Εδαφοβελτιωτικό από οργανικά απόβλητα

Σήμερα, τα οργανικά απόβλητα που προκύπτουν κυρίως από παραγωγούς και επιχειρήσεις εστίασης μεταφέρονται σε τρεις μονάδες κομποστοποίησης, στη Σκύδρα, τη Μεγάλη Παναγιά Χαλκιδικής και τη Χαλκηδόνα. Στις μονάδες αυτές καταλήγουν οργανικά απόβλητα από 21 από τους συνολικά 38 δήμους της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Η διαδικασία βασίζεται στην αποδόμηση και αποσύνθεση των οργανικών υλικών, με τη χρήση πρόσθετων υλικών όπως πριονίδι, χώμα και υπολείμματα από κλαδέματα και γκαζόν. Κατά τη διάρκεια της κομποστοποίησης πραγματοποιούνται σειρά χημικών και βιολογικών διεργασιών, ενώ εξειδικευμένοι επιστήμονες παρακολουθούν κρίσιμες παραμέτρους, όπως η θερμοκρασία, η υγρασία, το pH και ο επαρκής αερισμός, προχωρώντας στις απαραίτητες παρεμβάσεις για τη σωστή σύσταση και υγιεινοποίηση του μείγματος.

Το πρόβλημα είναι ότι τα δεδομένα δεν είναι σήμερα διαθέσιμα σε πραγματικό χρόνο. Η απόσταση μεταξύ των μονάδων και η αδυναμία συνεχούς φυσικής παρουσίας των υπευθύνων του ΦοΔΣΑ καθιστούν δύσκολη την άμεση παρέμβαση όταν οι συνθήκες της κομποστοποίησης αποκλίνουν από τα επιθυμητά επίπεδα.

Στόχος η μείωση του χρόνου κομποστοποίησης

Η λύση αναζητείται μέσω του διαγωνισμού ανοιχτής καινοτομίας Innovation for Society Awards (IFS), που διοργανώνει το One Stop Liaison Office, ο μηχανισμός υποστήριξης της καινοτομίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Ο ΦοΔΣΑ καλεί επιστήμονες, ερευνητικές ομάδες, επιχειρήσεις και τεχνολογικά ινστιτούτα να προτείνουν ένα ολοκληρωμένο σύστημα που θα αξιοποιεί αισθητήρες IoT και τεχνητή νοημοσύνη, ώστε οι κρίσιμες παράμετροι της κομποστοποίησης να καταγράφονται και να μεταδίδονται απομακρυσμένα και σε πραγματικό χρόνο.

Όπως εξηγεί η μηχανικός Περιβάλλοντος του ΦοΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας, Δώρα Πασχάλη, η έγκαιρη πρόσβαση στα δεδομένα θα επιτρέψει την ταχύτερη προσαρμογή των τεχνικών παραμέτρων και την άμεση αντιμετώπιση προβλημάτων. Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αναλύει τα δεδομένα και να παρέχει προτάσεις για τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας των μονάδων.

Σήμερα, η διαδικασία κομποστοποίησης διαρκεί από 5 έως 10 μήνες, ενώ στόχος είναι να περιοριστεί στους 5-6 μήνες, που θεωρείται η βέλτιστη διάρκεια.

Η τεχνολογία, επομένως, καλείται να λειτουργήσει ως ένας ψηφιακός «επόπτης» των μονάδων, εντοπίζοντας έγκαιρα αποκλίσεις στη θερμοκρασία, την υγρασία και τις υπόλοιπες κρίσιμες παραμέτρους και επιτρέποντας στους υπευθύνους να παρεμβαίνουν πριν δημιουργηθούν προβλήματα στην παραγωγή.

Από τους επαγγελματίες στους πολίτες

Η ψηφιοποίηση της διαδικασίας αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τη διαχείριση των βιοαποβλήτων στην Κεντρική Μακεδονία. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΦοΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας, Μιχάλης Γεράνης, η Περιφέρεια υλοποιεί ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα χωριστής συλλογής βιοαποβλήτων στη χώρα, με τις ποσότητες που οδηγούνται προς κομποστοποίηση να αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες ανάγκες για ψηφιακή μετάβαση στη διαχείριση των βιοαποβλήτων, με έμφαση στην απομακρυσμένη παρακολούθηση, την έγκαιρη προειδοποίηση για πιθανά προβλήματα και τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας των μονάδων, ώστε το τελικό προϊόν που επιστρέφει στους δήμους και τους πολίτες να είναι υψηλής ποιότητας.

Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η επέκταση του συστήματος συλλογής βιοαποβλήτων στο σύνολο των δήμων και η σταδιακή συμμετοχή των ίδιων των πολιτών. Μέχρι σήμερα, η συλλογή οργανικών αποβλήτων από τα νοικοκυριά βρίσκεται σε πιλοτικό στάδιο, ενώ για την πλήρη ανάπτυξή της απαιτούνται καλύτερος συντονισμός, ενίσχυση του εξοπλισμού και του προσωπικού, αναδιοργάνωση των δρομολογίων, περισσότερα σημεία συλλογής και συστηματικές δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ΦοΔΣΑ έχει ήδη παραχωρήσει στους δήμους εξοπλισμό, απορριμματοφόρα και κάδους, ενώ η τεχνολογική αναβάθμιση των μονάδων κομποστοποίησης αναμένεται να αποτελέσει ένα ακόμη βήμα προς ένα πιο αποδοτικό και κυκλικό μοντέλο διαχείρισης αποβλήτων.

Οι προτάσεις για τη συγκεκριμένη πρόκληση, αλλά και για τις υπόλοιπες προκλήσεις που έχουν τεθεί στον διαγωνισμό ανοιχτής καινοτομίας, αναμένεται να υποβληθούν έως τις 15 Σεπτεμβρίου. Θα ακολουθήσει η διαδικασία αξιολόγησης, με τα αποτελέσματα και τις προτάσεις που θα βραβευτούν να αναμένονται έως το τέλος του 2026.