Βραβείο Stirling σε συγκρότημα κοινωνικών κατοικιών στο Λονδίνο

Το έργο, που σχεδιάστηκε από τα γραφεία Mary Duggan Architects και Ruff Architects για λογαριασμό του δήμου Croydon, περιλαμβάνει 157 κατοικίες σε πέντε κτιριακές ενότητες, οι οποίες συνδέονται μέσω κοινόχρηστων χώρων πρασίνου.

Η διάκριση απονεμήθηκε από το Βασιλικό Ινστιτούτο Βρετανών Αρχιτεκτόνων (RIBA), σε τελετή στο Λονδίνο, με την κριτική επιτροπή να αναγνωρίζει τη συμβολή του έργου στην αντιμετώπιση της στεγαστικής ανάγκης και στη δημιουργία κατοικιών με περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά, φυσικό φωτισμό και πρόσβαση στη φύση.

Το Lion Green Road αποτελεί μόλις το τέταρτο οικιστικό έργο που κερδίζει το βραβείο στα 30 χρόνια του θεσμού. Είχαν προηγηθεί το Accordia στο Κέιμπριτζ το 2008, το Goldsmith Street στο Νόριτς το 2019 και το Appleby Blue Almshouse στο Λονδίνο το 2025.

Πέντε κτίρια, 157 κατοικίες και κοινόχρηστοι χώροι πρασίνου

Το συγκρότημα βρίσκεται στο Coulsdon, σε μια περιοχή του νότιου Λονδίνου, και αναπτύχθηκε σε οικόπεδο με έντονη κλίση, το οποίο στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν ως χώρος στάθμευσης. Η μορφολογία του εδάφους αποτέλεσε σημαντική σχεδιαστική πρόκληση, την οποία οι αρχιτέκτονες αξιοποίησαν για να δημιουργήσουν ένα οικιστικό σύνολο με διαφορετικές οπτικές προς το γύρω τοπίο.

Οι πέντε κτιριακές ενότητες περιλαμβάνουν κατοικίες ιδιωτικής και κοινωνικής στέγασης, συνδυάζοντας διαφορετικές κατηγορίες στέγασης στο ίδιο συγκρότημα. Η διάταξη των κτιρίων ακολουθεί την κλίση του οικοπέδου, ενώ οι κοινόχρηστοι υπαίθριοι χώροι διαμορφώνουν ένα ενιαίο δίκτυο πρασίνου και σημείων συνάντησης για τους κατοίκους.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αρχιτεκτονικής σύνθεσης είναι οι πολυγωνικές κατόψεις με αστεροειδή μορφή. Τα κτίρια έχουν διαφορετικό προσανατολισμό, ώστε να προσφέρουν ποικιλία θέας και να εξασφαλίζουν σε κάθε κατοικία ανοίγματα προς δύο διαφορετικές πλευρές, ενισχύοντας τον φυσικό φωτισμό.

Στις όψεις χρησιμοποιούνται τρεις συμπληρωματικοί τύποι τούβλων, οι οποίοι διατηρούν τη συνοχή του συγκροτήματος, επιτρέποντας παράλληλα σε κάθε κτίριο να έχει τη δική του αρχιτεκτονική ταυτότητα.

Η αρχιτεκτονική ως απάντηση στη στεγαστική κρίση

Η κριτική επιτροπή του RIBA επαίνεσε τα δύο αρχιτεκτονικά γραφεία για την προσέγγισή τους στην αυξανόμενη ανάγκη για κατοικία, υπογραμμίζοντας ότι το έργο δεν περιορίζεται στην κατασκευή νέων διαμερισμάτων, αλλά δημιουργεί ένα περιβάλλον που ενθαρρύνει την κοινωνική αλληλεπίδραση και τη σύνδεση με τη φύση.

Ο πρόεδρος του RIBA, Κρις Γουίλιαμσον, σημείωσε ότι το Lion Green Road αποδεικνύει πως η ανάπτυξη κατοικιών υψηλής πυκνότητας μπορεί να επιτευχθεί χωρίς υποβάθμιση της ποιότητας του δομημένου περιβάλλοντος.

Όπως ανέφερε, η συνέπεια στις κατασκευαστικές προδιαγραφές, σε συνδυασμό με τις διαφοροποιήσεις στο ύψος και στον προσανατολισμό των κτιρίων, επιτρέπει την ανάπτυξη κατοικιών σε μεγάλη κλίμακα χωρίς ομοιομορφία. Παράλληλα, χαρακτήρισε το συγκρότημα μια νέα μορφή οικιστικής γειτονιάς με κήπους, η οποία συνδυάζει την ιδιωτικότητα, τη θέα και την επαφή με το φυσικό περιβάλλον.

Η βράβευση αναδεικνύει τη σημασία του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στην ανάπτυξη νέων κατοικιών, ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές όπου η στεγαστική πίεση καθιστά αναγκαία την αξιοποίηση διαθέσιμων οικοπέδων και την αύξηση της οικιστικής πυκνότητας. Το Lion Green Road αποτελεί παράδειγμα του πώς η αύξηση της προσφοράς κατοικιών μπορεί να συνδυαστεί με κοινόχρηστους χώρους, αρχιτεκτονική διαφοροποίηση και καλύτερη σύνδεση των κατοίκων με το περιβάλλον.