Η Αλβανία χτίζει τη νέα της ταυτότητα με την υπογραφή διεθνών αρχιτεκτόνων

Η ανάθεση του σχεδιασμού του Tirana Fountain Plaza στο δανέζικο αρχιτεκτονικό γραφείο Bjarke Ingels Group (BIG) αποτελεί την τελευταία προσθήκη σε μια σειρά έργων καθώς η κυβέρνηση του Έντι Ράμα επιδιώκει να καταστήσει τη διεθνή αρχιτεκτονική βασικό εργαλείο αστικής ανάπτυξης και προσέλκυσης επενδύσεων.

Η στρατηγική, που εξελίσσεται εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, έχει φέρει στην Αλβανία ορισμένα από τα γνωστότερα αρχιτεκτονικά γραφεία παγκοσμίως. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ολλανδική MVRDV, η δανέζικη BIG, η βελγική 51N4E, το ιταλικό Stefano Boeri Architetti και η Archea Associati, με έργα που εκτείνονται από οικιστικούς πύργους και ξενοδοχεία έως δημόσια κτίρια, πολιτιστικές εγκαταστάσεις και πολεοδομικές παρεμβάσεις.

Για το σκοπό αυτό η Αλβανία έχει αναπτύξει μηχανισμό διεθνών αρχιτεκτονικών διαγωνισμών, στον οποίο συμμετέχουν δημόσιοι φορείς και ιδιώτες επενδυτές, με στόχο την επιλογή προτάσεων υψηλής αρχιτεκτονικής προβολής.

Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει το Atelier Albania, μια πρωτοβουλία που συνδέεται με την Εθνική Υπηρεσία Χωροταξικού Σχεδιασμού και προωθεί διεθνείς διαγωνισμούς για έργα αστικής ανάπτυξης.

Παράλληλα, ο Δήμος Τιράνων χρησιμοποιεί την πλατφόρμα Tirana Competitions για τη διοργάνωση διαγωνισμών που αφορούν δημόσιους χώρους, εγκαταστάσεις και νέες αναπτύξεις.

Από τον πολεοδομικό σχεδιασμό στα επενδυτικά ακίνητα

Η συμμετοχή διεθνών γραφείων ξεκίνησε με παρεμβάσεις στον πολεοδομικό σχεδιασμό και σταδιακά επεκτάθηκε σε ιδιωτικές επενδύσεις μεγάλης κλίμακας.

Το γραφείο Stefano Boeri Architetti συμμετείχε στον σχεδιασμό του Tirana 2030, ενός στρατηγικού πλαισίου για τη μελλοντική ανάπτυξη της πρωτεύουσας, ενώ η 51N4E συνδέθηκε με σημαντικές παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, μεταξύ των οποίων η ανάπλαση της πλατείας Σκεντέρμπεη.

Η MVRDV ανέλαβε τη μετατροπή της Πυραμίδας των Τιράνων, ενός κτιρίου της κομμουνιστικής περιόδου, σε σύγχρονο πολιτιστικό και εκπαιδευτικό κέντρο. Το έργο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επανάχρησης υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος.

Η BIG έχει αναλάβει τον σχεδιασμό του νέου Εθνικού Θεάτρου της Αλβανίας, ενώ με το Tirana Fountain Plaza επεκτείνει την παρουσία της σε μια ανάπτυξη μεικτών χρήσεων που περιλαμβάνει κατοικίες, ξενοδοχείο, γραφεία και πολιτιστικές εγκαταστάσεις.

Το νέο συγκρότημα, ύψους 78 μέτρων, προβλέπεται να κατασκευαστεί στο πάρκο Rinia, στη θέση του υφιστάμενου συγκροτήματος Tajvani. Η αρχιτεκτονική πρόταση προβλέπει την ανύψωση του μεγαλύτερου μέρους του κτιρίου πάνω από το έδαφος, ώστε να διατηρηθεί η πρόσβαση στον δημόσιο χώρο.

Στον διαγωνισμό συμμετείχαν πέντε διεθνή γραφεία, μεταξύ των οποίων τα COBE, Barozzi Veiga, l’AUC και JDSA.

Η αρχιτεκτονική ως επενδυτικό εργαλείο

Η σύνδεση αρχιτεκτονικής και επενδύσεων είναι ιδιαίτερα εμφανής στα Τίρανα, όπου η ανάπτυξη νέων κατοικιών, γραφείων και ξενοδοχειακών μονάδων συνοδεύεται από την κατασκευή κτιρίων με έντονη μορφολογική ταυτότητα.

Η κυβέρνηση προωθεί παράλληλα διεθνείς διαγωνισμούς για την αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων και την ανάπτυξη νέων υποδομών, επιδιώκοντας τη συνεργασία του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα.

Χαρακτηριστική είναι η διαδικασία που προωθεί η Albanian Investment Corporation για την ανάπτυξη δημόσιων ακινήτων μέσω σχημάτων συνεργασίας με ιδιώτες, με τη συμμετοχή διεθνών αρχιτεκτονικών ομάδων.

Το μοντέλο επεκτείνεται και εκτός της πρωτεύουσας. Στο Δυρράχιο, διεθνής διαγωνισμός για τη δημιουργία νέας πανεπιστημιούπολης προσέλκυσε 41 αλβανικές και ξένες ομάδες, με τις BIG και 51N4E να είναι μεταξύ των φιναλίστ.