Αλλάζει η Ευρώπη την τιμολόγηση του άνθρακα.

Η αλλαγή αποτελεί μέρος της αναθεώρησης του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 17 Ιουλίου 2026, στο πλαίσιο της προσπάθειας επίτευξης του νέου κλιματικού στόχου για το 2040.

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση επιχειρεί να δημιουργήσει περισσότερο χώρο προσαρμογής. Προβλέπει βραδύτερη σύσφιξη του ανώτατου ορίου εκπομπών σε ορισμένες φάσεις, παράταση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων και καθυστέρηση της σταδιακής κατάργησής τους για κλάδους που καλύπτονται από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα.

Τι αλλάζει

Σύμφωνα με την MSCI, δύο μηχανισμοί έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Ο πρώτος αφορά τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού αγοράς υψηλής ποιότητας διεθνών πιστώσεων άνθρακα, οι οποίες θα μπορούν να καλύψουν έως το 2% του στόχου μείωσης εκπομπών από το 2036 και μετά.

Ο δεύτερος αφορά την ενσωμάτωση 250 εκατ. τόνων μόνιμων εγχώριων αφαιρέσεων άνθρακα, πιστοποιημένων μέσω του ευρωπαϊκού πλαισίου πιστοποίησης αφαιρέσεων άνθρακα και ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας.

Η MSCI εκτιμά ότι η εισαγωγή διεθνών πιστώσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει ζήτηση περίπου 25 εκατ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα ετησίως για πιστώσεις συμβατές με το άρθρο 6 της Συμφωνίας των Παρισίων.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, η MSCI εκτιμά ότι η ζήτηση για αντίστοιχες πιστώσεις στο διεθνές σύστημα αντιστάθμισης εκπομπών των αερομεταφορών μπορεί να φθάσει τα 80 έως 180 εκατ. τόνους ετησίως το 2035.

Η αλλαγή επομένως δεν δημιουργεί απλώς ένα νέο εργαλείο συμμόρφωσης για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Δημιουργεί δυνητικά έναν νέο μεγάλο θεσμικό αγοραστή στην παγκόσμια αγορά άνθρακα: την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο συνοριακός φόρος άνθρακα μπορεί να αλλάξει το παιχνίδι

Η πραγματική επιτάχυνση μπορεί να έρθει νωρίτερα και από διαφορετική κατεύθυνση: τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα.

Ο μηχανισμός επιβάλλει ουσιαστικά αντίστοιχο κόστος άνθρακα σε συγκεκριμένα προϊόντα που εισάγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες να μη βρίσκονται σε μειονεκτική θέση απέναντι σε παραγωγούς χωρών με χαμηλότερο ή μηδενικό κόστος εκπομπών. Σήμερα καλύπτει μεταξύ άλλων ηλεκτρική ενέργεια, χάλυβα, τσιμέντο, αλουμίνιο, λιπάσματα και υδρογόνο.

Οι υπό διαβούλευση κανόνες μπορούν να αποκτήσουν ιδιαίτερη σημασία για την αγορά πιστώσεων άνθρακα.

Σύμφωνα με την MSCI, εξετάζεται να αναγνωρίζονται εγχώριες πιστώσεις άνθρακα που χρησιμοποιούν οι εισαγωγείς για την εκπλήρωση υποχρεώσεων τιμολόγησης άνθρακα στις χώρες προέλευσής τους.

Παράλληλα, θα μπορούσε να επιτραπεί η χρήση διεθνών πιστώσεων συμβατών με το άρθρο 6 για έως και 10% των σχετικών υποχρεώσεων.

Εάν εφαρμοστεί αυτή η πρόβλεψη, η MSCI υπολογίζει ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί ζήτηση έως και 70 εκατ. τόνων ετησίως για διεθνείς πιστώσεις άνθρακα, πολύ πριν ενεργοποιηθεί πλήρως η αντίστοιχη ζήτηση μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων.

Πως δημιουργείται μια νέα κατηγορία περιουσιακών στοιχείων;

Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η ευρωπαϊκή πολιτική άνθρακα περνά σε μια νέα φάση.

Η ΕΕ εξακολουθεί να θέτει ως βασικό στόχο τη μείωση των εκπομπών της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει πλέον ως σημείο αναφοράς για το 2040 καθαρή μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έναντι του 1990, προβλέποντας παράλληλα περιορισμένη χρήση υψηλής ποιότητας διεθνών πιστώσεων από το 2036.

Αυτό όμως σημαίνει ότι η αξία του άνθρακα αρχίζει να αποκτά δύο όψεις.

Από τη μία βρίσκεται το κόστος της εκπομπής του.

Από την άλλη, η αξία της απομάκρυνσής του.

Και εφόσον η δεύτερη αποκτήσει μια μεγάλη, ρυθμιζόμενη και επαρκώς ρευστή αγορά, τότε γη, δάση, ενεργειακές εγκαταστάσεις και νέες υποδομές δέσμευσης άνθρακα μπορεί να αρχίσουν να αξιολογούνται με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο από τους επενδυτές.