Νέο μοντέλο αξιοποίησης για τα ακίνητα των δήμων

Στόχος η δημιουργία ενός «σαφούς, λειτουργικού και συνεκτικού θεσμικού πλαισίου» που θα επιτρέπει σε δήμους και περιφέρειες να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα τα περιουσιακά τους στοιχεία.

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι δήμοι και περιφέρειες υποχρεούνται όχι μόνο να προστατεύουν αλλά και να αξιοποιούν την περιουσία τους με «επιμελή και αποδοτικό τρόπο». Παράλληλα, εισάγεται για πρώτη φορά υποχρέωση κατάρτισης προγράμματος διαχείρισης και αξιοποίησης περιουσίας ήδη από το πρώτο έτος της δημοτικής ή περιφερειακής θητείας. Το πρόγραμμα θα εγκρίνεται από τα οικεία συμβούλια και θα μπορεί να αναθεωρείται, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα κατάθεσης εναλλακτικών προτάσεων από τις παρατάξεις της αντιπολίτευσης.

Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις η πώληση ακινήτων δήμων και περιφερειών επιτρέπεται μόνο μέσω δημοπρασίας και εφόσον αποδεικνύεται ότι εξυπηρετεί το συμφέρον του οικείου ΟΤΑ. Η σχετική απόφαση απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία από το δημοτικό ή περιφερειακό συμβούλιο. Τα έσοδα από την εκποίηση θα μπορούν να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για έργα, αποζημιώσεις απαλλοτριώσεων ή άλλες ανάγκες των ΟΤΑ.

Το σχέδιο νόμου προβλέπει επίσης τη δυνατότητα απευθείας εκποίησης χωρίς δημοπρασία προς το Δημόσιο, άλλους δήμους, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή οργανισμούς κοινής ωφέλειας, καθώς και σε συγκεκριμένες κατηγορίες συνεταιρισμών. Ειδικές διατάξεις προβλέπονται ακόμη και για ακίνητα που βρίσκονται στο εξωτερικό.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη διαδικασία αποτίμησης της αξίας των ακινήτων. Με βάση το άρθρο 564, συστήνονται επιτροπές αξιολόγησης περιουσιακών στοιχείων, στις οποίες συμμετέχουν αιρετοί, μηχανικοί και στελέχη οικονομικών υπηρεσιών. Οι επιτροπές θα καθορίζουν την καταλληλότητα και την πραγματική αξία των ακινήτων πριν από κάθε μίσθωση, εκποίηση ή αγορά, ενώ για ακίνητα μεγάλης αξίας θα απαιτείται πιστοποιημένη εκτίμηση από επαγγελματίες εκτιμητές.

Το νέο πλαίσιο δίνει την δυνατότητα αξιοποίησης ακινήτων μέσω «κοινωνικής αντιπαροχής». Σύμφωνα με το άρθρο 551, δήμοι και περιφέρειες θα μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις με ιδιώτες αναδόχους για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας μέσω αξιοποίησης δημοτικής ή περιφερειακής ακίνητης περιουσίας. Το μοντέλο προβλέπει ότι ιδιώτες θα μπορούν να αναλαμβάνουν την ανέγερση ή ανακατασκευή κατοικιών και ως αντάλλαγμα θα αποκτούν μέρος της εκμετάλλευσης του ακινήτου, ενώ ένα ποσοστό κατοικιών θα διατίθεται για κοινωνική στέγαση.

Το νομοσχέδιο συνδέει την κοινωνική αντιπαροχή με την ανάγκη ενίσχυσης του οικιστικού αποθέματος και αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης, ειδικά για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Για την προώθηση τέτοιων συμβάσεων απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του Υπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, μετά από τεκμηριωμένη εισήγηση του οικείου δήμου ή της περιφέρειας.

Παράλληλα, εισάγονται ειδικές ρυθμίσεις κοινωνικού χαρακτήρα και για τη στεγαστική αποκατάσταση δημοτών. Το άρθρο 574 προβλέπει ότι δήμοι μπορούν να προχωρούν σε απευθείας εκποίηση οικοπέδων σε οικονομικά αδύναμους δημότες που δεν διαθέτουν πρώτη κατοικία. Η επιλογή θα γίνεται με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, όπως ο αριθμός τέκνων, προβλήματα υγείας ή ζημιές από φυσικές καταστροφές. Το τίμημα θα μπορεί να ορίζεται ακόμη και στο ένα τέταρτο της εμπορικής αξίας του οικοπέδου και να εξοφλείται σε οκτώ ετήσιες δόσεις.

Παραχωρήσεις ακινήτων έως 99 χρόνια για τουριστικές επενδύσεις

Κεντρικό σημείο του νέου πλαισίου αποτελεί η εκμίσθωση ακινήτων. Το άρθρο 554 προβλέπει ότι οι εκμισθώσεις δημοτικών και περιφερειακών ακινήτων θα πραγματοποιούνται κατ’ αρχήν μέσω δημοπρασίας, με επανάληψη της διαδικασίας εφόσον η πρώτη αποβεί άγονη. Αν και η δεύτερη δημοπρασία δεν φέρει αποτέλεσμα, τότε θα επιτρέπεται απευθείας συμφωνία, με τους όρους να καθορίζονται από το δημοτικό ή περιφερειακό συμβούλιο.

Το νομοσχέδιο εισάγει, ωστόσο, και σημαντικές εξαιρέσεις. Επιτρέπεται απευθείας εκμίσθωση χωρίς δημοπρασία σε περιπτώσεις μικρής οικονομικής αξίας, όταν το ετήσιο μίσθωμα δεν υπερβαίνει τα 2.000 ευρώ, αλλά και σε περιπτώσεις παραχώρησης ακινήτων προς το Δημόσιο, άλλους ΟΤΑ, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, οργανισμούς κοινής ωφέλειας, συνεταιρισμούς ή ενεργειακές κοινότητες. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα προσωρινής παραχώρησης θεάτρων, κινηματοθεάτρων και άλλων χώρων για πολιτιστικές, επιστημονικές ή κοινωνικές δράσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις μακροχρόνιες μισθώσεις για επενδυτικού χαρακτήρα δραστηριότητες. Οι δήμοι και οι περιφέρειες θα μπορούν να παραχωρούν ακίνητα για χρονικό διάστημα έως και 99 έτη για τουριστικές επενδύσεις, ενώ προβλέπονται μισθώσεις έως 50 έτη για αθλητικές εγκαταστάσεις, πρωτογενή παραγωγή, βιοτεχνικές δραστηριότητες και επενδύσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Το νέο πλαίσιο επιτρέπει επίσης μειωμένο μίσθωμα για έως 25 χρόνια, εφόσον ο μισθωτής αναλαμβάνει την ανακαίνιση ή ανακατασκευή του ακινήτου.