ΑΠΕ και μπαταρίες αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού στην ενέργεια

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του International Renewable Energy Agency (IRENA), σε περιοχές με υψηλό ηλιακό και αιολικό δυναμικό, οι εγκαταστάσεις που συνδυάζουν φωτοβολταϊκά ή αιολικά πάρκα με συστήματα αποθήκευσης μπορούν πλέον να προσφέρουν σταθερή ηλεκτροπαραγωγή σε κόστος χαμηλότερο από αυτό των συμβατικών μονάδων.

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στη δραστική πτώση του κόστους των σχετικών τεχνολογιών κατά την τελευταία δεκαπενταετία. Μεταξύ 2010 και 2024, το κόστος εγκατάστασης φωτοβολταϊκών μειώθηκε κατά 87%, των χερσαίων αιολικών κατά 55%, ενώ ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η πτώση στις τεχνολογίες αποθήκευσης, καθώς το κόστος των μπαταριών περιορίστηκε κατά 93%.

Ως αποτέλεσμα, το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από υβριδικά έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης υποχώρησε από επίπεδα άνω των 100 δολαρίων ανά μεγαβατώρα (MWh) το 2020 σε περίπου 54 έως 82 δολάρια ανά MWh το 2025 για περιοχές με υψηλή ηλιοφάνεια και ισχυρό αιολικό δυναμικό.

Ενδεικτικό της νέας τάσης θεωρείται το έργο Al Dhafra στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το οποίο θα συνδυάζει φωτοβολταϊκή ισχύ 5,2 GW με αποθηκευτική ικανότητα 19 GWh σε μπαταρίες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η μονάδα θα μπορεί να παρέχει σταθερά 1 GW καθαρής ισχύος με κόστος περίπου 70 δολάρια ανά MWh.

Οι προοπτικές εμφανίζονται ακόμη πιο ευνοϊκές για τα επόμενα χρόνια. Οι εκτιμήσεις του IRENA προβλέπουν περαιτέρω μείωση του κόστους εγκατάστασης κατά περίπου 30% έως το 2030 και έως 40% μέχρι το 2035, εξέλιξη που θα μπορούσε να συμπιέσει το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας κάτω από τα 50 ευρώ ανά MWh.

Όπως σημείωσε ο γενικός διευθυντής του οργανισμού, Francesco La Camera, το διαχρονικό επιχείρημα περί μειωμένης αξιοπιστίας των ανανεώσιμων πηγών χάνει πλέον τη βαρύτητά του, καθώς η πρόοδος στις τεχνολογίες αποθήκευσης επιτρέπει την παροχή σταθερής ηλεκτρικής ενέργειας καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ώρου.

Παράλληλα, το ζήτημα αποκτά και έντονη γεωπολιτική διάσταση. Η μεταβλητότητα στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο και οι ανησυχίες για πιθανές διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ ενισχύουν το ενδιαφέρον για ενεργειακά συστήματα που μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν πρόσφατα και οι επισημάνσεις του Ευάγγελος Μυτιληναίος στο «Energy Transition Summit – East Med & Southeast Europe» στην Αθήνα. Όπως υπογράμμισε, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποκτούν πλέον νέα στρατηγική αξία όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους αλλά και ως εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας και προστασίας απέναντι σε κρίσεις εφοδιασμού και ακραίες διακυμάνσεις τιμών.

Ωστόσο, όπως σημειώνουν παράγοντες της αγοράς, το κρίσιμο ζητούμενο παραμένει η ανάπτυξη επαρκών υποδομών αποθήκευσης σε ανταγωνιστικό κόστος, ώστε να περιοριστούν οι έντονες διακυμάνσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας όταν μειώνεται η παραγωγή από ΑΠΕ. Η επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης φαίνεται ότι δεν θα κριθεί μόνο στην παραγωγή καθαρής ενέργειας, αλλά κυρίως στην ικανότητα αποθήκευσής της.