Από τα logistics στο defence real estate

Χαρακτηριστικό παράδειγμα στη Ρουμανία όπου έκταση περίπου 813 στρεμμάτων απέναντι από το αεροδρόμιο Mihail Kogălniceanu και κοντά στην ομώνυμη βάση του ΝΑΤΟ στην Κωνστάντζα της Ρουμανίας διατίθεται προς πώληση ως «Defense Investment Opportunity»,

Η έκταση αποτελείται από πέντε οικόπεδα και, σύμφωνα με την αγγελία, μπορεί να επεκταθεί έως τα 3.000 στρέμματα. Η ζητούμενη τιμή για το σύνολο είναι €18 ανά τ.μ., που αντιστοιχεί σε περίπου €14,6 εκατ., ενώ για τμηματικές πωλήσεις αυξάνεται στα €25 ανά τ.μ.

Η επέκταση της βάσης Mihail Kogălniceanu έχει ήδη συνδεθεί με αυξημένο ενδιαφέρον για ακίνητα στην περιοχή.

Στοιχεία από απαλλοτριώσεις δείχνουν αποτιμήσεις κοντά στα €4 ανά τ.μ. για συγκεκριμένες εκτάσεις με χρόνο αναφοράς το 2020, αν και οι τιμές απαλλοτρίωσης δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες με συναλλαγές στην ελεύθερη αγορά.

Το 2022, τοπικά δημοσιεύματα ανέφεραν ότι οι τιμές οικοπέδων στην περιοχή είχαν αυξηθεί μετά την ανακοίνωση των σχεδίων επέκτασης της βάσης, φθάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις έως τα €50 ανά τ.μ.

Σήμερα, πέρα από τη μεγάλη έκταση των 813 στρεμμάτων που προσφέρεται στα €18 ανά τ.μ., μικρότερα ακίνητα κοντά στο αεροδρόμιο και τη στρατιωτική εγκατάσταση εμφανίζονται στην αγορά με ζητούμενες τιμές περίπου €26-50 ανά τ.μ.

Αλλάζει το τοπίο στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, οι πρώτες επιπτώσεις της αύξησης των αμυντικών επενδύσεων καταγράφονται περισσότερο στην επανάχρηση υφιστάμενων βιομηχανικών εγκαταστάσεων παρά στις τιμές της γης.

Στο Λαύριο, τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα και ο τσεχικός όμιλος Czechoslovak Group συμφώνησαν στη δημιουργία της Hellenic Ammunition για την παραγωγή πυρομαχικών μεγάλου διαμετρήματος στις εγκαταστάσεις των ΕΑΣ.

Η συμφωνία προβλέπει διαχείριση των εγκαταστάσεων για 25 χρόνια και πρόγραμμα εκσυγχρονισμού, με τη μακροπρόθεσμη επενδυτική δέσμευση της CSG να μπορεί να φθάσει τα €50 εκατ.

Το σχέδιο περιλαμβάνει αναβάθμιση παραγωγικών υποδομών και εγκατάσταση νέων γραμμών παραγωγής, επαναφέροντας σε ενεργό χρήση βιομηχανικό απόθεμα που παρέμενε εν μέρει υποαξιοποιημένο.

Ελευσίνα: Σχεδιασμός €1,35 δισ.

Μεγαλύτερης κλίμακας επενδυτικός σχεδιασμός βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ελευσίνα. Η ONEX και η νοτιοκορεατική Hanwha Ocean έχουν συμφωνήσει σε πλαίσιο συνεργασίας που προβλέπει επενδύσεις έως €1,35 δισ. για την αναβάθμιση ναυπηγικών, βιομηχανικών και υποστηρικτικών υποδομών.

Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει αρχική επένδυση €150 εκατ. για εγκαταστάσεις επισκευής πλοίων, δεύτερη φάση €200 εκατ. για λιμενικές υποδομές και logistics και δυνητική τρίτη φάση €1 δισ. για προηγμένο εξοπλισμό και εξειδικευμένες παραγωγικές εγκαταστάσεις. Η υλοποίηση των επενδύσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετη ζήτηση για αποθήκες, βιομηχανικούς χώρους, εγκαταστάσεις υπεργολάβων και υποστηρικτικές δραστηριότητες στη Δυτική Αττική.

Η Ελευσίνα συνδυάζει λιμενικές εγκαταστάσεις, βαριά βιομηχανία και πρόσβαση στα βασικά δίκτυα μεταφορών, χαρακτηριστικά που ήδη έχουν ενισχύσει τη ζήτηση για βιομηχανικά και εφοδιαστικά ακίνητα στην ευρύτερη περιοχή.

Drones στη Μαλακάσα

Μια διαφορετική κατηγορία αμυντικού real estate αναπτύσσεται στη Μαλακάσα, όπου προχωρά η δημιουργία του 309ου Εργοστασίου Κατασκευής Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών. Το έργο προβλέπει την ανακατασκευή και τον εκσυγχρονισμό παλαιών στρατιωτικών εγκαταστάσεων συνολικής επιφάνειας περίπου 2.800 τ.μ., οι οποίες προορίζονται για παραγωγικές, τεχνικές και υποστηρικτικές λειτουργίες.

Η παραγωγή drones και ηλεκτρονικών συστημάτων δημιουργεί διαφορετικές απαιτήσεις από την παραδοσιακή βαριά αμυντική βιομηχανία. Απαιτεί μικρότερες αλλά περισσότερο εξειδικευμένες εγκαταστάσεις συναρμολόγησης, ηλεκτρονικών συστημάτων, έρευνας και ανάπτυξης, δοκιμών και τεχνικής υποστήριξης.

Η αύξηση της ευρωπαϊκής αμυντικής παραγωγής δημιουργεί δυνητικά μια νέα υποκατηγορία βιομηχανικού real estate.

Πέρα από τις ίδιες τις γραμμές παραγωγής, απαιτούνται αποθήκες, κέντρα έρευνας και ανάπτυξης, εγκαταστάσεις συναρμολόγησης, χώροι συντήρησης και επισκευής και ακίνητα για την εγκατάσταση προμηθευτών.

Οι απαιτήσεις διαφοροποιούνται από εκείνες των συμβατικών logistics. Η ασφάλεια, οι επιτρεπόμενες χρήσεις, οι αποστάσεις από άλλες δραστηριότητες, η ενεργειακή επάρκεια και η πρόσβαση σε οδικές, σιδηροδρομικές, λιμενικές και αεροπορικές υποδομές αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα.