Το κράτος πληρώνει για τη μετακόμιση – Επεκτείνεται το πρόγραμμα των €10.000

Με το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με τίτλο “Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία, ρυθμίσεις στεγαστικής πολιτικής” (ΦΕΚ Ν 5322 -Α 117/2026) το οποίο ψηφίστηκε την περασμένη βδομάδα, επεκτείνεται σημαντικά το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης, γνωστό για την οικονομική ενίσχυση ύψους 10.000 ευρώ σε όσους μεταφέρουν την κύρια κατοικία τους σε ακριτικές περιοχές. 

Οι αλλαγές δεν περιορίζονται μόνο στη διεύρυνση των δικαιούχων. Το νέο θεσμικό πλαίσιο δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε το πρόγραμμα να εξελιχθεί από μια στοχευμένη παρέμβαση για τον Έβρο σε έναν μηχανισμό που θα μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες περιοχές της χώρας που αντιμετωπίζουν έντονη πληθυσμιακή συρρίκνωση.

Στην πρώτη φάση του, το πρόγραμμα αφορά τη μετεγκατάσταση νοικοκυριών στους δήμους Ορεστιάδας, Διδυμοτείχου και Σουφλίου, με στόχο την αντιστροφή της δημογραφικής υποχώρησης σε μία από τις πιο ευαίσθητες περιοχές της χώρας. Το νέο νομοσχέδιο, όμως, εισάγει μια κρίσιμη πρόβλεψη: με κοινή υπουργική απόφαση θα μπορούν πλέον να εντάσσονται στο πρόγραμμα και άλλοι δήμοι ή δημοτικές ενότητες, με βάση πληθυσμιακά, δημογραφικά αλλά και αναπτυξιακά κριτήρια. Με άλλα λόγια, το εργαλείο αποκτά πανελλαδική προοπτική και μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον σε περιοχές που αντιμετωπίζουν εγκατάλειψη, γήρανση του πληθυσμού ή σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού. 

Παράλληλα, το πρόγραμμα ανοίγει για πρώτη φορά και σε κατοίκους άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιθυμούν να εγκατασταθούν στις περιοχές αυτές, καθώς και σε αποφοίτους ελληνικών πανεπιστημίων που ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους από την 1η Ιανουαρίου 2025 και επιλέγουν να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στις συγκεκριμένες περιοχές. Η διεύρυνση αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια προσέλκυσης νέου και παραγωγικού πληθυσμού, συνδέοντας για πρώτη φορά τη στεγαστική πολιτική με την αγορά εργασίας και την περιφερειακή ανάπτυξη.  

Η οικονομική ενίσχυση παραμένει στις 10.000 ευρώ ανά ωφελούμενο νοικοκυριό, ωστόσο εισάγεται μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο καταβολής της. Το ποσό εξακολουθεί να καταβάλλεται σε δύο ισόποσες δόσεις των 5.000 ευρώ: η πρώτη μετά την έγκριση της αίτησης και η δεύτερη μετά τη συμπλήρωση ενός έτους μόνιμης διαμονής στην περιοχή μετεγκατάστασης. Η σημαντική καινοτομία είναι ότι προβλέπεται πλέον η δυνατότητα προκαταβολής της πρώτης δόσης, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία έγκρισης, ώστε να καλύπτονται τα αρχικά έξοδα μετακίνησης και εγκατάστασης των δικαιούχων. 

Pages from 13361189.pdf

Το πρόγραμμα συνοδεύεται, ωστόσο, από αυστηρό μηχανισμό ελέγχων. Ο ΟΠΕΚΑ, σε συνεργασία με τους δήμους, θα πραγματοποιεί διασταυρώσεις στοιχείων και επιτόπιες αυτοψίες για να επιβεβαιώνει ότι οι δικαιούχοι έχουν εγκατασταθεί πραγματικά στην περιοχή. Σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης προβλέπεται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της επιδότησης, ενώ εάν ο δικαιούχος εγκαταλείψει την περιοχή πριν συμπληρωθεί ένας χρόνος υποχρεούται να επιστρέψει αναλογικό μέρος της ενίσχυσης. Αντίστοιχες κυρώσεις προβλέπονται και για περιπτώσεις εικονικών μισθώσεων κατοικιών. 

Pages from 13361189.pdf

Για την παρακολούθηση του προγράμματος δημιουργείται επίσης ένα εκτεταμένο σύστημα ψηφιακών διασταυρώσεων. Η ηλεκτρονική πλατφόρμα θα αντλεί στοιχεία από την ΑΑΔΕ, το Μητρώο Πολιτών, τη ΔΥΠΑ, το πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ και άλλες δημόσιες βάσεις δεδομένων, ώστε να επιβεβαιώνεται η πραγματική κατοικία, η εργασιακή κατάσταση, η οικογενειακή σύνθεση και η διατήρηση των προϋποθέσεων συμμετοχής.  

Πέρα από τη δημογραφική του διάσταση, το μέτρο αποκτά και σαφή οικονομική σημασία. Η δυνατότητα επιδότησης της μετεγκατάστασης μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για εργαζόμενους, επαγγελματίες και νέες οικογένειες να εγκατασταθούν σε περιοχές όπου επιχειρήσεις, βιομηχανικές μονάδες και αγροτικές εκμεταλλεύσεις δυσκολεύονται να καλύψουν τις ανάγκες τους σε ανθρώπινο δυναμικό. Η πρόβλεψη για επέκταση του προγράμματος και σε άλλους δήμους δημιουργεί, παράλληλα, ένα νέο εργαλείο περιφερειακής ανάπτυξης, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε περιοχές με μεγάλες επενδύσεις, βιομηχανικά πάρκα ή τουριστικές ζώνες που αντιμετωπίζουν έντονες ελλείψεις προσωπικού.

Με την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου, η στεγαστική πολιτική συνδέεται πλέον πιο άμεσα με τη δημογραφία, την απασχόληση και την περιφερειακή ανάπτυξη. Το αν το επίδομα των 10.000 ευρώ θα αποδειχθεί αρκετό για να αντιστρέψει τις πληθυσμιακές τάσεις θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα εφαρμογής του μέτρου και κυρίως από το εάν θα συνοδευθεί από νέες θέσεις εργασίας, υποδομές και υπηρεσίες που θα καταστήσουν τις περιοχές μετεγκατάστασης πραγματικά ελκυστικές για μόνιμη εγκατάσταση.