E-commerce: Οι νέες συνήθειες των καταναλωτών

Οι αγορές μεταφέρονται όλο και περισσότερο στο διαδίκτυο, οι καταναλωτές συγκρίνουν προϊόντα από το κινητό τους μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και οι επιχειρήσεις προσαρμόζονται σε μια οικονομία που γίνεται ολοένα και πιο ψηφιακή.

Το ηλεκτρονικό εμπόριο εξελίσσεται πλέον σε έναν από τους δυναμικότερους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας. Νέες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα μεγάλα δεδομένα και οι ψηφιακές πλατφόρμες, αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αναζητούν, συγκρίνουν και αγοράζουν προϊόντα.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πωλήσεις μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου αυξάνονται σταθερά. Σύμφωνα με στοιχεία της UNCTAD και του Statista Digital Market Outlook, οι online λιανικές πωλήσεις ξεπέρασαν το 2023 τα 5,8 τρισ. δολάρια, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ότι έως το 2027 θα φτάσουν περίπου τα 8 τρισ. δολάρια. Το ηλεκτρονικό εμπόριο αντιπροσωπεύει ήδη περίπου το 19% έως 21% του παγκόσμιου λιανεμπορίου, ποσοστό που συνεχίζει να αυξάνεται καθώς επεκτείνεται η χρήση του διαδικτύου και των ψηφιακών πληρωμών.

Οι μεγαλύτερες αγορές ηλεκτρονικού εμπορίου παραμένουν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Στην Κίνα, οι online πωλήσεις ξεπερνούν τα 2,2 τρισ. δολάρια ετησίως, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες υπερβαίνουν το 1,1 τρισ. δολάρια. Η Ευρώπη ακολουθεί ως τρίτη μεγαλύτερη αγορά, παρουσιάζοντας επίσης ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου

Στην Ευρώπη, το ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελεί βασικό πυλώνα της ψηφιακής οικονομίας. Σύμφωνα με την Ecommerce Europe, η αξία της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρονικού εμπορίου έφτασε το 2023 τα 887 δισ. ευρώ και εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το ένα τρισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια.

Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι περίπου το 75% των Ευρωπαίων χρηστών του διαδικτύου πραγματοποιούν online αγορές, με τα υψηλότερα ποσοστά να καταγράφονται στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Οι πιο ώριμες αγορές είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Γαλλία και η Ολλανδία, όπου το ποσοστό των καταναλωτών που αγοράζουν μέσω διαδικτύου ξεπερνά το 85% των χρηστών του internet.

Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της αγοράς παίζουν και οι διασυνοριακές αγορές μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο των online αγορών των Ευρωπαίων καταναλωτών.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η αγορά του ηλεκτρονικού εμπορίου εμφανίζει σταθερή ανάπτυξη, αν και εξακολουθεί να έχει σημαντικά περιθώρια επέκτασης. Σύμφωνα με έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για τη χρήση τεχνολογιών πληροφόρησης, επικοινωνίας και ηλεκτρονικού εμπορίου στις επιχειρήσεις για το 2025, η εικόνα της ψηφιακής οικονομίας δείχνει μια αγορά που ωριμάζει σταδιακά.

Συγκεκριμένα, το 2025 λειτουργούν 47.849 επιχειρήσεις με απασχόληση άνω των δέκα εργαζομένων, από τις οποίες οι 47.246 διαθέτουν πρόσβαση στο διαδίκτυο για επαγγελματικούς σκοπούς.

Ωστόσο, παρά τη σχεδόν καθολική ψηφιακή συνδεσιμότητα, μόλις 12.347 επιχειρήσεις λαμβάνουν παραγγελίες μέσω ιστοσελίδων ή ειδικών εφαρμογών. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι το ηλεκτρονικό εμπόριο δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί πλήρως από το σύνολο της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Η αξία του ηλεκτρονικού εμπορίου παραμένει σημαντική αλλά σχετικά περιορισμένη σε σχέση με το συνολικό μέγεθος της οικονομίας. Ο συνολικός κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων φτάνει τα 380,8 δισ. ευρώ, ενώ οι πωλήσεις που πραγματοποιούνται μέσω ηλεκτρονικών καναλιών διαμορφώνονται στα 36,1 δισ. ευρώ, ποσοστό περίπου 9,5% του συνολικού τζίρου.

Ταυτόχρονα, η πλειονότητα των επιχειρήσεων διαθέτει ταχύτητες σύνδεσης άνω των 100 Mbit/s, γεγονός που αποτυπώνει τη βελτίωση των ψηφιακών υποδομών και δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη του ψηφιακού εμπορίου.

Ο ρόλος της τεχνολογίας

Η τεχνολογία αποτελεί βασικό παράγοντα για την εξέλιξη του ηλεκτρονικού εμπορίου. Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη ευρέως από μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες για την ανάλυση της συμπεριφοράς των χρηστών και την εξατομίκευση των προτάσεων προϊόντων.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της McKinsey, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να αυξήσει τις πωλήσεις ενός ηλεκτρονικού καταστήματος έως και κατά 15% μέσω προσωποποιημένων προτάσεων προϊόντων.

Παράλληλα, τα μεγάλα δεδομένα επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να αναλύουν μεγάλους όγκους πληροφοριών σχετικά με τις αγοραστικές συνήθειες των καταναλωτών. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να προβλέπουν τη ζήτηση, να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τα αποθέματα και να σχεδιάζουν πιο στοχευμένες διαφημιστικές καμπάνιες.

Σημαντική τάση αποτελεί επίσης το λεγόμενο omnichannel εμπόριο, δηλαδή ο συνδυασμός φυσικών καταστημάτων και ψηφιακών καναλιών πώλησης. Οι καταναλωτές συχνά ενημερώνονται για ένα προϊόν στο διαδίκτυο, το εξετάζουν σε ένα φυσικό κατάστημα και ολοκληρώνουν την αγορά από το κινητό τους τηλέφωνο.

Ταυτόχρονα, το social commerce – οι πωλήσεις προϊόντων μέσω πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης – αναπτύσσεται ταχύτατα. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις της αγοράς, οι πωλήσεις μέσω social media αναμένεται να ξεπεράσουν παγκοσμίως τα 1,2 τρισ. δολάρια έως το 2025.

Ηλεκτρονικό εμπόριο και ψηφιακός μετασχηματισμός

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός που συνδέεται άμεσα με το ηλεκτρονικό εμπόριο δεν αποτελεί πλέον μια απλή τεχνολογική επένδυση, αλλά μια συνολική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Όπως έχει επισημάνει η διευθύνουσα σύμβουλος της ελληνικής πολυεθνικής εταιρείας Generation Y, Εύη Μπουκώρου-Γεωργούδα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός είναι μια σύνθετη διαδικασία που περιλαμβάνει στρατηγική, επιλογή στόχων, αξιοποίηση δεδομένων και αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας μιας επιχείρησης.

Χωρίς σαφή κατεύθυνση και χωρίς ενσωμάτωση της τεχνολογίας στις διαδικασίες και στην εταιρική κουλτούρα, καμία τεχνολογική λύση δεν μπορεί να αποδώσει ουσιαστικά. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, η τεχνολογία από μόνη της δεν αλλάζει τις επιχειρήσεις – ο ψηφιακός μετασχηματισμός απαιτεί τη συμμετοχή ολόκληρου του οργανισμού και την υιοθέτηση νέων τρόπων εργασίας.

Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ελληνική αγορά, όπου πολλές επιχειρήσεις είναι οικογενειακές και βρίσκονται σε φάση διαδοχής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ψηφιακός μετασχηματισμός λειτουργεί ως γέφυρα για τη μετάβαση στη νέα επιχειρηματική εποχή.

Σήμερα, το digital αποτελεί βασικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας. Τα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν μία στις δέκα παραγγελίες στην ελληνική λιανική πραγματοποιείται πλέον μέσω διαδικτύου, ενώ περίπου τα δύο τρίτα των καταναλωτών χρησιμοποιούν το internet για να πραγματοποιούν αγορές.

Οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί καθιστούν το ηλεκτρονικό εμπόριο και τον ψηφιακό μετασχηματισμό αναπόσπαστο κομμάτι της στρατηγικής και της ανάπτυξης των επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια.