16 Νοέ 2026

Railway.gov.gr: Πώς λειτουργεί το νέο ψηφιακό σύστημα ασφαλείας του σιδηροδρόμου

  • RE+D Magazine

Ένα νέο επίπεδο ψηφιακής εποπτείας και ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας επιχειρεί να εισαγάγει το railway.gov.gr, το σύστημα που παρουσίασε ο τέως αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, στο παλιό αμαξοστάσιο του Πειραιά.

Η πλατφόρμα, η οποία βρίσκεται ήδη σε λειτουργία από τον περασμένο Φεβρουάριο, αξιοποιεί τεχνολογίες ακριβούς γεωεντοπισμού, δορυφορικές επικοινωνίες, τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακή καταγραφή συμβάντων, με στόχο να εντοπίζονται εγκαίρως επικίνδυνες καταστάσεις και να ενημερώνονται άμεσα οι αρμόδιοι για την αντιμετώπισή τους.

Στον πυρήνα του συστήματος βρίσκεται η δυνατότητα παρακολούθησης της θέσης των τρένων με ακρίβεια έως 5 εκατοστά, μέσω εξοπλισμού που έχει εγκατασταθεί σε 134 μηχανές. Η πληροφορία μεταδίδεται σε 24ωρη βάση στο Κέντρο Λειτουργίας του railway.gov.gr, στο Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών, όπου εκπαιδευμένο προσωπικό παρακολουθεί την κυκλοφορία και διαχειρίζεται τις ειδοποιήσεις.

Η σημαντικότερη δυνατότητα είναι η αυτόματη προειδοποίηση όταν δύο τρένα εμφανίζονται να κινούνται σε τροχιά που δημιουργεί κίνδυνο σύγκρουσης. Η ειδοποίηση φτάνει στο Κέντρο χωρίς να απαιτείται προηγούμενη ανθρώπινη παρέμβαση, ενώ η επικοινωνία με τους μηχανοδηγούς, οι εντολές και οι χρόνοι αντίδρασης καταγράφονται ψηφιακά.

Όπως υπογράμμισε ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, δεν πρόκειται για μια νέα εξαγγελία, αλλά για ένα σύστημα που έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή και είναι διαθέσιμο στους πολίτες.

Πώς επιτυγχάνεται η ακρίβεια των 5 εκατοστών

Η ανάπτυξη του railway.gov.gr ξεκίνησε από ένα βασικό τεχνικό πρόβλημα: τον ακριβή εντοπισμό της θέσης ενός τρένου, ώστε να είναι δυνατόν να προσδιορίζεται όχι μόνο το σημείο στο οποίο βρίσκεται, αλλά και η συγκεκριμένη γραμμή στην οποία κινείται.

Ένα συμβατικό σύστημα GPS παρουσιάζει απόκλιση περίπου 15 μέτρων, γεγονός που δεν εξασφαλίζει την απαιτούμενη ακρίβεια σε περιπτώσεις όπου δύο συρμοί κινούνται σε παράλληλες γραμμές, όπως συμβαίνει με τη γραμμή ανόδου και τη γραμμή καθόδου.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αξιοποιήθηκε το σύστημα ακριβούς εντοπισμού HEPOS του Ελληνικού Κτηματολογίου, μέσω του οποίου η θέση των τρένων μπορεί να προσδιορίζεται με ακρίβεια έως 5 εκατοστά.

Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν δοκιμαστικές διελεύσεις για τη χαρτογράφηση 1.650 χιλιομέτρων σιδηροδρομικών γραμμών, δημιουργώντας τη βάση για την ακριβή αποτύπωση της κίνησης των συρμών.

Μια δεύτερη σημαντική πρόκληση αφορούσε τη μετάδοση των δεδομένων. Σε μεγάλο μέρος του σιδηροδρομικού δικτύου, ιδιαίτερα σε ορεινές περιοχές και διαδρομές ανάμεσα σε βουνά, δεν υπάρχει επαρκής κάλυψη κινητής τηλεφωνίας. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιήθηκαν δορυφόροι χαμηλής τροχιάς Starlink, ώστε η πληροφορία να μεταφέρεται συνεχώς στο Κέντρο Λειτουργίας.

Συνολικά, εξοπλισμός εγκαταστάθηκε σε 134 μηχανές, με τη σχετική χρηματοδότηση να προέρχεται από δωρεά 26 μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών. Η συγκεκριμένη διαδικασία επέτρεψε την ταχύτερη υλοποίηση του έργου, χωρίς να απαιτηθούν οι χρονοβόρες διαδικασίες προμηθειών του Δημοσίου.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη συνεργασία που οδήγησε στην ανάπτυξη της πλατφόρμας, σημειώνοντας ότι η αρχική ιδέα των Κυρανάκη και Σακαρέτσιου μετατράπηκε σε λειτουργικό σύστημα μέσα από την τεχνική επεξεργασία και την εφαρμογή της στην πράξη.

Το 24ωρο Κέντρο και οι αυτόματες ειδοποιήσεις

Η λειτουργία της πλατφόρμας στηρίζεται στο Κέντρο Επιχειρήσεων του railway.gov.gr, το οποίο βρίσκεται στο Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών και λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο με εκπαιδευμένο προσωπικό σε βάρδιες. Εκεί συγκεντρώνονται τα δεδομένα από τις μηχανές, η εικόνα της κυκλοφορίας και οι αυτόματες ειδοποιήσεις που αφορούν πιθανούς κινδύνους.

Σε περίπτωση που δύο τρένα εμφανιστούν να κινούνται σε πορεία που δημιουργεί ενδεχόμενο σύγκρουσης, το σύστημα ενεργοποιεί προειδοποίηση προς τους χειριστές. Ακολουθεί επικοινωνία με τους μηχανοδηγούς, οι οποίοι καλούνται να επιβεβαιώσουν την εντολή ακινητοποίησης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι καταγράφεται ολόκληρη η ακολουθία των ενεργειών: από την αρχική ειδοποίηση και την επικοινωνία μέχρι την αντίδραση των μηχανοδηγών, τον χρόνο απόκρισης και τον υπεύθυνο κάθε ενέργειας.

Το σύστημα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη σηματοδότηση, την τηλεδιοίκηση και τις υπόλοιπες υφιστάμενες δικλίδες ασφαλείας του σιδηροδρόμου, χωρίς να τις υποκαθιστά.

Παράλληλα, η πλατφόρμα επιτρέπει τον έλεγχο της ταχύτητας των συρμών. Όταν εντοπίζεται υπέρβαση του επιτρεπόμενου ορίου, δημιουργείται αυτόματα υπόθεση προς διερεύνηση, στην οποία περιλαμβάνονται το σημείο του συμβάντος, η επιτρεπόμενη ταχύτητα, η πραγματική ταχύτητα που καταγράφηκε και σχετικό βιντεοληπτικό υλικό.

Τεχνητή νοημοσύνη για τον έλεγχο των συνομιλιών

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες λειτουργίες του συστήματος αφορά την εποπτεία των υπηρεσιακών συνομιλιών μεταξύ των εργαζομένων στον σιδηρόδρομο. Μετά την τραγωδία των Τεμπών και τις αποκαλύψεις για τις επικοινωνίες μεταξύ των εμπλεκομένων, η ανάγκη ελέγχου της ορθής μεταφοράς και επιβεβαίωσης των εντολών ασφαλείας απέκτησε ιδιαίτερη σημασία.

Για τον σκοπό αυτό αναπτύχθηκε το σύστημα Voice AI GSM-R, το οποίο μετατρέπει τις καταγεγραμμένες συνομιλίες σε γραπτό κείμενο και αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίζει πιθανές αποκλίσεις από τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα επικοινωνίας. Μέχρι σήμερα έχουν αναλυθεί περισσότερες από 120.000 συνομιλίες, με την πλατφόρμα να έχει εντοπίσει ελάχιστα ευρήματα.

Η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται με την αυτόματη επισήμανση μιας πιθανής παράβασης. Ο αρμόδιος καλείται να ακούσει την αρχική ηχογράφηση, να αξιολογήσει το εύρημα και να καταγράψει την ενέργειά του. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να ελεγχθεί εάν μια κρίσιμη εντολή δόθηκε σωστά, εάν έγινε κατανοητή και εάν ακολουθήθηκε από τις προβλεπόμενες ενέργειες.

Το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει κυρώσεις ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης, οι οποίες μπορούν να αφορούν τόσο το προσωπικό όσο και τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και τον Διαχειριστή της Υποδομής. Στις σοβαρότερες περιπτώσεις προβλέπονται, ανάλογα με την ιδιότητα και τα καθήκοντα του εργαζομένου, μέτρα που φτάνουν έως την απομάκρυνση από κρίσιμες θέσεις ασφαλείας, την ανάκληση άδειας ή την απόλυση.

Οι 3.500 κάμερες και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης

Σημαντικό μέρος της νέας ψηφιακής εποπτείας αποτελεί και το δίκτυο καμερών, καθώς περισσότερες από 3.500 κάμερες παρέχουν ήδη εικόνα από διάφορα σημεία του σιδηροδρομικού δικτύου. Το επόμενο βήμα είναι η αξιοποίηση αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης για την αυτόματη ανάλυση του οπτικού υλικού και τον εντοπισμό επικίνδυνων περιστατικών.

Στην παρουσίαση του συστήματος προβλήθηκε πραγματικό περιστατικό κατά το οποίο ένα άτομο κινούνταν μέσα στη σιδηροδρομική γραμμή. Η τεχνολογία μπορεί να εντοπίσει την κίνηση και να ειδοποιήσει το Κέντρο Λειτουργίας, ώστε να ενεργοποιηθούν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ασφαλείας.

Αντίστοιχη τεχνολογία σχεδιάζεται να αξιοποιηθεί και στις κάμερες που είναι εγκατεστημένες στις μηχανές, με στόχο τον εντοπισμό εμποδίων και επικίνδυνων καταστάσεων, όπως η ανεξέλεγκτη βλάστηση, η συσσώρευση νερού ή η παρουσία καπνού.

Ψηφιακή ταυτότητα για περισσότερα από 6.000 στοιχεία του δικτύου

Μια ακόμη λειτουργία του railway.gov.gr αφορά την ψηφιακή αποτύπωση της σιδηροδρομικής υποδομής. Περισσότερα από 6.000 στοιχεία, μεταξύ των οποίων ισόπεδες διαβάσεις, γέφυρες, σήραγγες, σήματα και αλλαγές τροχιάς, έχουν αποκτήσει συγκεκριμένο κωδικό και ακριβή γεωγραφική θέση.

Η εξέλιξη αυτή επιτρέπει την ταχύτερη αναγνώριση και διαχείριση τεχνικών προβλημάτων. Όταν καταγράφεται μια βλάβη, το αρμόδιο συνεργείο μπορεί να λαμβάνει πληροφορίες για το ακριβές σημείο και φωτογραφία του προβλήματος.

Παράλληλα, καταγράφονται ο χρόνος άφιξης του συνεργείου και ο χρόνος αποκατάστασης της κυκλοφορίας. Σε επόμενη φάση, οι χρόνοι αυτοί θα αξιολογούνται σε σύγκριση με συγκεκριμένους στόχους απόκρισης και αποκατάστασης, δημιουργώντας ένα πρόσθετο εργαλείο ελέγχου της αποτελεσματικότητας της συντήρησης.

Ψηφιακός έλεγχος της παρουσίας σε κρίσιμα πόστα

Στον σχεδιασμό της επόμενης φάσης περιλαμβάνεται και η ψηφιακή επιβεβαίωση ανάληψης υπηρεσίας σε κρίσιμες θέσεις του σιδηροδρομικού δικτύου. Η εφαρμογή αναμένεται να ξεκινήσει από τους φύλακες των ισόπεδων διαβάσεων και στη συνέχεια να επεκταθεί στα σταθμαρχεία.

Η λειτουργία έχει ιδιαίτερη σημασία για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν επιβεβαιώνεται η παρουσία εργαζομένου σε θέση που συνδέεται άμεσα με την ασφαλή διέλευση των συρμών. Εάν, για παράδειγμα, δεν επιβεβαιωθεί η ανάληψη υπηρεσίας από τον φύλακα μιας ισόπεδης διάβασης, το Κέντρο Λειτουργίας θα ενημερώνεται προκειμένου να ενεργοποιηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες προστασίας.

Στο σενάριο που παρουσιάστηκε, ο μηχανοδηγός ενημερώνεται και ακινητοποιεί τον συρμό πριν από τη διάβαση. Στη συνέχεια, μέλος του πληρώματος αναλαμβάνει προσωρινά να διακόψει την κυκλοφορία οχημάτων και πεζών, ώστε το τρένο να περάσει με πολύ χαμηλή ταχύτητα.

Τι αλλάζει για τους επιβάτες

Η πλατφόρμα δεν απευθύνεται μόνο στους εργαζομένους και στους αρμόδιους για την κυκλοφορία, αλλά παρέχει και υπηρεσίες ενημέρωσης στους επιβάτες. Μέσω του railway.gov.gr, οι πολίτες μπορούν να παρακολουθούν την πορεία των τρένων, να ενημερώνονται για τον επόμενο σταθμό και να βλέπουν την εκτιμώμενη ώρα άφιξης. Παράλληλα, υπάρχει δυνατότητα παρακολούθησης ζωντανής εικόνας από την εμπρόσθια κάμερα του τρένου.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε ιδιαίτερα στη χρησιμότητα αυτής της δυνατότητας για τις οικογένειες των επιβατών, επισημαίνοντας ότι η δυνατότητα παρακολούθησης της ακριβούς θέσης ενός τρένου και του χρόνου άφιξής του αποτελεί και ένα μήνυμα για την προσπάθεια εκσυγχρονισμού του κράτους.

Η συνολική λειτουργία του railway.gov.gr επιχειρεί να καλύψει ένα ευρύ φάσμα αναγκών: από τον εντοπισμό της θέσης των συρμών και την έγκαιρη προειδοποίηση για κινδύνους μέχρι τον έλεγχο των υπηρεσιακών επικοινωνιών, την παρακολούθηση των τεχνικών βλαβών και την επιβεβαίωση παρουσίας σε κρίσιμα πόστα.





By browsing this website, you agree to our privacy policy.
I Agree