Στο ραντάρ του Δημοσίου τα ακίνητα χωρίς γνωστούς κληρονόμους

Η νέα διαδικασία επιτρέπει τη συγκέντρωση ιδιοκτησιακών και κληρονομικών στοιχείων, περιορίζοντας την ανάγκη αναζήτησης πληροφοριών σε διαφορετικές δημόσιες υπηρεσίες.

Με την υπουργική απόφαση 37605 ΕΞ 2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 6344 της 21ης Οκτωβρίου, εγκρίνεται η διάθεση έξι διαδικτυακών υπηρεσιών στο πληροφοριακό σύστημα των Κοινωφελών Περιουσιών του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Η απόφαση, την οποία υπογράφει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, προβλέπει την ανταλλαγή πληροφοριών μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Στόχος είναι να διευκολυνθεί η εξακρίβωση των περιουσιακών στοιχείων σχολαζουσών κληρονομιών, η αναζήτηση των νόμιμων κληρονόμων και, όπου συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, η αναγνώριση του κληρονομικού δικαιώματος του Δημοσίου.

Αναζήτηση ακινήτων με βάση τον ΑΦΜ

Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις της απόφασης αφορά τη δυνατότητα ανάκτησης στοιχείων ακινήτων από το Ελληνικό Κτηματολόγιο με βάση τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου του ιδιοκτήτη.

Η διαδικτυακή υπηρεσία «Διάθεση στοιχείων από το Σύστημα Πληροφορικής Εθνικού Κτηματολογίου» επιτρέπει την αναζήτηση ακινήτων, διευθύνσεων, κτιρίων και παρακολουθημάτων, καθώς και την ανάκτηση λίστας ιδιοκτησιών με τους αντίστοιχους κτηματολογικούς κωδικούς και τα ποσοστά ιδιοκτησίας.

Παράλληλα, προβλέπεται η πρόσβαση σε βασικά στοιχεία ακινήτων από το Περιουσιολόγιο για φορολογουμένους που έχουν αποβιώσει. Ο συνδυασμός των δύο πηγών επιτρέπει στις αρμόδιες υπηρεσίες και στους διαχειριστές των περιουσιών να συγκεντρώνουν στοιχεία για την ακίνητη περιουσία ενός αποβιώσαντος, χωρίς να περιορίζονται αποκλειστικά στα έγγραφα που έχουν ήδη περιληφθεί στον φάκελο της κληρονομίας.

Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις όπου ο αποβιώσας διέθετε περισσότερα ακίνητα σε διαφορετικές περιοχές ή συμμετείχε σε ιδιοκτησίες με ποσοστά συνιδιοκτησίας.

Τα στοιχεία που ανακτώνται προβλέπεται να καταχωρίζονται στα ηλεκτρονικά Μητρώα Κοινωφελών Περιουσιών και Σχολαζουσών Κληρονομιών από τους αρμόδιους εκτελεστές διαθηκών, εκκαθαριστές και κηδεμόνες, καθώς και από άλλους προβλεπόμενους φορείς διαχείρισης.

Ηλεκτρονική αναζήτηση κληρονόμων

Η απόφαση επεκτείνει τη διασύνδεση και στο Μητρώο Πολιτών, επιτρέποντας την αναζήτηση ληξιαρχικών πράξεων θανάτου, πιστοποιητικών γέννησης, οικογενειακής κατάστασης και εγγύτερων συγγενών. Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα αναζήτησης οικογενειακών μερίδων, ώστε να συμπληρώνεται το δέντρο κληρονομικής διαδοχής.

Η συγκεκριμένη λειτουργία αποσκοπεί στην εξακρίβωση των προσώπων που ενδέχεται να έχουν κληρονομικά δικαιώματα και στη συγκέντρωση των δικαιολογητικών που απαιτούνται για τις σχετικές διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες.

Η αναζήτηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς μια κληρονομία δεν περιέρχεται στο Δημόσιο απλώς επειδή δεν έχει εμφανιστεί κάποιος κληρονόμος. Πρέπει προηγουμένως να διερευνηθεί η κληρονομική διαδοχή και να ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία αναγνώρισης των σχετικών δικαιωμάτων.

Τι είναι οι σχολάζουσες κληρονομιές

Σχολάζουσα χαρακτηρίζεται η κληρονομία όταν ο κληρονόμος είναι άγνωστος ή δεν είναι βέβαιο ότι έχει αποδεχθεί την κληρονομία. Στην περιουσία μπορεί να περιλαμβάνονται κατοικίες, επαγγελματικά ακίνητα, οικόπεδα, αγροτεμάχια, τραπεζικές καταθέσεις και άλλα περιουσιακά δικαιώματα.

Μέχρι την αποσαφήνιση του κληρονομικού καθεστώτος, η περιουσία υπάγεται σε ειδική διαδικασία διαχείρισης, με σκοπό τη διαφύλαξή της και την εξακρίβωση των νόμιμων δικαιούχων.

Το Δημόσιο μπορεί να αποκτήσει κληρονομικά δικαιώματα υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία. Ωστόσο, η νέα υπουργική απόφαση δεν τροποποιεί τους κανόνες της κληρονομικής διαδοχής ούτε προβλέπει αυτοματοποιημένη μεταβίβαση ακινήτων στην κρατική περιουσία.

Αντικείμενό της είναι η ηλεκτρονική πρόσβαση στα στοιχεία που απαιτούνται για την εφαρμογή των υφιστάμενων διαδικασιών.

Τι σημαίνει για την αγορά ακινήτων

Η διασύνδεση των δημόσιων μητρώων μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν εκτός ενεργού οικονομικής διαχείρισης λόγω εκκρεμοτήτων στην κληρονομική διαδοχή. Η αποσαφήνιση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μεταβίβαση, τη χρηματοδότηση ή την ανάπτυξη ενός ακινήτου.

Ιδιοκτησίες με αβέβαιους δικαιούχους ή ελλιπή στοιχεία τίτλων αντιμετωπίζουν σημαντικούς περιορισμούς ως προς την αξιοποίησή τους, ακόμη και όταν βρίσκονται σε περιοχές με επενδυτικό ενδιαφέρον. Η συγκέντρωση των απαραίτητων πληροφοριών σε ένα ψηφιακό σύστημα μπορεί να περιορίσει το διοικητικό κόστος και να επιταχύνει την προετοιμασία των σχετικών φακέλων. Η καταγραφή ενός ακινήτου στο Κτηματολόγιο ή στο Περιουσιολόγιο δεν υποκαθιστά τον έλεγχο τίτλων, την αναγνώριση των κληρονόμων ή την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών για την απόδοση της περιουσίας.

Διασταύρωση τραπεζικών στοιχείων

Στις έξι διαδικτυακές υπηρεσίες περιλαμβάνεται επίσης η διασταύρωση τραπεζικού λογαριασμού IBAN με τον ΑΦΜ του δικαιούχου. Η συγκεκριμένη λειτουργία αποσκοπεί στην επιβεβαίωση της ορθότητας των τραπεζικών στοιχείων που καταχωρίζονται στα μητρώα κοινωφελών περιουσιών και σχολαζουσών κληρονομιών.

Προβλέπεται ακόμη η χρήση της για την επαλήθευση τραπεζικών λογαριασμών υποτρόφων κληροδοτημάτων άμεσης διαχείρισης του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Η υπηρεσία αφορά αυστηρά και μόνον την επαλήθευση στοιχείων λογαριασμών και δεν προβλέπει γενική πρόσβαση στα υπόλοιπα των τραπεζικών καταθέσεων.