EY – IIF: Επανέρχονται οι παραδοσιακοί κίνδυνοι για τις τράπεζες

Την ίδια στιγμή, η έκθεση αναδεικνύει την εντεινόμενη σημασία των κυβερνοαπειλών, των ψηφιακών απατών και της ραγδαίας υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στον τραπεζικό κλάδο.

Η έρευνα βασίζεται στις απαντήσεις ανώτατων στελεχών από 101 τράπεζες σε 31 χώρες και αποτυπώνει έναν κλάδο που επαναπροσδιορίζει τις προτεραιότητές του, καθώς αυξάνονται οι γεωπολιτικές εντάσεις, διαφοροποιούνται οι ρυθμιστικές προσεγγίσεις και διευρύνονται οι τεχνολογικοί κίνδυνοι, επεκτείνοντας την ατζέντα των Chief Risk Officers (CROs).

Ιδιαίτερα έντονη είναι η επίδραση των γεωπολιτικών εξελίξεων, κυρίως στην Ευρώπη και την περιοχή Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, όπου το 95% και το 90% των CROs αντίστοιχα δηλώνουν ότι οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν άμεσα τη στρατηγική τους.

Επιστροφή του πιστωτικού κινδύνου

Μετά από μια περίοδο κατά την οποία κυριάρχησαν οι μη χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι, ο πιστωτικός κίνδυνος επανέρχεται ως κορυφαία προτεραιότητα για τις τράπεζες, με ποσοστό 62%. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στις αυξανόμενες ανησυχίες για επισφαλείς απαιτήσεις, αλλά και στον εντεινόμενο ανταγωνισμό από μη τραπεζικούς φορείς.

Παράλληλα, το χρηματοοικονομικό έγκλημα καταγράφει σημαντική άνοδο, φθάνοντας στο 43% από 23% ένα χρόνο πριν, ενώ ιδιαίτερα έντονη είναι και η αύξηση των ανησυχιών για τις ψηφιακές απάτες, οι οποίες εκτινάσσονται στο 59%, από επίσης 23% το προηγούμενο έτος.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, η ταχεία ανάπτυξη του private credit – μορφής χρηματοδότησης μέσω άμεσων δανείων από μη τραπεζικούς φορείς εκτός δημόσιων αγορών – προσθέτει νέα επίπεδα πολυπλοκότητας στην αξιολόγηση κινδύνων. Περισσότερο από το ένα τρίτο των CROs δηλώνουν ότι αυξάνει την πολυπλοκότητα της ανάλυσης κινδύνου, ενώ το 26% επισημαίνει αυξανόμενες συγκεντρώσεις πιστωτικού κινδύνου και κινδύνου αντισυμβαλλομένων.

Την ίδια στιγμή, το cybersecurity παραμένει ο σημαντικότερος βραχυπρόθεσμος κίνδυνος για τον τραπεζικό κλάδο, με το 86% των ερωτηθέντων να τον αξιολογούν ως κορυφαία απειλή.

Αργός ρυθμός υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης

Παρότι το 55% των CROs αναγνωρίζουν τις προηγμένες τεχνολογίες ως κορυφαία στρατηγική προτεραιότητα, η υλοποίηση παραμένει περιορισμένη. Το 72% δηλώνουν ότι η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στις λειτουργίες διαχείρισης κινδύνου βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, με την πρόοδο να παραμένει σχεδόν αμετάβλητη σε σχέση με το 2024.

Σήμερα, οι τράπεζες αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη κυρίως για τον εντοπισμό απάτης και χρηματοοικονομικού εγκλήματος, με το 61% των συμμετεχόντων να δηλώνουν ενεργή χρήση σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, το 41% χρησιμοποιεί AI για την παρακολούθηση κυβερνοκινδύνων και λειτουργικών κινδύνων, ενώ το 33% την αξιοποιεί για την υποστήριξη μοντέλων πιστωτικού κινδύνου και κινδύνου αγορών.

Ωστόσο, ο σημαντικότερος περιοριστικός παράγοντας για την ευρύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας παραμένει η ποιότητα και η διαθεσιμότητα των δεδομένων, με το 80% των CROs να τη θεωρούν βασικό εμπόδιο στην υιοθέτηση προηγμένων συστημάτων.

Ανάγκη για νέες δεξιότητες

Η αυξανόμενη ψηφιοποίηση των τραπεζικών λειτουργιών δημιουργεί έντονες ανάγκες για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Παράλληλα όμως, το 30% των CROs εκτιμούν ότι οι ομάδες διαχείρισης κινδύνου θα συρρικνωθούν τα επόμενα τρία χρόνια, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με το 16% που είχε καταγραφεί στην προηγούμενη έρευνα.

Το 2024, το 68% των συμμετεχόντων ανέμεναν αύξηση προσλήψεων στις ομάδες risk management, ποσοστό που περιορίζεται πλέον στο 49%.

Η ψηφιακή επάρκεια – που περιλαμβάνει δεξιότητες τεχνολογίας, δεδομένων, τεχνητής νοημοσύνης και προγραμματισμού – αναδεικνύεται στο σημαντικότερο σύνολο δεξιοτήτων για τις ομάδες διαχείρισης κινδύνου, με το 71% των CROs να τη θεωρούν κρίσιμη. Ταυτόχρονα, το 64% σχεδιάζουν αυτοματοποίηση ρόλων, ενώ το 55% προβλέπουν αύξηση υβριδικών ρόλων ανθρώπου και τεχνητής νοημοσύνης.

Η αναβάθμιση δεξιοτήτων (upskilling) αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο προσαρμογής, με το 79% των οργανισμών να δίνουν έμφαση στις δεξιότητες δεδομένων και AI.

Αυξανόμενοι κίνδυνοι από τα digital assets

Οι τράπεζες εμφανίζονται ολοένα και πιο επιφυλακτικές απέναντι στους κινδύνους που συνδέονται με τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία. Ο κίνδυνος κυβερνοασφάλειας φθάνει το 83%, ενώ οι ανησυχίες για χρηματοοικονομικό έγκλημα ανέρχονται στο 78%.

Παρά τις αυξανόμενες ανησυχίες, η υιοθέτηση στρατηγικών για τα digital assets παραμένει περιορισμένη, καθώς το 60% των τραπεζών δεν διαθέτουν ακόμη ολοκληρωμένο σχεδιασμό στον συγκεκριμένο τομέα. Όσες προχωρούν σε σχετικές πρωτοβουλίες εστιάζουν κυρίως στη διαχείριση της έκθεσης πελατών σε κινδύνους (29%) και στην ανάπτυξη υπηρεσιών που σχετίζονται με ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία (16%).

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έκθεσης, ο Γιώργος Πουλόπουλος, Εταίρος και Επικεφαλής Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών της EY Ελλάδος, σημείωσε ότι ο ρόλος του Chief Risk Officer έχει εξελιχθεί σημαντικά την τελευταία 15ετία, μεταβαίνοντας από μια καθαρά εποπτική λειτουργία σε ρόλο με κεντρική συμβολή στη στρατηγική των τραπεζών.

Όπως υπογράμμισε, η επανεμφάνιση παραδοσιακών κινδύνων σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες τεχνολογικές και γεωπολιτικές προκλήσεις απαιτεί μια πιο προληπτική, ευέλικτη και τεχνολογικά ώριμη προσέγγιση στη διαχείριση κινδύνων. Παράλληλα, τόνισε ότι για τις ελληνικές τράπεζες η νέα αυτή περίοδος αποτελεί τόσο πρόκληση όσο και ευκαιρία, καθώς όσοι οργανισμοί επενδύσουν έγκαιρα σε στρατηγική, τεχνολογία και ανθρώπινο κεφάλαιο θα ενισχύσουν ουσιαστικά την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητά τους.