Σύμφωνα με τελευταία έρευνα του Ινστιτούτου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την περίοδο 2015–2023, οι τιμές κατοικιών στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά σχεδόν 50%. Σε πολλές χώρες, η αύξηση αυτή ξεπέρασε κατά πολύ τη δυνατότητα των νέων εργαζομένων να ανταποκριθούν οικονομικά. Τα ενοίκια αυξήθηκαν με πιο αργό ρυθμό σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, όμως στα μεγάλα αστικά κέντρα η πίεση είναι έντονη. Ταυτόχρονα, η άνοδος των επιτοκίων από το 2022 έκανε ακόμη δυσκολότερη την αγορά πρώτης κατοικίας.
Η πρώτη και πιο εμφανής συνέπεια αυτών των εξελίξεων είναι η μείωση της ιδιοκατοίκησης στους νέους. Τα ποσοστά ιδιοκτησίας κατοικίας στις ηλικίες 25 έως 35 ετών έχουν υποχωρήσει σημαντικά σχεδόν σε όλα τα κράτη-μέλη. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες ηλικίες, που αγόρασαν σπίτι σε πιο ευνοϊκές περιόδους, εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης και επωφελούνται πλέον από την άνοδο των τιμών των ακινήτων.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή όταν συγκρίνουμε γενιές. Στη Δυτική Ευρώπη, οι σημερινοί τριαντάρηδες έχουν μικρότερες πιθανότητες να είναι ιδιοκτήτες σπιτιού σε σχέση με όσους ήταν τριαντάρηδες πριν από 20 ή 30 χρόνια. Σε χώρες όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία, η Ελλάδα και η Γερμανία, το χάσμα αυτό είναι ιδιαίτερα μεγάλο και συνδέεται τόσο με τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης όσο και με τους αυστηρότερους όρους δανεισμού.
Καθώς η αγορά κατοικίας απομακρύνεται, οι νέοι στρέφονται όλο και περισσότερο στην ενοικίαση. Μετά το 2011, αυξήθηκε αισθητά το ποσοστό των νέων που νοικιάζουν σε τιμές αγοράς, ενώ μειώθηκε ο αριθμός όσων έχουν σπίτι με στεγαστικό δάνειο. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη ανασφάλεια, καθώς οι ενοικιαστές είναι εκτεθειμένοι στις αυξήσεις των ενοικίων και συχνά δεν έχουν μακροπρόθεσμη σταθερότητα.
Τα στοιχεία για τη στεγαστική επιβάρυνση δείχνουν ότι, παρότι συνολικά το ποσοστό των νοικοκυριών που δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγη μειώθηκε την τελευταία δεκαετία, οι νέοι εξακολουθούν να πιέζονται περισσότερο από κάθε άλλη ηλικιακή ομάδα. Το πρόβλημα είναι εντονότερο για όσους ζουν σε πόλεις και για τα άτομα χαμηλού εισοδήματος. Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, σχεδόν οι μισοί νέοι ενοικιαστές με χαμηλά εισοδήματα δυσκολεύονται σοβαρά να πληρώσουν το ενοίκιο.
Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση για όσους μπαίνουν τώρα στην αγορά ενοικίασης. Τα νέα συμβόλαια συνοδεύονται από πολύ υψηλότερα ενοίκια σε σχέση με παλαιότερες μισθώσεις. Αυτό πλήττει κυρίως τους νέους, οι οποίοι αλλάζουν συχνότερα σπίτι λόγω σπουδών ή εργασίας και δεν επωφελούνται από παλιότερες, χαμηλότερες τιμές.
Παράλληλα, αυξάνεται το ποσοστό όσων ζουν μόνοι τους, ιδιαίτερα στις ηλικίες 25–29 ετών. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος στέγασης δεν μοιράζεται, κάνοντας την οικονομική πίεση ακόμη μεγαλύτερη.
Οι δυσκολίες στη στέγη επηρεάζουν τελικά ολόκληρη τη ζωή των νέων. Η αδυναμία αγοράς κατοικίας και η υψηλή επιβάρυνση από τα ενοίκια οδηγούν συχνά σε καθυστέρηση δημιουργίας οικογένειας και απόκτησης παιδιών, επιβαρύνοντας περαιτέρω το δημογραφικό πρόβλημα της Ευρώπης.
