Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό θέτει ως βασική προτεραιότητα τη μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης, με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Στόχος είναι η καλύτερη διαχείριση των φυσικών πόρων και η προστασία της βιοποικιλότητας, ενώ παράλληλα προωθούνται σύγχρονες υποδομές και πιο οργανωμένες μορφές τουριστικής ανάπτυξης με σαφείς περιβαλλοντικούς κανόνες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης, ώστε να γίνουν πιο διαφανείς και προβλέψιμες.
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί η εξισορρόπηση της τουριστικής δραστηριότητας στον χώρο. Επιδιώκεται η αποσυμφόρηση περιοχών που έχουν ήδη δεχθεί μεγάλη πίεση, αλλά και η ανάδειξη νέων προορισμών με εναλλακτικό ή θεματικό χαρακτήρα. Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να αποτελέσει εργαλείο μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, συνδυάζοντας την οικονομική ανάπτυξη με την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική συνοχή.
Στο πλαίσιο αυτό, καθορίζονται οι λεγόμενες «κόκκινες» ή υπερκορεσμένες περιοχές, δηλαδή ζώνες όπου η τουριστική δραστηριότητα έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια αντοχής. Σε αυτές καταγράφονται έντονη ανάπτυξη καταλυμάτων και πιέσεις στη στέγαση, στις υποδομές και στο περιβάλλον. Ο χαρακτηρισμός δεν σημαίνει απαγόρευση τουρισμού, αλλά συνεπάγεται αυστηρότερους περιορισμούς, κυρίως στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις και στις νέες τουριστικές επενδύσεις. Στόχος είναι η προστασία της μόνιμης κατοικίας και η αποφυγή περαιτέρω επιβάρυνσης σε βασικά δίκτυα και υπηρεσίες.
Μεταξύ των περιοχών αυτών περιλαμβάνονται γνωστοί τουριστικοί προορισμοί σε Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, Ιόνιο, Σποράδες και Κρήτη, καθώς και τμήματα της ηπειρωτικής χώρας. Για την Αθήνα δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση.
Το νέο πλαίσιο φέρνει σημαντικές αλλαγές και στον πολεοδομικό σχεδιασμό, καθώς οι κατευθύνσεις του αναμένεται να ενσωματωθούν στα τοπικά σχέδια, αποκτώντας δεσμευτικό χαρακτήρα. Ωστόσο, μελετητές εκφράζουν ανησυχίες για καθυστερήσεις και ανατροπές, καθώς πολλές μελέτες βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο, με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και εξάρτηση από χρηματοδότηση.
Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων είναι η αυστηρότερη αντιμετώπιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, με πιθανή απαγόρευση νέων καταλυμάτων σε κορεσμένες περιοχές. Παράλληλα, εξετάζεται μείωση των νέων τουριστικών κλινών στα νησιά, ειδικά εκεί όπου οι υποδομές δοκιμάζονται.
Επιπλέον, ενθαρρύνονται οι μεγάλες, οργανωμένες επενδύσεις σε περιοχές με επαρκείς υποδομές, ενώ τίθενται περιορισμοί στη δόμηση εκτός σχεδίου. Η κατεύθυνση είναι σαφής: λιγότερη άναρχη ανάπτυξη και περισσότερος συγκροτημένος σχεδιασμός με σεβασμό στο περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες.
