Microliving στην Πορτογαλία

Το Mini Atalhada, σχεδιασμένο από το αρχιτεκτονικό γραφείο SO Arquitetura & Design, ξεκίνησε από μια υφιστάμενη κατασκευή από σκυρόδεμα, τόσο μικρή ώστε αρχικά δεν μπορούσε να φιλοξενήσει ούτε ένα αυτοκίνητο.

Οι ίδιοι οι αρχιτέκτονες αγόρασαν το ακίνητο και το χρησιμοποίησαν ως πεδίο δοκιμής για ένα βασικό ερώτημα: πόσο μικρός μπορεί να είναι ένας χώρος ώστε να εξακολουθεί να λειτουργεί ως πλήρης κατοικία;

Η απάντηση δόθηκε κυρίως με την αξιοποίηση του ύψους, καθώς οι δυνατότητες οριζόντιας επέκτασης ήταν περιορισμένες. Έτσι, η κατοικία αναπτύχθηκε κατακόρυφα, σχεδόν τριπλασιάζοντας την αρχική επιφάνεια.

Η σκάλα ως κεντρικό στοιχείο

Το μεγαλύτερο αρχιτεκτονικό πρόβλημα ήταν η σκάλα. Σε μια τόσο μικρή κατοικία, μια συμβατική κατασκευή θα μπορούσε να καταλάβει σημαντικό μέρος της διαθέσιμης επιφάνειας.

Οι αρχιτέκτονες σχεδίασαν έτσι μια συμπαγή μεταλλική σκάλα από διάτρητο φύλλο μετάλλου με ξύλινα πατήματα. Η επιλογή αυτή επιτρέπει στο φυσικό φως να περνά από το ένα επίπεδο στο άλλο, ενώ παράλληλα διατηρεί οπτικές συνδέσεις ανάμεσα στους χώρους.

Η σκάλα δεν αντιμετωπίζεται, επομένως, απλώς ως στοιχείο κυκλοφορίας, αλλά ως μέρος της συνολικής χωρικής οργάνωσης της κατοικίας.

Μία κατοικία σε πολλαπλά επίπεδα

Η λειτουργία του σπιτιού οργανώνεται καθ’ ύψος. Στο χαμηλότερο επίπεδο, που βρίσκεται σε άμεση επαφή με τον δρόμο, τοποθετείται η είσοδος και οι βοηθητικές λειτουργίες. Τα επίπεδα στη συνέχεια φιλοξενούν τους χώρους ύπνου, ενώ στον τελευταίο όροφο βρίσκεται ο βασικός χώρος διαβίωσης μαζί με την κουζίνα και έναν χώρο εργασίας.

Η συγκεκριμένη διάταξη επιτρέπει στο ανώτερο επίπεδο να αξιοποιεί περισσότερο φυσικό φως και να αποκτά άμεση οπτική σχέση με το τοπίο και τη θάλασσα.

Κάθε τετραγωνικό μέτρο έχει συγκεκριμένο ρόλο

Στα 35 τ.μ., η αξιοποίηση του διαθέσιμου χώρου γίνεται με ιδιαίτερα αυστηρούς όρους. Τα εντοιχισμένα έπιπλα αναλαμβάνουν ταυτόχρονα λειτουργίες αποθήκευσης και καθημερινής χρήσης, ενώ ο φωτισμός και τα δομικά στοιχεία εντάσσονται στην ίδια σχεδιαστική λογική.

Αντί για μια σειρά από μικρά, απομονωμένα δωμάτια, οι αρχιτέκτονες δημιουργούν μια ενιαία χωρική εμπειρία που συνδέει τα διαφορετικά επίπεδα.

Στο εσωτερικό παραμένει εμφανές το οπλισμένο σκυρόδεμα, προσδίδοντας έναν άμεσο και λιτό χαρακτήρα. Το ανοιχτόχρωμο ξύλο λειτουργεί ως αντίβαρο στις σκληρές επιφάνειες, ενώ τα μαύρα πλαίσια των παραθύρων και οι σκούρες κεραμικές επιφάνειες δημιουργούν πιο έντονες γραμμές και αντιθέσεις.

Το φως ως «εργαλείο» για μεγαλύτερο χώρο

Ιδιαίτερο ρόλο στον σχεδιασμό έχει το φυσικό φως. Τα ανοίγματα επεκτείνουν οπτικά τους χώρους προς το τοπίο, ενώ το φως περνά μέσα από τη διάτρητη σκάλα και διαχέεται σε περισσότερα από ένα επίπεδα.

Το βράδυ, ο ενσωματωμένος φωτισμός αναδεικνύει την κατακόρυφη ανάπτυξη της κατοικίας, κάνοντας ορατή από την πρόσοψη τη ζωή στο εσωτερικό.

Μικρότερες κατοικίες απέναντι στο αυξανόμενο κόστος

Για τη SO Arquitetura & Design, το Mini Atalhada αποτελεί και μια απάντηση στην αύξηση του κόστους γης και κατασκευής. Το project δείχνει στην πράξη ότι ένα μικρό και αρχικά δύσχρηστο ακίνητο μπορεί να αποκτήσει διαφορετική αξία μέσα από τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό.

Από μια κατασκευή μόλις 13 τ.μ., δημιουργήθηκε μια πλήρης κατοικία περίπου 35 τ.μ., με χώρους ύπνου, κουζίνα, καθιστικό, εργασία και βοηθητικές λειτουργίες.

Το σημαντικότερο στοιχείο του Mini Atalhada, ωστόσο, δεν είναι μόνο η αύξηση της επιφάνειας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ο περιορισμός του χώρου έγινε η αφετηρία για τον σχεδιασμό ολόκληρης της κατοικίας.