συστημάτων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.

Η οικονομία της εμπειρίας δημιουργεί νέα επαγγέλματα

Μία ακόμη τάση που αναμένεται να ενισχυθεί είναι η στροφή των καταναλωτών προς τις εμπειρίες αντί της κατανάλωσης υλικών αγαθών. Η μεταβολή αυτή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει σημαντικά την απασχόληση στους τομείς του πολιτισμού, της ψυχαγωγίας και των δημιουργικών δραστηριοτήτων. Οι θέσεις εργασίας στις τέχνες και την ψυχαγωγία προβλέπεται να αυξηθούν κατά 34%, ενώ στους επαγγελματίες και βοηθούς νομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών επαγγελμάτων η άνοδος εκτιμάται στο 35%.

Θετικές προοπτικές διατηρούν επίσης τα καταλύματα και η εστίαση, με αύξηση της απασχόλησης κατά 1,6%, ενώ οι βοηθοί προετοιμασίας φαγητού αναμένεται να καταγράψουν άνοδο 14,5%.

Δια βίου μάθηση και επανακατάρτιση στο επίκεντρο

Κοινός παρονομαστής όλων των αλλαγών, σύμφωνα με το Cedefop, είναι η ανάγκη συνεχούς αναβάθμισης των δεξιοτήτων. Η δια βίου μάθηση και η επανακατάρτιση αναδεικνύονται σε βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της απασχολησιμότητας, καθώς η αγορά εργασίας μεταβάλλεται με ταχείς ρυθμούς. Όπως τονίζει ο δρ Ηλίας Λιβανός, οι εργαζόμενοι καλούνται να αντιμετωπίσουν την τεχνολογία ως εργαλείο και σύμμαχο και όχι ως απειλή, προσαρμοζόμενοι έγκαιρα στις νέες απαιτήσεις που δημιουργούν η ψηφιακή και η πράσινη μετάβαση.