Κλιμακώνονται οι αντιδράσεις για το νέο χωροταξικό του τουρισμού

Στη δημόσια διαβούλευση που ξεκίνησε από τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού, οι βασικοί παραγωγικοί φορείς –ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΞΕΕ) και ο Σύλλογος Τεχνικών Αρχιτεκτόνων Μελετητών Ελλάδας (ΣΤΑΜΑ)– κατέθεσαν σειρά παρατηρήσεων, εκφράζοντας επιφυλάξεις αλλά και προτάσεις για τη βελτίωση του σχεδίου.

Κοινός τόπος στις τοποθετήσεις των φορέων είναι ότι η χώρα χρειάζεται ένα σταθερό και σαφές χωροταξικό πλαίσιο, το οποίο θα προσφέρει ασφάλεια δικαίου στις επενδύσεις, θα προστατεύει το περιβάλλον και ταυτόχρονα θα αποτρέπει την άναρχη τουριστική ανάπτυξη που έχει ήδη επιβαρύνει αρκετούς δημοφιλείς προορισμούς. Οι ενστάσεις ωστόσο επικεντρώνονται στον τρόπο με τον οποίο επιχειρείται να επιτευχθεί αυτή η ισορροπία.

Ο ΣΕΤΕ φέρεται να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη για ένα ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο πλαίσιο, το οποίο δεν θα δημιουργεί πρόσθετα γραφειοκρατικά εμπόδια στις τουριστικές επενδύσεις. Στις παρατηρήσεις του επισημαίνεται ότι η τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με οριζόντιους περιορισμούς, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Ο Σύνδεσμος ζητά πιο σαφή κριτήρια για τις περιοχές κορεσμού, αλλά και πρόβλεψη για επενδύσεις αναβάθμισης υφιστάμενων μονάδων, ακόμη και σε περιοχές όπου θα τεθούν περιορισμοί νέας δόμησης. Παράλληλα, εκφράζεται προβληματισμός για την απουσία ολοκληρωμένης στρατηγικής σε ζητήματα υποδομών, όπως η διαχείριση υδάτων, απορριμμάτων και μεταφορών, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για τη βιωσιμότητα του τουριστικού προϊόντος.

Το ΞΕΕ, από την πλευρά του, εστιάζει ιδιαίτερα στην ανάγκη ασφάλειας δικαίου και σταθερότητας των κανόνων. Στις θέσεις που κατέθεσε στη διαβούλευση, το Επιμελητήριο υπογραμμίζει ότι οι επενδύσεις στον τουρισμό είναι μακροχρόνιες και απαιτούν προβλέψιμο περιβάλλον. Ζητά, επίσης, να υπάρξει σαφής διάκριση ανάμεσα στις οργανωμένες τουριστικές επενδύσεις και τη διάσπαρτη δόμηση, υποστηρίζοντας ότι οι μεγάλες οργανωμένες μονάδες μπορούν να λειτουργήσουν με καλύτερους περιβαλλοντικούς όρους και μεγαλύτερο έλεγχο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει το ΞΕΕ και στο ζήτημα της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Σύμφωνα με τις θέσεις του, το νέο χωροταξικό δεν μπορεί να αγνοεί την εκρηκτική ανάπτυξη πλατφορμών τύπου Airbnb, που επηρεάζουν τόσο τη φέρουσα ικανότητα των προορισμών όσο και τη στεγαστική πίεση στις τοπικές κοινωνίες. Το Επιμελητήριο θεωρεί ότι χωρίς ενσωμάτωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης στον χωροταξικό σχεδιασμό δημιουργούνται συνθήκες άνισης μεταχείρισης σε βάρος των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων.

Από την άλλη πλευρά, ο ΣΤΑΜΑ επικεντρώνει τις παρατηρήσεις του περισσότερο στον πολεοδομικό και περιβαλλοντικό χαρακτήρα του σχεδίου. Οι μελετητές και αρχιτέκτονες εκφράζουν ανησυχία ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το σχέδιο αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο έντονης τουριστικής αξιοποίησης ακόμη και σε ευαίσθητες περιοχές, χωρίς επαρκείς δικλίδες προστασίας. Παράλληλα, κάνουν λόγο για ασάφειες στις χρήσεις γης και στα κριτήρια χωροθέτησης, οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν συγκρούσεις κατά την εφαρμογή του πλαισίου.

Ένα ακόμη σημείο κριτικής αφορά τη δυνατότητα ανάπτυξης μεγάλων τουριστικών εγκαταστάσεων σε περιοχές με περιβαλλοντική αξία ή αυξημένη πίεση. Περιβαλλοντικές οργανώσεις αλλά και τεχνικοί φορείς υποστηρίζουν ότι απαιτούνται αυστηρότεροι κανόνες και σαφέστερα όρια φέρουσας ικανότητας, ιδιαίτερα για νησιωτικούς και παράκτιους προορισμούς που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα υπερτουρισμού.

Στη δημόσια συζήτηση επανέρχεται επίσης το ζήτημα της ισορροπίας ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία του φυσικού τοπίου. Οι φορείς της αγοράς αναγνωρίζουν ότι ο ελληνικός τουρισμός βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο της χώρας, προειδοποιούν όμως ότι υπερβολικά περιοριστικά μέτρα ενδέχεται να αναστείλουν επενδύσεις ή να δημιουργήσουν αβεβαιότητα. Αντίθετα, περιβαλλοντικές οργανώσεις και μέρος της επιστημονικής κοινότητας θεωρούν ότι το σχέδιο παραμένει υπερβολικά φιλικό προς την τουριστική εκμετάλλευση.

Η ένταση των αντιδράσεων οδήγησε μάλιστα το υπουργείο να παρατείνει τη διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης, προκειμένου να δοθεί περισσότερος χρόνος για την υποβολή προτάσεων και σχολίων. Το γεγονός αυτό αποτυπώνει τόσο τη σημασία του νέου χωροταξικού όσο και τη δυσκολία εξεύρεσης κοινά αποδεκτών λύσεων σε έναν τομέα που αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας.