Φθηνότερο το καλάθι στα ελληνικά σούπερ μάρκετ από Γερμανία, Γαλλία και Βρετανία

Η έρευνα βασίζεται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών στις εξεταζόμενες χώρες, αλλά και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Η σύγκριση αφορά ένα τυπικό καλάθι προϊόντων του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων, με στοιχεία που αφορούν τον Αύγουστο του 2026.

Συνολικά εξετάστηκαν 40 κατηγορίες προϊόντων, με δείγμα άνω των 6.000 τιμών από 48 διαφορετικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ στις εννέα ευρωπαϊκές χώρες και την Ελλάδα.

Στο δείγμα περιλαμβάνονται τόσο επώνυμα προϊόντα όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, ενώ οι τιμές αφορούν αποκλειστικά αλυσίδες σούπερ μάρκετ και όχι άλλα σημεία λιανικής.

Έως 29% ακριβότερο το καλάθι στις άλλες χώρες

Η σύγκριση των τελικών τιμών, δηλαδή συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, δείχνει ότι το μέσο καλάθι είναι ακριβότερο σε όλες τις υπό εξέταση χώρες σε σχέση με την Ελλάδα. Οπως λέει το ΙΕΛΚΑ η μεγαλύτερη διαφορά καταγράφεται στη Γερμανία, όπου το αντίστοιχο καλάθι είναι κατά 29% ακριβότερο.

Ακολουθούν:

• Γαλλία: +28%
• Ηνωμένο Βασίλειο: +28%
• Ρουμανία: +16%
• Βουλγαρία: +15%
• Ιταλία: +12%
• Ισπανία: +12%
• Πορτογαλία: +3%

Έτσι, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει χαμηλότερο μέσο κόστος για το συγκεκριμένο τυπικό καλάθι σε σχέση με όλες τις χώρες που περιλαμβάνονται στη σύγκριση.

Η εικόνα αλλάζει χωρίς τον ΦΠΑ

Σημαντικά διαφορετική είναι η εικόνα όταν από τις τιμές αφαιρεθεί ο ΦΠΑ, καθώς οι συντελεστές που εφαρμόζονται στα τρόφιμα και τα ποτά διαφέρουν αισθητά μεταξύ των χωρών.

Χωρίς τον ΦΠΑ, η διαφορά υπέρ της Ελλάδας διευρύνεται:

• Γερμανία: +35%
• Γαλλία: +36%
• Ηνωμένο Βασίλειο: +37%
• Ιταλία: +19%
• Ισπανία: +21%
• Πορτογαλία: +6%
• Ρουμανία: +22%
• Βουλγαρία: +11%

Με άλλα λόγια, το προ φόρων κόστος του συγκεκριμένου καλαθιού είναι υψηλότερο στις υπόλοιπες χώρες από ό,τι στην Ελλάδα, με τη διαφορά να φτάνει έως και το 37% στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου. Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η διαφοροποίηση μεταξύ των δύο συγκρίσεων οφείλεται κυρίως στους διαφορετικούς συντελεστές ΦΠΑ που εφαρμόζονται στα τρόφιμα και τα ποτά.

Ο ΦΠΑ «αλλάζει» τη σύγκριση

Στην Ελλάδα ο συντελεστής ΦΠΑ για τα συγκεκριμένα προϊόντα είναι 13%. Σε αρκετές από τις άλλες χώρες, αντίστοιχα προϊόντα υπάγονται σε χαμηλότερους συντελεστές.

Ενδεικτικά, στο Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζεται συντελεστής 0% ή 5%, στη Γαλλία 5,5% ή 10%, στην Ισπανία 4% ή 10%, στην Ιταλία 4% ή 10%, στη Ρουμανία 5% ή 11%, ενώ στη Γερμανία εφαρμόζεται συντελεστής 7%. Στην Πορτογαλία οι αντίστοιχοι συντελεστές είναι 6% και 13%.

Η Βουλγαρία αποτελεί εξαίρεση, καθώς εφαρμόζει συντελεστή 20% στα συγκεκριμένα είδη.

Αποτέλεσμα είναι η Ελλάδα να εμφανίζει τον δεύτερο υψηλότερο μέσο συντελεστή ΦΠΑ για το καλάθι των 40 κατηγοριών, μεταξύ των δέκα χωρών που εξετάζονται, με μέσο συντελεστή 15,7%. Ο χαμηλότερος μέσος συντελεστής καταγράφεται στην Ισπανία, στο 7%, ενώ στις περισσότερες υπόλοιπες χώρες κινείται περίπου στην περιοχή του 9%-10%.

Το ΙΕΛΚΑ επισημαίνει ότι η επίδραση των ειδικών φόρων κατανάλωσης, όπως στην περίπτωση του καφέ, δεν μπορεί να συνυπολογιστεί στα συγκεκριμένα στοιχεία.

Η συγκράτηση των τιμών στα ελληνικά σούπερ μάρκετ

Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η εικόνα των τιμών αποτυπώνει τη διαχρονική προσπάθεια των προμηθευτών και των επιχειρήσεων του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων για συγκράτηση των τιμών. Η συγκεκριμένη τάση, με επιμέρους διακυμάνσεις, καταγράφεται διαχρονικά κατά την τελευταία 12ετία, κατά την οποία πραγματοποιείται η συγκεκριμένη έρευνα.

Το ΙΕΛΚΑ σημειώνει ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει χαμηλότερη τιμή για το τυπικό καλάθι σε σχέση με τις χώρες που χρησιμοποιούνται στη σύγκριση, παρά τις κατά περιόδους μεταβολές.

Γιατί οι τιμές διαφέρουν από χώρα σε χώρα

Η σύγκριση των τιμών στα σούπερ μάρκετ δεν εξαρτάται μόνο από το επίπεδο του ΦΠΑ. Όπως επισημαίνει το ΙΕΛΚΑ, μια σειρά παραμέτρων επηρεάζει το τελικό κόστος των προϊόντων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• οι συντελεστές ΦΠΑ,
• οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης,
• το συνολικό επίπεδο φορολογίας,
• η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή,
• οι καταναλωτικές συνήθειες,
• οι καιρικές συνθήκες και οι φυσικές καταστροφές,
• το κόστος ενέργειας,
• το κόστος καυσίμων και μεταφορών,
• το μισθολογικό και εργασιακό κόστος,
• η απόσταση από τα παραγωγικά κέντρα της Κεντρικής Ευρώπης,
• η γεωγραφική ιδιαιτερότητα κάθε χώρας,
• το μέγεθος της αγοράς και οι οικονομίες κλίμακας,
• η σχέση μεταξύ οργανωμένου λιανεμπορίου και μικρότερων σημείων πώλησης,
• το ισοζύγιο εισαγωγών και εξαγωγών τροφίμων και πρώτων υλών,
• το κόστος παραγωγής και χρηματοδότησης,
• η παραγωγικότητα της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου,
• καθώς και η εποχικότητα της ζήτησης και της προσφοράς.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αγοραστική δύναμη κάθε αγοράς, καθώς αυτή επηρεάζει τόσο τις καταναλωτικές επιλογές όσο και τις οικονομίες κλίμακας που μπορούν να επιτύχουν προμηθευτές και λιανέμποροι.