Ημερίδα στο ΤΕΕ: Οι χώροι λατρείας “γέφυρες” συνύπαρξης και πολιτιστικού διαλόγου

Στην ομιλία του, ο πρόεδρος της UMAR υπογράμμισε ότι η Μεσόγειος συνιστά διαχρονικά ένα μοναδικό «εργαστήριο πλουραλισμού», όπου Εβραίοι, Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι συνυπήρξαν επί αιώνες, διαμορφώνοντας κοινά πολιτισμικά και αρχιτεκτονικά τοπία.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Thessaloniki, την οποία χαρακτήρισε «ένα από τα πλέον εμβληματικά παραδείγματα θρησκευτικής συνύπαρξης στην ανατολική Μεσόγειο».

«Η πόλη-λιμάνι υπήρξε για αιώνες σταυροδρόμι μεταξύ Σεφαραδικού Εβραϊσμού, Οθωμανικού Ισλάμ και Ορθόδοξου Χριστιανισμού, δημιουργώντας ένα μοναδικό πολιτιστικό μωσαϊκό», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος σημείωσε ότι η ιστορική Συναγωγή Μοναστηριωτών παραμένει ενεργό σύμβολο της άλλοτε πολυπληθούς εβραϊκής κοινότητας της πόλης, η οποία αποδεκατίστηκε κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Παράλληλα, αναφέρθηκε στα οθωμανικά τεμένη της Θεσσαλονίκης που έχουν αποκτήσει νέες χρήσεις ως μουσεία ή εκκλησίες, διατηρώντας ωστόσο αναλλοίωτα στοιχεία της ισλαμικής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

Ξεχωριστή μνεία έγινε και στις βυζαντινές εκκλησίες της πόλης, αρκετές από τις οποίες έχουν αναγνωριστεί ως UNESCO Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς, αποτυπώνοντας τη διαχρονική παρουσία του χριστιανικού στοιχείου.

Η αρχιτεκτονική ως γλώσσα συνύπαρξης

Ο πρόεδρος της UMAR παρουσίασε σειρά χαρακτηριστικών παραδειγμάτων από τη Μεσόγειο, όπου χώροι λατρείας διαφορετικών θρησκειών συνυπάρχουν και συνδιαμορφώνουν το αστικό τοπίο.

Στην Córdoba, το εμβληματικό τέμενος–καθεδρικός ναός αναδείχθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα αρχιτεκτονικής ώσμωσης. Το μνημείο, που ξεκίνησε ως ισλαμικό τέμενος τον 8ο αιώνα και μετατράπηκε σε καθολικό ναό μετά την Ανακατάκτηση, συνδυάζει ισλαμικά, γοτθικά και μπαρόκ στοιχεία σε ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό σύνολο.

Στην Casablanca, ο διάλογος μεταξύ διαφορετικών θρησκευτικών και πολιτισμικών παραδόσεων αποτυπώνεται μέσα από τη συνύπαρξη του Hassan II Mosque και του Sacré-Cœur Cathedral, δύο μνημείων που συμβολίζουν την ισλαμική και χριστιανική κληρονομιά της πόλης.

Αντίστοιχα, στην Carthage, η γειτνίαση του ναού του Αγίου Αυγουστίνου με το τέμενος Αλ Αμπιντίν παρουσιάστηκε ως παράδειγμα ειρηνικής συνύπαρξης πολιτισμών και θρησκευτικών παραδόσεων.

Στην Djerba, η ιστορική El Ghriba Synagogue, μία από τις παλαιότερες συναγωγές της Αφρικής, αναδείχθηκε ως ζωντανό παράδειγμα διαθρησκειακού διαλόγου, καθώς προσελκύει τόσο Εβραίους προσκυνητές όσο και επισκέπτες από άλλες θρησκευτικές κοινότητες.

Ο κ. Τούρκι υπογράμμισε ότι, παρά τις ιστορικές εντάσεις, η Μεσόγειος εξακολουθεί να εμπνέει πρωτοβουλίες συνεργασίας και διαλόγου μέσω κοινών τόπων λατρείας, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και διαθρησκειακών δράσεων.

«Οι κοινοί ιεροί τόποι και τα προγράμματα διαθρησκειακής εκπαίδευσης μπορούν να μετατρέψουν τη γεωγραφική εγγύτητα σε ουσιαστική και διαρκή ειρηνική συνύπαρξη», σημείωσε.

Η ημερίδα διοργανώθηκε από το ΤΕΕ/ΤΚΜ, τον ΣΑΔΑΣ–ΠΕΑ και την UMAR, με την υποστήριξη φορέων του τεχνικού και αρχιτεκτονικού κόσμου, στο πλαίσιο τριήμερης δράσης που συνδέεται με τον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό «Matita d’Oro del Mediterraneo», με θέμα τους χώρους λατρείας στη Μεσόγειο.