Οπως εξηγεί ο κ. Γεώργιος Σαρρής, Επίτιμο Μέλος του ΕΛΙΤΗΕ (μη κερδοσκοπικός οργανισμός με στόχο την «Τεχνολογική Καινοτομία για Ασφαλείς Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις») σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, το 85,7% των κατοικιών στη χώρα έχουν κατασκευαστεί πριν το 1990 και πάνω από 2,6 εκατομμύρια κατοικίες είναι άνω των 50 ετών.
Η παλαιότητα αυτή, σε συνδυασμό με τις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες των σύγχρονων νοικοκυριών – κλιματιστικά, αντλίες θερμότητας, φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων, φωτοβολταϊκά – δημιουργεί ένα πλαίσιο υψηλού κινδύνου για ηλεκτροπληξία και πυρκαγιά.
Οι κυριότερες ελλείψεις στις παλαιές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν την απουσία αξιόπιστης γείωσης, παλαιά ή ανεπαρκή μέσα προστασίας (Διάταξη Διαφορικού Ρεύματος τύπου AC), φθαρμένες καλωδιώσεις, λίγες πρίζες και ανεξέλεγκτες παρεμβάσεις από μη ειδικούς. Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι σημειώνονται ετησίως 4.500–5.000 αστικές πυρκαγιές ηλεκτρικής αιτίας.
Τι προβλέπει η ελληνική νομοθεσία
Η πρόληψη είναι κρίσιμη. Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει τακτικούς ελέγχους και την έκδοση Υπεύθυνης Δήλωσης Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) που πιστοποιεί την ασφάλεια της ηλεκτρικής εγκατάστασης. Ο ιδιοκτήτης φέρει την ευθύνη για την ανανέωση της ΥΔΕ ανά 2 έως 10 έτη ανάλογα με τον τύπο του κτηρίου, ενώ ο ηλεκτρολόγος ελεγκτής οφείλει να εντοπίζει επικίνδυνες αποκλίσεις και φθορές πριν την έκδοση της δήλωσης.
Οι ευρωπαϊκές στατιστικές δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό: το 86% των κατοικιών στην Ευρώπη είναι άνω των 25 ετών, με αντίστοιχη αύξηση κινδύνου ηλεκτρικών πυρκαγιών και σοβαρών τραυματισμών. Το οικονομικό κόστος εκτιμάται σε €6–7 δισ. ετησίως, ενώ κάθε χρόνο πάνω από 1.000 ζωές χάνονται σε αναφλέξεις ηλεκτρικών συστημάτων.
Μέτρα αναβάθμισης των εγκαταστάσεων
Για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων, προτείνονται μέτρα αναβάθμισης των εγκαταστάσεων: αντικατάσταση παλαιών ΔΔΡ τύπου AC με τύπου Α ή F, αναβάθμιση γείωσης, αντικατάσταση καλωδιώσεων, προσθήκη πριζών, προστασία από υπερτάσεις, εγκατάσταση ανιχνευτών καπνού και θερμότητας, αλλά και συστήματα ανίχνευσης ηλεκτρικού τόξου (AFDD) σε χώρους με εύφλεκτα υλικά.
Παράλληλα, η ενίσχυση προγραμμάτων επιδότησης, όπως η ένταξη των ηλεκτρικών αναβαθμίσεων σε ενεργειακά προγράμματα («Εξοικονομώ») ή ειδικά κίνητρα κοινωνικής προστασίας, μπορούν να μειώσουν το οικονομικό βάρος για τους ιδιοκτήτες και να ενισχύσουν την ασφάλεια των νοικοκυριών.
Η ασφάλεια των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα: αποτελεί κρίσιμο παράγοντα δημόσιας υγείας, οικονομικής ανθεκτικότητας και προστασίας της ζωής. Η προληπτική συντήρηση και η έγκαιρη αναβάθμιση είναι επένδυση που εξοικονομεί χρήματα, μειώνει κινδύνους και προστατεύει τους πολίτες από σοβαρά ατυχήματα.