Alpha Bank: Ανθεκτική η ελληνική οικονομία, αλλά με κίνδυνο από τη γεωπολιτική ένταση

Ωστόσο, η κλιμάκωση της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να δημιουργήσει νέες προκλήσεις για την οικονομική δραστηριότητα, ανάλογα με τη διάρκεια και την έκταση των συγκρούσεων. Αυτό επισημαίνουν οι οικονομικοί αναλυτές της Alpha Bank στο τελευταίο οικονομικό δελτίο της τράπεζας.

Σύμφωνα με την ανάλυση, το μέγεθος των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από κρίσιμες παραμέτρους, όπως η διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ο βαθμός διαταραχής στις ενεργειακές ροές και το ενδεχόμενο γεωγραφικής διεύρυνσης της σύγκρουσης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση ή έμμεση εμπλοκή περισσότερων χωρών.

Ενεργειακή εξάρτηση και πιθανές πληθωριστικές πιέσεις

Σε ό,τι αφορά την ενεργειακή ασφάλεια, σημειώνεται ότι η Ελλάδα δεν εισάγει πετρέλαιο ή φυσικό αέριο από το Ιράν. Με βάση τα στοιχεία του 2024, οι εισαγωγές φυσικού αερίου (εκτός LNG) προήλθαν κυρίως από τη Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ πάνω από το 60% των εισαγωγών πετρελαίου προήλθε από το Ιράκ, το Καζακστάν και τη Λιβύη.

Παρά ταύτα, η Ελλάδα παραμένει καθαρός εισαγωγέας ενέργειας και, ως εκ τούτου, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε έντονες αυξήσεις των διεθνών τιμών. Το 2024 το πετρέλαιο, τα παράγωγά του και το φυσικό αέριο κάλυψαν περίπου το 61% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας, ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μια παρατεταμένη ενεργειακή διαταραχή θα μπορούσε να ενισχύσει την ενεργειακή συνιστώσα του πληθωρισμού και να οδηγήσει σε αύξηση του γενικού επιπέδου τιμών. Όπως είχε συμβεί το 2022 μετά το ξέσπασμα του Πολέμου στην Ουκρανία, η άνοδος του ενεργειακού κόστους μπορεί να μετακυλιστεί στην παραγωγή και να επηρεάσει ευρύτερα αγαθά και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων. Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση των τελευταίων ετών, η ενεργειακή συνιστώσα του πληθωρισμού εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 19,5% υψηλότερα σε σχέση με το 2021.

Παράλληλα, ένα νέο ενεργειακό σοκ ενδέχεται να επιδεινώσει το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, κυρίως μέσω της διεύρυνσης του ελλείμματος στο ισοζύγιο καυσίμων, το οποίο αποτελεί διαχρονική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας.

Τουρισμός: κίνδυνοι αλλά και πιθανές ευκαιρίες

Σημαντικό κανάλι επίδρασης αποτελεί και ο τουρισμός. Η αυξημένη αβεβαιότητα στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις εισερχόμενες ταξιδιωτικές ροές και τα τουριστικά έσοδα, ιδιαίτερα στον τομέα της κρουαζιέρας. Ωστόσο, εάν η σύγκρουση περιοριστεί γεωγραφικά στη Μέση Ανατολή, η Ελλάδα ενδέχεται να ενισχύσει τη θέση της έναντι ανταγωνιστικών προορισμών, αυξάνοντας το μερίδιο αγοράς της, όπως είχε παρατηρηθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2010 κατά την περίοδο της Αραβικής Άνοιξης.

Σε κάθε περίπτωση, ο ελληνικός τουριστικός κλάδος έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια σημαντική ανθεκτικότητα, ανακάμπτοντας ταχύτατα μετά την πανδημία και καταγράφοντας νέα ιστορικά υψηλά στις αφίξεις και στα έσοδα.

Επενδύσεις και Ταμείο Ανάκαμψης

Ένας ακόμη παράγοντας που μπορεί να επηρεαστεί είναι η επενδυτική δραστηριότητα, καθώς η γεωπολιτική αβεβαιότητα και το υψηλό ενεργειακό κόστος ενδέχεται να καθυστερήσουν την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων. Η χρονική συγκυρία θεωρείται κρίσιμη, καθώς το 2026 αποτελεί το τελευταίο έτος υλοποίησης του ευρωπαϊκού προγράμματος NextGenerationEU και απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Τα κράτη-μέλη καλούνται να ολοκληρώσουν τα ορόσημα των εθνικών τους σχεδίων έως το τέλος Αυγούστου, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.

Το αυστηρό αυτό χρονοδιάγραμμα εκτιμάται ότι μπορεί να λειτουργήσει και ως κίνητρο για την επιτάχυνση των επενδύσεων και τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας.

Ισχυρή συμβολή των επενδύσεων στην ανάπτυξη

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το 2025 η συμβολή των επενδύσεων στην οικονομική μεγέθυνση υπερέβη για πρώτη φορά μετά την πανδημία τη συμβολή της ιδιωτικής κατανάλωσης. Συγκεκριμένα, οι επενδύσεις συνεισέφεραν 1,5 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,1%, έναντι 1,4 μονάδων της ιδιωτικής κατανάλωσης.

Οι καθαρές εξαγωγές συνέβαλαν κατά 1,2 ποσοστιαίες μονάδες και η δημόσια κατανάλωση κατά 0,1 μονάδα, ενώ τα αποθέματα είχαν αρνητική επίδραση.

Η συνολική αύξηση των επενδύσεων διαμορφώθηκε στο 8,9%, με ιδιαίτερα έντονη άνοδο στο δεύτερο εξάμηνο του έτους. Τη μεγαλύτερη αύξηση κατέγραψαν οι επενδύσεις σε κατοικίες (22,4%), ακολουθούμενες από τις επενδύσεις σε μεταφορικό εξοπλισμό (20,8%) και τις λοιπές κατασκευές εκτός κατοικιών (8,3%).

Δημοσιονομικός χώρος και προοπτικές

Παρά τις διεθνείς αβεβαιότητες, η ελληνική οικονομία διαθέτει σημαντικά «μαξιλάρια» σταθερότητας. Η δημοσιονομική ισορροπία και τα πρωτογενή πλεονάσματα των τελευταίων ετών έχουν δημιουργήσει δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε περίπτωση επιδείνωσης του οικονομικού περιβάλλοντος.

Επιπλέον, η στατιστική επίδραση βάσης (carry-over effect) από την ανάπτυξη του 2025 εκτιμάται ότι προσθέτει περίπου 1,1 ποσοστιαίες μονάδες στον ρυθμό μεγέθυνσης του 2026, ενισχύοντας τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Συνολικά, οι προοπτικές παραμένουν θετικές, ωστόσο η εξέλιξη των γεωπολιτικών εντάσεων θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την πορεία της οικονομίας το επόμενο διάστημα.