Αντίστροφη μέτρηση για το νέο πακέτο στήριξης στον τομέα της ενέργειας

Τα αρμόδια υπουργεία αναμένεται το επόμενο διάστημα να ανοίξουν τα χαρτιά τους για τις παρεμβάσεις που θα τεθούν σε εφαρμογή, με βασικό στόχο να περιοριστεί η επιβάρυνση από τις υψηλές τιμές των καυσίμων.

Στον πυρήνα του νέου σχεδιασμού βρίσκεται η επιδότηση της τιμής διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, η οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, αλλά και η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης.

Πετρέλαιο θέρμανσης κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο

Η πρώτη και πλέον άμεση παρέμβαση αφορά στο πετρέλαιο θέρμανσης, η διάθεση του οποίου στην αγορά ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου.

Ο στόχος είναι η τελική τιμή για τον καταναλωτή να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, μέσω επιδότησης στην αντλία. Με τα σημερινά δεδομένα, χωρίς την κρατική παρέμβαση, η τιμή θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 2 ευρώ το λίτρο. Για να επιτευχθεί ο στόχος, η συνολική επιδότηση αναμένεται να κινηθεί τουλάχιστον στα επίπεδα των 25 λεπτών ανά λίτρο, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται τόσο από το Δημόσιο όσο και από τα διυλιστήρια.

Η τιμή των 1,75 ευρώ αποτελεί σημείο αναφοράς, καθώς σε αντίστοιχο επίπεδο είχε διαμορφωθεί η τιμή διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στο τέλος της περυσινής περιόδου.

Αυξάνεται οριζόντια το επίδομα θέρμανσης

Η παρέμβαση στην αντλία αναμένεται να συνοδευτεί από δεύτερο μέτρο: την οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Στο πλαίσιο της εξειδίκευσης των μέτρων θα αποσαφηνιστεί εάν η αύξηση θα συνδυαστεί και με αλλαγές στα εισοδηματικά ή άλλα κριτήρια χορήγησης, ώστε να διευρυνθεί ο αριθμός των δικαιούχων.

Ο συνδυασμός της χαμηλότερης τιμής αγοράς του πετρελαίου θέρμανσης και του αυξημένου επιδόματος δημιουργεί ουσιαστικά μία διπλή γραμμή άμυνας για τα νοικοκυριά απέναντι στην ενεργειακή επιβάρυνση.

Το τελικό ύψος του επιδόματος, τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, καθώς και η πιθανή διεύρυνση των δικαιούχων αναμένεται να αποσαφηνιστούν με τις σχετικές ανακοινώσεις των αρμόδιων υπουργείων.

Παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης

Στο πακέτο περιλαμβάνεται και η συνέχιση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης και τον Οκτώβριο, καθώς το υψηλό κόστος του diesel μεταφέρεται σε μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας. Η επιδότηση ανέρχεται σήμερα σε 15 λεπτά το λίτρο, εκ των οποίων τα 10 λεπτά προέρχονται από το κράτος και τα 5 λεπτά από τα διυλιστήρια.

Παρά την υφιστάμενη παρέμβαση, η τιμή του diesel παραμένει πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, γεγονός που διατηρεί υψηλό το κόστος μεταφορών και επηρεάζει μια σειρά από κλάδους, από τις οδικές μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα έως το λιανεμπόριο και την παραγωγή.

Στο τραπέζι και πλαφόν στα περιθώρια κέρδους

Παράλληλα, εξετάζεται η επαναφορά πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην αγορά πετρελαιοειδών, με στόχο να περιοριστούν φαινόμενα αδικαιολόγητων ανατιμήσεων. Η παρέμβαση, εφόσον ενεργοποιηθεί, αναμένεται να έχει έκτακτο χαρακτήρα και να αφορά τόσο το στάδιο της εμπορίας όσο και τα πρατήρια.

Πρόκειται για ένα μέτρο που έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά στις επιδοτήσεις, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να περιορίσει όχι μόνο το φορολογικό και ενεργειακό βάρος αλλά και την πιθανότητα οι διεθνείς αυξήσεις των τιμών να μετακυλίονται με μεγαλύτερη ένταση στον τελικό καταναλωτή.

Στην ΕΕ η συζήτηση για τον ΕΦΚ στα καύσιμα

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την ίδια ώρα, εντείνονται οι συζητήσεις για τη δυνατότητα παροχής μεγαλύτερης δημοσιονομικής ευελιξίας στα κράτη-μέλη, προκειμένου να προχωρήσουν σε μειώσεις του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προαναγγείλει ότι θα θέσει το ζήτημα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ενώ αντίστοιχο αίτημα διατυπώνεται και από άλλους Ευρωπαίους ηγέτες.

Μία τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για την αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών, χωρίς το σύνολο του κόστους να μετακυλίεται αποκλειστικά στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Το μεγάλο ερωτηματικό είναι οι διεθνείς τιμές

Το τελικό ύψος του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί, σε σημαντικό βαθμό, από την πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Καθοριστικό παράγοντα αποτελούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα η δυνατότητα της Σαουδικής Αραβίας να συνεχίσει να τροφοδοτεί απρόσκοπτα την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Οι τελευταίες εξελίξεις στο πολεμικό μέτωπο έχουν εντείνει τη μεταβλητότητα στις ενεργειακές αγορές. Η καταστροφή τμήματος υποδομής μεταφοράς πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας, μετά από επίθεση των Χούθι, προκάλεσε νέα αναστάτωση στις αγορές.

Η τιμή του Brent κινήθηκε ανοδικά, προσεγγίζοντας τα 110 δολάρια το βαρέλι, προτού υποχωρήσει σε επίπεδα κοντά στα 105 δολάρια την Παρασκευή.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει και τον βασικό παράγοντα αβεβαιότητας για τον ελληνικό σχεδιασμό: εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα ή κινηθούν ακόμη υψηλότερα, η δημοσιονομική πίεση για νέες παρεμβάσεις θα αυξηθεί.

Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων

Η κυβέρνηση έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης ή παράτασης των παρεμβάσεων, εφόσον οι συνθήκες στην αγορά ενέργειας το καταστήσουν αναγκαίο.

Το επόμενο διάστημα, επομένως, αναμένεται να κριθεί σε δύο επίπεδα: αφενός από την πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου και αφετέρου από τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη δημοσιονομική αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Για τα ελληνικά νοικοκυριά, το πρώτο κρίσιμο ορόσημο είναι η 15η Οκτωβρίου, όταν θα ξεκινήσει η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης. Το ύψος της επιδότησης στην αντλία, το νέο επίπεδο του επιδόματος θέρμανσης και η παράταση της επιδότησης στο diesel θα καθορίσουν το πραγματικό κόστος της ενέργειας στην έναρξη της χειμερινής περιόδου.