ΠΟΞ: «Φρένο» στην τουριστική ανάπτυξη της Ελλάδας για την επόμενη 10ετία

Μιλώντας από τη Θεσσαλονίκη, με αφορμή τη συμμετοχή της ΠΟΞ στη διεθνή έκθεση τουρισμού Philoxenia, ο κ. Χατζής προειδοποίησε ότι, παρά τις θετικές επιδόσεις του κλάδου σε επίπεδο αφίξεων και εισπράξεων, δεν διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για τη συνέχιση της αναπτυξιακής πορείας του τουρισμού σε βάθος δεκαετίας.

«Δεν έχουμε ενδείξεις επικίνδυνες για την πορεία του τουρισμού το 2027, αλλά έχουμε επικίνδυνες ενδείξεις ως προς το ότι δεν διαφαίνεται ξανά τουριστική ανάπτυξη στη χώρα τα επόμενα δέκα χρόνια με τις πολιτικές που ασκούμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στο επίκεντρο της κριτικής του βρίσκονται το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό και η αλματώδης ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης, παράγοντες που, σύμφωνα με τον ίδιο, αναδιαμορφώνουν την αγορά και περιορίζουν τις δυνατότητες επέκτασης της οργανωμένης ξενοδοχειακής δραστηριότητας.

Το ένα εκατομμύριο κλίνες της βραχυχρόνιας μίσθωσης και οι περιορισμοί στα ξενοδοχεία

Ειδικότερα, ο πρόεδρος της ΠΟΞ υποστήριξε ότι από το 2018 έχουν προστεθεί στην αγορά περίπου ένα εκατομμύριο κλίνες βραχυχρόνιας μίσθωσης, την ώρα που οι ξενοδοχειακές κλίνες αυξήθηκαν μόλις κατά 3%, φτάνοντας τις 800.000-850.000.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς που απορρέουν από τον χωροταξικό σχεδιασμό, δημιουργεί, κατά τον ίδιο, ένα περιβάλλον στο οποίο η ανάπτυξη νέων ξενοδοχειακών μονάδων καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη, κυρίως στα νησιά.

Όπως σημείωσε, οι προβλεπόμενοι περιορισμοί ως προς το μέγεθος των νέων μονάδων ενδέχεται να αποθαρρύνουν τις επενδύσεις, καθώς δεν διασφαλίζεται η απαιτούμενη οικονομική βιωσιμότητα για την ανάπτυξη ξενοδοχείων σε προορισμούς όπως η Ρόδος.

«Η Καλαμάτα δεν μπορεί να γίνει Ρόδος σε δύο χρόνια, ούτε η Κόρινθος Κρήτη σε τρία», ανέφερε χαρακτηριστικά, αμφισβητώντας κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί περαιτέρω τουριστική ανάπτυξη χωρίς νέες οργανωμένες ξενοδοχειακές επενδύσεις.

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν και η κριτική του για τη μελέτη στην οποία βασίστηκε το χωροταξικό πλαίσιο. Σύμφωνα με τον ίδιο, η μελέτη κόστισε μόλις 50.000 ευρώ, ωστόσο θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το επενδυτικό περιβάλλον της επόμενης δεκαετίας, με τον ίδιο να εκτιμά ότι οι προβλέψεις της δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για τη χωροταξική ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών.

Περισσότερες αφίξεις και έσοδα, αλλά στάσιμη η κατά κεφαλήν δαπάνη

Την ίδια στιγμή, η ποσοτική αύξηση του τουρισμού δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση της οικονομικής συνεισφοράς κάθε επισκέπτη.

Για το 2026, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσίασε ο πρόεδρος της ΠΟΞ, οι διεθνείς και συνολικές τουριστικές αφίξεις αναμένεται να εμφανίσουν αύξηση περίπου 4% σε σύγκριση με το 2025, ενώ τα τουριστικά έσοδα εκτιμάται ότι θα ενισχυθούν κατά περίπου 10%.

Ωστόσο, η μέση κατά κεφαλήν δαπάνη των επισκεπτών εμφανίζεται ελαφρώς μειωμένη φέτος, εξέλιξη που συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τη διάρκεια παραμονής τους στην Ελλάδα.

Όπως επισήμανε ο κ. Χατζής, η μέση τουριστική δαπάνη παραμένει ουσιαστικά σταθερή εδώ και περίπου 15 χρόνια, με αποτέλεσμα η αύξηση των αφίξεων να μην οδηγεί στη δημιουργία αναλογικά μεγαλύτερου πλούτου ανά επισκέπτη.

Ένας από τους βασικούς λόγους είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, η μεγάλη προσφορά οικονομικότερων καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, τα οποία διαθέτουν κατά μέσο όρο χαμηλότερες τιμές από τα ξενοδοχεία. Παράλληλα, η ενίσχυση του οδικού τουρισμού επηρεάζει τη συνολική εικόνα της κατά κεφαλήν δαπάνης.

Ο οδικός τουρισμός και οι παράνομες μισθώσεις

Ο πρόεδρος της ΠΟΞ υποστήριξε ότι οι επισκέπτες που φτάνουν στην Ελλάδα οδικώς προέρχονται σε αρκετές περιπτώσεις από αγορές με χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, πραγματοποιούν μικρότερες δαπάνες σε σύγκριση με όσους ταξιδεύουν αεροπορικώς και παραμένουν για μικρότερο χρονικό διάστημα στη χώρα.

Επιπλέον, αναφέρθηκε στην ύπαρξη μεγάλου αριθμού καταλυμάτων που, όπως υποστήριξε, ενοικιάζονται παράνομα, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε βίλες σε παραθαλάσσιες περιοχές της Αλεξανδρούπολης και της Καβάλας, οι οποίες έχουν αγοραστεί από Βαλκάνιους ιδιοκτήτες και ενοικιάζονται σε επισκέπτες από τις χώρες προέλευσής τους.

Σύμφωνα με την περιγραφή του, σε ορισμένες περιπτώσεις οι συγκεκριμένοι επισκέπτες πραγματοποιούν ακόμη και τις αγορές τους σε σούπερ μάρκετ στις χώρες από τις οποίες προέρχονται, με αποτέλεσμα περιορισμένο μέρος της τουριστικής δαπάνης να κατευθύνεται στην ελληνική οικονομία.

Ανάλογες πρακτικές, όπως ανέφερε, καταγράφονται και σε περιοχές της Πιερίας και της Χαλκιδικής, χαρακτηρίζοντας το φαινόμενο «οργανωμένο έγκλημα».

Τι περιμένει ο κλάδος από το 2027

Σε ό,τι αφορά την επόμενη τουριστική περίοδο, ο κ. Χατζής εμφανίστηκε σχετικά καθησυχαστικός, παρά τις γεωπολιτικές αβεβαιότητες. Όπως ανέφερε, ο μέχρι στιγμής προγραμματισμός των πτήσεων από τις βασικές αγορές του ελληνικού τουρισμού προβλέπει ελαφρώς μικρότερο αριθμό δρομολογίων για το 2027 σε σχέση με το 2026. Ωστόσο, η διαφορά είναι περιορισμένη και δεν εκτιμάται ότι θα επηρεάσει ουσιαστικά τις πωλήσεις, ενώ δεν αποκλείεται η επόμενη χρονιά να αποδειχθεί τελικά καλύτερη.

Αναφερόμενος στις γεωπολιτικές εξελίξεις, σημείωσε ότι οι ταξιδιωτικές αποφάσεις δεν επηρεάζονται απαραίτητα από κάθε νέα κρίση, ιδίως όταν αυτή απέχει χρονικά από την περίοδο των διακοπών.

Ως παράδειγμα έφερε την περίπτωση της Πολωνίας, όπου, παρά τις πολεμικές εξελίξεις στην Ουκρανία και τις επιθέσεις στο Λβιβ, οι πτήσεις τσάρτερ συνέχιζαν να πραγματοποιούνται με υψηλές πληρότητες, ακόμη και σε κοντινές αποστάσεις από την εμπόλεμη ζώνη.

«Όλα επηρεάζουν, αλλά τα τελευταία λίγα χρόνια ο κόσμος έχει κάπως συνηθίσει στις κρίσεις», ανέφερε, εκτιμώντας ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε ακυρώσεις ή αλλαγές ταξιδιωτικών σχεδίων.

Η θέση της ΠΟΞ για τον υπερτουρισμό και τη φορολογία

Ο πρόεδρος της ΠΟΞ απέρριψε, παράλληλα, την άποψη ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει συνολικά πρόβλημα υπερτουρισμού, υποστηρίζοντας ότι η συζήτηση για τον περιορισμό της τουριστικής δραστηριότητας δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη την παραγωγική και οικονομική διάσταση του οργανωμένου τουρισμού.

Κατά τον ίδιο, όσο περιορίζονται οι δυνατότητες δημιουργίας νέων ξενοδοχειακών μονάδων και ενισχύεται η στροφή προς τη βραχυχρόνια μίσθωση, τόσο εντείνονται οι πιέσεις στις τοπικές κοινωνίες και στους κατοίκους των δημοφιλών προορισμών.

«Ο οργανωμένος τουρισμός είναι παραγωγική δραστηριότητα και δεν μπορώ να δεχτώ ότι αυτή η παραγωγική δραστηριότητα πρέπει να περιοριστεί, χωρίς σοβαρό επιχείρημα», σημείωσε. Τέλος, αναφέρθηκε και στην αυξημένη φορολογική επιβάρυνση των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, επισημαίνοντας ότι την τελευταία τριετία οι φόροι στον κλάδο αυξήθηκαν κατά 250%, ενώ τα έσοδα ενισχύθηκαν κατά 14%.

Παρά τις πιέσεις αυτές, όπως υπογράμμισε, ο ξενοδοχειακός κλάδος εξακολουθεί να είναι κερδοφόρος και να διαθέτει δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης, εφόσον διαμορφωθεί ένα πιο ευνοϊκό και σταθερό αναπτυξιακό περιβάλλον.