Έντονη κριτική στο νέο κτίριο “τοπόσημο” των MVRDV στο Ρότερνταμ

Σε άρθρο του ο Calder υποστηρίζει ότι η προσθήκη φυτών στις όψεις ενός νέου κτιρίου δεν το καθιστά αυτομάτως βιώσιμο, όπως –χαρακτηριστικά αναφέρει– «ένα φύλλο βασιλικού πάνω σε μια μπριζόλα δεν την κάνει vegan».

Το Shift Embassy, γνωστό και ως «Rotterdam Rocks!», προορίζεται να φιλοξενήσει ξενοδοχείο 200 κλινών, εστιατόριο φυτικής κουζίνας, γραφεία και εκθεσιακό χώρο 5.000 τ.μ., με στόχο να προσελκύει επισκέπτες από όλο τον κόσμο και να τους ευαισθητοποιεί σε ζητήματα βιωσιμότητας.

Ωστόσο, ο Calder θεωρεί ότι το ίδιο το έργο αντιφάσκει με τις αρχές που υποστηρίζει ο οργανισμός Shift, ο οποίος τάσσεται κατά της οικονομικής ανάπτυξης που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα και υπέρ της αποανάπτυξης (degrowth).

Κατά τον ίδιο, το βασικό πρόβλημα δεν είναι η ιδιαίτερη αισθητική του κτιρίου –η οποία έχει ήδη προκαλέσει ποικίλα σχόλια– αλλά το γεγονός ότι η κατασκευή ενός νέου μεγάλου κτιρίου από σκυρόδεμα και χάλυβα ενισχύει τη λανθασμένη αντίληψη ότι η βιώσιμη αρχιτεκτονική ταυτίζεται με νέα, εντυπωσιακά κτίρια που διαθέτουν πράσινες όψεις.

Αμφισβήτηση των «πράσινων» υλικών

Ο Calder αμφισβητεί και τα επιχειρήματα περί χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος των υλικών που προτείνονται. Όπως σημειώνει, η χρήση σκυροδέματος χαμηλών εκπομπών άνθρακα δεν συνεπάγεται απαραίτητα σημαντική μείωση των εκπομπών, καθώς η αντικατάσταση του τσιμέντου με βιομηχανικά υποπροϊόντα, όπως η σκωρία υψικαμίνων (GGBS), αντιμετωπίζει ήδη περιορισμούς στη διαθεσιμότητα.

Αντίστοιχα, η αξιοποίηση ανακτημένου χάλυβα θεωρείται θετική πρακτική, όμως –όπως υποστηρίζει– η διαθέσιμη ποσότητα ανακυκλωμένου και επαναχρησιμοποιούμενου χάλυβα χρησιμοποιείται ήδη σχεδόν πλήρως από την αγορά, γεγονός που περιορίζει το συνολικό περιβαλλοντικό όφελος.

Αναγνωρίζει θετικά στοιχεία

Παρά την έντονη κριτική, ο Calder αναγνωρίζει ορισμένες θετικές πρωτοβουλίες του σχεδίου.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• η πρόβλεψη για μεγαλύτερο εύρος επιτρεπόμενων θερμοκρασιών στους εκθεσιακούς χώρους, μειώνοντας τις ενεργειακές απαιτήσεις,
• η λειτουργία εστιατορίου αποκλειστικά φυτικής διατροφής,
• η εκτεταμένη φύτευση στον περιβάλλοντα χώρο.

Ωστόσο, επισημαίνει ότι τα στοιχεία αυτά δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις μιας νέας κατασκευής τέτοιας κλίμακας.

Προτείνει εγκατάλειψη του έργου

Ο οργανισμός Shift υποστηρίζει ότι η κοινωνική επίδραση του κτιρίου θα είναι πολλαπλάσια του περιβαλλοντικού του αποτυπώματος, εκτιμώντας ότι εκατομμύρια επισκέπτες θα αλλάξουν μακροπρόθεσμα τη συμπεριφορά τους απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

Ο Calder αμφισβητεί αυτή την παραδοχή και υποστηρίζει ότι το ίδιο το κτίριο εκπέμπει ένα αντικρουόμενο μήνυμα, προωθώντας την αντίληψη πως η βιωσιμότητα επιτυγχάνεται μέσω νέων εμβληματικών κατασκευών, οι οποίες απαιτούν μεγάλες ποσότητες σκυροδέματος, χάλυβα, ανελκυστήρες και ενεργοβόρα συστήματα κλιματισμού.

Κατά την άποψή του, η πραγματικά βιώσιμη λύση θα ήταν η ανακαίνιση και επανάχρηση υφιστάμενων κτιρίων, επιλογή που, όπως αναγνωρίζει και ο ίδιος ο οργανισμός Shift, θα είχε μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Ο αρθρογράφος καταλήγει προτείνοντας στον οργανισμό να εγκαταλείψει δημόσια το έργο, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα αποτελούσε ισχυρότερο μήνυμα υπέρ της αποανάπτυξης από την κατασκευή ενός νέου εμβληματικού κτιρίου.

Παράλληλα, εκτιμά ότι τα περίπου 240 εκατ. ευρώ που προβλέπεται να κοστίσει το έργο θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν αποτελεσματικότερα για την επέκταση των υφιστάμενων εκπαιδευτικών και περιβαλλοντικών δράσεων του οργανισμού, οι οποίες –σύμφωνα με τα στοιχεία του Shift– έχουν ήδη οδηγήσει τους συμμετέχοντες σε σημαντική μείωση του προσωπικού τους ανθρακικού αποτυπώματος.