Η κρυφή απειλή στα παλιά κτίρια

Με αφορμή περιστατικά ηλεκτροπληξιών και πυρκαγιών κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το Ελληνικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων – ΕΛΙΤΗΕ επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ηλεκτρικής ασφάλειας των κτιρίων, επισημαίνοντας ότι μεγάλο μέρος του υφιστάμενου αποθέματος έχει σχεδιαστεί για εντελώς διαφορετικές ανάγκες από τις σημερινές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Ινστιτούτο, το 85,7% των κατοικιών στην Ελλάδα έχει κατασκευαστεί πριν από το 1990, ενώ το 42,1% πριν από το 1970. Πρόκειται συνεπώς για κτίρια των οποίων οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις σε πολλές περιπτώσεις σχεδιάστηκαν σε μια εποχή κατά την οποία τα φορτία ήταν σαφώς χαμηλότερα.

Σήμερα, όμως, τα ίδια δίκτυα καλούνται να υποστηρίξουν κλιματιστικά, ηλεκτρικές κουζίνες, θερμοσίφωνες, αντλίες θερμότητας, ηλεκτρονικές συσκευές, συστήματα αυτοματισμού και, ολοένα συχνότερα, φορτιστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την ηλικία των εγκαταστάσεων. Στη διάρκεια δεκαετιών μπορεί να έχουν προηγηθεί πρόχειρες επεμβάσεις, προσθήκες φορτίων, φθορά καλωδίων ή χρήση ακατάλληλων υλικών. Το ΕΛΙΤΗΕ αναφέρει περιπτώσεις υπερθέρμανσης αγωγών ακόμη και σε εγκαταστάσεις που φαινομενικά λειτουργούν χωρίς προβλήματα, καθώς και ιδιαίτερα επικίνδυνες πρακτικές, όπως ανεπαρκείς γειώσεις ή αυτοσχέδιες επεμβάσεις στις ασφάλειες ηλεκτρικών πινάκων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Αττική, όπου σε παλαιότερα κτίρια έχει χρησιμοποιηθεί το δίκτυο ύδρευσης ως μέσο γείωσης, πρακτική που μπορεί πλέον να καταστεί αναξιόπιστη λόγω της αντικατάστασης μεταλλικών σωληνώσεων από πλαστικά δίκτυα.

Τι προβλέπει η νομοθεσία

Από το 2021 προβλέπεται υποχρεωτικός περιοδικός επανέλεγχος των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων. Για τις κατοικίες ο έλεγχος πρέπει να πραγματοποιείται τουλάχιστον ανά δέκα χρόνια, για τους επαγγελματικούς χώρους τουλάχιστον ανά πέντε χρόνια, ενώ για χώρους συνάθροισης κοινού και υπαίθριες επαγγελματικές εγκαταστάσεις τουλάχιστον ανά δύο χρόνια.

Έκτακτος έλεγχος απαιτείται επίσης όταν πραγματοποιείται τροποποίηση στον ηλεκτρικό πίνακα, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων προβλέπεται έλεγχος και σε περίπτωση μεταβίβασης ή αλλαγής χρήσης.

Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου συντάσσεται η Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη – ΥΔΕ, με την οποία πιστοποιείται η ασφάλεια της εγκατάστασης και η οποία καταχωρίζεται στο σχετικό μητρώο που τηρεί ο ΔΕΔΔΗΕ.

Το ΕΛΙΤΗΕ εντοπίζει ωστόσο σημαντικό έλλειμμα ενημέρωσης. Πολλοί ιδιοκτήτες αγνοούν την υποχρέωση περιοδικού ελέγχου και προχωρούν στην έκδοση ΥΔΕ μόνο όταν αυτό ζητείται για κάποια συναλλαγή ή διαδικασία με τον ΔΕΔΔΗΕ. Παράλληλα, επισημαίνεται το φαινόμενο τυπικής έκδοσης δηλώσεων χωρίς ουσιαστικό τεχνικό έλεγχο, πρακτική που ακυρώνει τον προληπτικό χαρακτήρα του θεσμού.

Η ηλεκτρική ασφάλεια στα προγράμματα ανακαίνισης

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΤΗΕ Βασίλης Χατζίκος ζητά η ηλεκτρική ασφάλεια να ενσωματωθεί στις εθνικές πολιτικές ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων.

Όπως επισημαίνει, η εφαρμογή του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου θα πρέπει να συνδυαστεί με οικονομικά κίνητρα ώστε οι ιδιοκτήτες να προχωρούν σε πραγματικούς ελέγχους και, όπου απαιτείται, σε ανακατασκευή των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων.

Το ΕΛΙΤΗΕ σημειώνει ότι υφιστάμενα προγράμματα παρουσιάζουν σήμερα κενά. Το «Κινούμαι Ηλεκτρικά», για παράδειγμα, μπορεί να επιδοτεί την εγκατάσταση έξυπνου φορτιστή χωρίς να καλύπτει υποχρεωτικά την αναβάθμιση της ηλεκτρικής εγκατάστασης που καλείται να τον υποστηρίξει. Αντίστοιχα, το «Εξοικονομώ» επικεντρώνεται κυρίως στην ενεργειακή απόδοση χωρίς συνολικό υποχρεωτικό έλεγχο της ηλεκτρικής ασφάλειας.

Η πρόταση του Ινστιτούτου είναι τα επόμενα προγράμματα ανακαίνισης να συνδέσουν τη χρηματοδότηση με πραγματικό τεχνικό έλεγχο των εγκαταστάσεων. Για ένα κτιριακό απόθεμα που γερνά και ταυτόχρονα καλείται να γίνει περισσότερο ηλεκτρικό, ψηφιακό και ενεργειακά αποδοτικό, η ασφάλεια των δικτύων δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα παρέμβαση.