Το έργο, το οποίο θα συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου μήκους 898 χιλιομέτρων και ισχύος 1.000 MW, αντιμετωπίζει σημαντικές τεχνικές προκλήσεις, κυρίως λόγω των μεγάλων θαλάσσιων βαθών που φτάνουν έως και τα 3.000 μέτρα.
Η πορεία υλοποίησης της διασύνδεσης βρίσκεται στο επίκεντρο των ερευνών που πραγματοποιεί το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo, το οποίο διεξάγει τις απαραίτητες εργασίες χαρτογράφησης και διερεύνησης του βυθού στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι έρευνες πραγματοποιούνται βάσει των σχετικών αδειών που έχουν ζητηθεί και εκδοθεί από την Ελλάδα και την Κύπρο, με στόχο τον προσδιορισμό της κατάλληλης διαδρομής για την εγκατάσταση του διπλού υποθαλάσσιου καλωδίου.
Σύμφωνα με το τελευταίο Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ για την περίοδο 2027-2036, έχει ήδη υπογραφεί η σύμβαση για το καλωδιακό τμήμα του έργου, το οποίο βρίσκεται σε φάση κατασκευής, ενώ έχει ολοκληρωθεί περίπου το 60% των θαλάσσιων ερευνών. Παράλληλα, έχει αναδειχθεί προτιμητέος ανάδοχος για την κατασκευή των σταθμών μετατροπής, οι οποίοι αποτελούν βασικό τμήμα της υποδομής.
Το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή νέου σταθμού μετατροπής στην Κύπρο και την επέκταση του υφιστάμενου σταθμού στη Δαμάστα της Κρήτης, προκειμένου να καταστεί δυνατή η μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των δύο χωρών.
Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση των 657 εκατ. ευρώ
Ο συνολικός προϋπολογισμός της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου ανέρχεται σε 1,94 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 657 εκατ. ευρώ καλύπτονται από ευρωπαϊκούς πόρους μέσω του μηχανισμού Connecting Europe Facility (CEF).
Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση αντανακλά τη στρατηγική σημασία του έργου, το οποίο έχει ενταχθεί στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest – PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διασύνδεση αναμένεται να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, να διευκολύνει την αξιοποίηση της παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και να ενισχύσει τη λειτουργική ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή.
Το δεύτερο σκέλος προς το Ισραήλ
Η διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου αποτελεί το πρώτο σκέλος ενός ευρύτερου σχεδιασμού ηλεκτρικής διασύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο, ο οποίος περιλαμβάνει και το δεύτερο τμήμα μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ.
Η συγκεκριμένη διαδρομή έχει μήκος 310 χιλιομέτρων, ενώ η μελέτη βιωσιμότητας έχει ολοκληρωθεί με θετικά αποτελέσματα. Σύμφωνα με τα συμπεράσματά της, η υλοποίηση του έργου θα συμβάλει ουσιαστικά στην ασφάλεια εφοδιασμού, στην αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα και στην περαιτέρω διασύνδεση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς.
Για την Κύπρο, η ολοκλήρωση της διασύνδεσης με την Ελλάδα θα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα σημάνει την έξοδο από την ενεργειακή απομόνωση και τη σύνδεσή της με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται, άλλωστε, για το τελευταίο κράτος-μέλος της ΕΕ που παραμένει ηλεκτρικά μη διασυνδεδεμένο.
Όπως επισημαίνει ο ΑΔΜΗΕ, η νέα υποδομή θα ενισχύσει σημαντικά την ενεργειακή θωράκιση του νησιού, προσφέροντας πρόσβαση σε μεγαλύτερες και διαφοροποιημένες πηγές ηλεκτρικής ενέργειας. Αντίστοιχα, η διασύνδεση με το Ισραήλ θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας, δίνοντάς της τη δυνατότητα να επιταχύνει την ενσωμάτωση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό της ισοζύγιο.
Ετήσιο όφελος έως 138 εκατ. ευρώ για τους καταναλωτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα οικονομικά οφέλη που αναμένεται να προκύψουν από τη λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Σύμφωνα με μελέτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η οποία παρουσιάστηκε πρόσφατα στο συνέδριο του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η λειτουργία του έργου εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει ετήσιο όφελος από 123 έως 138 εκατ. ευρώ για τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής ωφέλειας αναμένεται να κατευθυνθεί στους καταναλωτές της Κύπρου, όπου οι τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας προβλέπεται να μειωθούν κατά 21,5 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ποσοστό που αντιστοιχεί σε υποχώρηση περίπου 19%. Με τον τρόπο αυτό, οι τιμές στην κυπριακή αγορά αναμένεται να προσεγγίσουν τα επίπεδα της ελληνικής αγοράς.
Αντίθετα, οι επιπτώσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα είναι ουσιαστικά ουδέτερες, καθώς η μελέτη υπολογίζει τη μεταβολή σε ένα εύρος από -0,2% έως +0,1%.
