Κλιματικά καταφύγια στις σχολικές αυλές. Το νέο μοντέλο που δοκιμάζει το Χαλάνδρι

Το προαύλιο του 4ου Δημοτικού Σχολείου, καθώς και του 4ου και 10ου Νηπιαγωγείου Χαλανδρίου, αποτέλεσε τον χώρο όπου εφαρμόστηκε η πρώτη πιλοτική φάση του σχεδίου για τη δημιουργία ενός σχολικού «κλιματικού καταφυγίου», στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου «MAINCODE: Σχεδιάζοντας Κλιματικά Καταφύγια Εμπνευσμένα από τη Φύση».

Πρόκειται για συνεργατικό ερευνητικό έργο που υλοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού προγράμματος DUT (Driving Urban Transitions), με τη συμμετοχή του Δήμου Χαλανδρίου, του Δήμου Τορίνο και των Politecnico di Torino, University of Southern Denmark, Urban LAB και commonspace.

Από το τσιμέντο στο πράσινο

Στο πλαίσιο της πιλοτικής εφαρμογής ανακατασκευάστηκε τμήμα του προαυλίου, με αποξήλωση επιφανειών από τσιμέντο, τοποθέτηση υδατοδιαπερατών υλικών και φύτευση νέου πρασίνου.

Η παρέμβαση σχεδιάστηκε με στόχο τη βελτίωση του μικροκλίματος της σχολικής αυλής, τη διαχείριση των όμβριων υδάτων και τη δημιουργία ενός περισσότερο φιλικού και ανθεκτικού χώρου για τους μαθητές.

Το επόμενο βήμα προβλέπει την ολοκλήρωση της μελέτης για την πλήρη ανακατασκευή του προαυλίου και την έναρξη των εργασιών από τον Δήμο Χαλανδρίου, με τελικό στόχο τη δημιουργία του πρώτου ολοκληρωμένου σχολικού κλιματικού καταφυγίου στην πόλη.

Οι μαθητές στον σχεδιασμό

Κεντρικό στοιχείο του έργου αποτέλεσε ο συμμετοχικός σχεδιασμός, καθώς στον σχεδιασμό της νέας αυλής συμμετείχαν οι μαθητές, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς των τριών σχολικών μονάδων.

Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 58 εργαστήρια, στα οποία συμμετείχαν περίπου 300 παιδιά, εκπαιδευτικοί και μέλη του Συλλόγου Γονέων.

Μέσα από τις δράσεις, οι μαθητές κλήθηκαν να περιγράψουν και να σχεδιάσουν την «αυλή των ονείρων τους». Ζωγράφισαν τις ιδέες τους, αναζήτησαν παραδείγματα και συζήτησαν για τις δραστηριότητες που θα ήθελαν να μπορούν να κάνουν στον χώρο του σχολείου.

Στη συνέχεια συνεργάστηκαν για τον σχεδιασμό της νέας αυλής και αποτύπωσαν τις προτάσεις τους σε τρισδιάστατες μακέτες.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στην τελική γιορτή του συλλόγου, όπου ακολούθησε διάλογος με τους ενδιαφερόμενους, τόσο διά ζώσης όσο και ηλεκτρονικά. Μέρος των προτάσεων υλοποιήθηκε στη συνέχεια κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Τι προβλέπει η πλήρης αναμόρφωση

Η επόμενη φάση του έργου προβλέπει μια συνολική αναμόρφωση του σχολικού προαυλίου, με παρεμβάσεις που θα ενισχύουν την περιβαλλοντική ανθεκτικότητα και θα βελτιώνουν την καθημερινή εμπειρία των μαθητών.

Μεταξύ άλλων προβλέπονται:

• Υδατοπερατά δάπεδα για τη βιώσιμη διαχείριση των όμβριων υδάτων και την ενίσχυση της επαναφόρτισης του υδροφόρου ορίζοντα.
• Προστασία του ριζικού συστήματος των υφιστάμενων δέντρων.
• Ξύλινα σκίαστρα και νέοι χώροι καθισμάτων.
• Δεντρόσπιτα και εξοπλισμός άθλησης.
• Δημιουργία συνολικά 3.800 τ.μ. ελεύθερου και πράσινου χώρου.

Ρούσσος: «Να εξασφαλίσουμε ένα πιο βιώσιμο μέλλον»

Ο δήμαρχος Χαλανδρίου, Σίμος Ρούσσος, ανέφερε ότι η δημιουργία του κλιματικού καταφυγίου εντάσσεται στο ευρύτερο στρατηγικό σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης που εφαρμόζει ο Δήμος από το 2015.

Το σχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δράσεις για τη βιώσιμη κινητικότητα, την κυκλική διαχείριση των τροφικών αποβλήτων, την επανάχρηση του νερού του Αδριάνειου Υδραγωγείου και την εξοικονόμηση ενέργειας σε κατοικίες και δημόσια κτίρια.

Όπως σημείωσε, η μετατροπή του προαυλίου του 4ου Δημοτικού σε κλιματικό καταφύγιο αποτελεί μέρος αυτής της προσπάθειας, με στόχο τη δημιουργία ενός πιο βιώσιμου περιβάλλοντος για την πόλη και τις επόμενες γενιές.

Από το MAINCODE στο LIFE sCOOLyards

Η εμπειρία από το πιλοτικό έργο MAINCODE αναμένεται να αξιοποιηθεί για την επέκταση του μοντέλου και σε άλλα σχολεία του Χαλανδρίου.

Ο Δήμος έχει ήδη καταθέσει πρόταση χρηματοδότησης στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα LIFE, στην κατηγορία της Κλιματικής Προσαρμογής, για τη μετατροπή των αυλών τριών ακόμη δημοτικών σχολείων σε κλιματικά καταφύγια.

Το νέο πρόγραμμα, LIFE sCOOLyards, αφορά σχολεία που επιλέχθηκαν με βάση τον βαθμό κλιματικής ευαλωτότητάς τους, όπως αυτός προέκυψε από την αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του MAINCODE.

Η επιλογή επικεντρώνεται στα σχολεία που εμφανίζουν μεγαλύτερη έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες και ταυτόχρονα μικρότερη δυνατότητα αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Στόχος ένα νέο μοντέλο αστικής ανάπτυξης

Το MAINCODE εστιάζει στη μεταμόρφωση των σχολικών αυλών σε κλιματικά καταφύγια μέσω Λύσεων Εμπνευσμένων από τη Φύση (Nature-Based Solutions – NbS) και συμμετοχικού σχεδιασμού.

Στόχος του έργου είναι η ανάπτυξη ενός μοντέλου αναγεννητικής αστικής ανάπτυξης, με πιλοτικές εφαρμογές στο Χαλάνδρι και το Τορίνο.

Για τον Δήμο Χαλανδρίου, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί παράλληλα μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής εξωστρέφειας. Το MAINCODE συγκαταλέγεται στα ευρωπαϊκά προγράμματα που υλοποιεί το Τμήμα Προγραμματισμού και Διεθνών Σχέσεων του Δήμου, ο οποίος έχει αναπτύξει συνεργασίες με 25 πόλεις σε 18 διαφορετικές χώρες της Ευρώπης.