Σκληραίνουν οι όροι σύνδεσης για τα Data Centers

Στην τελική ευθεία βρίσκονται, σύμφωνα με πληροφορίες, οι διαβουλεύσεις του ΥΠΕΝ με τον ΑΔΜΗΕ και τον ΔΕΔΔΗΕ για τη διαμόρφωση νέων κριτηρίων χορήγησης Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης (ΟΠΣ). Η νομοθέτησή τους τοποθετείται τον Σεπτέμβριο, με στόχο οι πρώτες προσφορές με το νέο σύστημα προτεραιότητας να μπορούν να δοθούν μέσα στο φθινόπωρο.

Η βασική αλλαγή είναι ότι ο ηλεκτρικός χώρος δεν θα δεσμεύεται μόνο με βάση το ποιος υπέβαλε πρώτος αίτηση. Στόχος είναι να αποκτήσουν προτεραιότητα τα έργα που εμφανίζουν μεγαλύτερη επενδυτική και αδειοδοτική ωριμότητα, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος δέσμευσης πολύτιμης ισχύος από σχέδια που τελικά δεν θα κατασκευαστούν.

Σχεδόν 5 GW περιμένουν σύνδεση

Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στα αιτήματα που έχουν συγκεντρωθεί στον ΑΔΜΗΕ. Σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες πληροφορίες της αγοράς, η συνολική ισχύς των αιτημάτων για data centers προσεγγίζει πλέον τα 5 GW, έναντι περίπου 1,2 GW στα τέλη του 2025. (⁠

Η επίσημη μελέτη χωροθέτησης των data centers, που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο από τα υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης, βασιζόταν σε στοιχεία έως το τέταρτο τρίμηνο του 2025. Τότε το καταγεγραμμένο επενδυτικό ενδιαφέρον είχε ήδη ξεπεράσει το 1 GW, ενώ περίπου 330 MW είχαν λάβει όρους σύνδεσης.

Η ίδια μελέτη έδειχνε ότι περίπου το 65% του ενδιαφέροντος συγκεντρωνόταν στην Αττική. Κατέγραφε 800-1.260 MW στην Αττική, 140-440 MW στη Δυτική Μακεδονία, περίπου 275 MW στη Βοιωτία, 40-80 MW στην Κόρινθο, 45 MW στην Κρήτη και 30 MW στη Θεσσαλονίκη.

Ο ΑΔΜΗΕ έχει επεξεργαστεί πρόταση για δυνατότητα παράκαμψης της αυστηρής χρονικής προτεραιότητας στην εξέταση των όρων σύνδεσης. Αυτό αποκτά σημασία όταν ένα παλαιότερο αίτημα αφορά περιοχή όπου το σύστημα δεν διαθέτει επαρκή ηλεκτρικό χώρο, ενώ ένα μεταγενέστερο και ώριμο έργο μπορεί να συνδεθεί σε διαφορετικό σημείο χωρίς αντίστοιχο πρόβλημα.

Παράλληλα εξετάζεται ένα αυστηρότερο σύστημα απόδειξης ότι ο επενδυτής είναι πράγματι σε θέση να υλοποιήσει το έργο. Στη σχετική συζήτηση έχουν περιληφθεί αυξημένες εγγυητικές επιστολές, καθώς και στοιχεία που αποδεικνύουν την ωριμότητα της επένδυσης, όπως η εξασφάλιση του χώρου εγκατάστασης και η πρόοδος της περιβαλλοντικής αδειοδότησης.

Το δίκτυο γίνεται το μεγάλο bottleneck

Το πρόβλημα δεν είναι ελληνικό. Τα data centers εξελίσσονται σε έναν από τους ταχύτερα αυξανόμενους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας διεθνώς, ενώ οι εγκαταστάσεις γίνονται ολοένα μεγαλύτερες.

Η επίσημη ελληνική μελέτη χωροθέτησης εκτιμά ότι η απαιτούμενη υπολογιστική ισχύς παγκοσμίως μπορεί να αυξηθεί τρεις έως πέντε φορές, ενώ το μέσο μέγεθος μιας εγκατάστασης data center κινείται προς δεκαπλάσια επίπεδα, με τα μεγαλύτερα συγκροτήματα να μπορούν να ξεπεράσουν ακόμη και το 1 GW.

Ο ίδιος ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ Μάνος Μανουσάκης έχει επισημάνει ότι η ταχύτητα κατασκευής των υποδομών υπολογιστικής ισχύος είναι δύσκολο να συμβαδίσει με την ταχύτητα ανάπτυξης των ηλεκτρικών δικτύων. Κατά τον ΑΔΜΗΕ, η ανάπτυξη των δικτύων πρέπει επομένως να επιταχυνθεί ώστε να μην εξελιχθεί σε σημείο συμφόρησης για τις επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στα data centers.

Παραγωγή ρεύματος δίπλα στο data center

Μία δεύτερη τάση μπορεί να αλλάξει ακόμη περισσότερο τον τρόπο χωροθέτησης των νέων εγκαταστάσεων: η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στον ίδιο ή σε γειτονικό χώρο.

Ο ΑΔΜΗΕ έχει αναφερθεί δημόσια στην προοπτική επενδυτές data centers να αναπτύσσουν τοπική παραγωγή ενέργειας, η οποία θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη σύνδεση με το δίκτυο.

Η κυβερνητική μελέτη έχει ήδη ενσωματώσει στον χάρτη της το σχεδιαζόμενο data center της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία ως περίπτωση εγκατάστασης «πίσω από τον μετρητή», δηλαδή με άμεση συσχέτιση με τοπική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι η τοπική παραγωγή έχει ήδη θεσπιστεί ως κριτήριο προτεραιότητας για τη χορήγηση ΟΠΣ. Πρόκειται για τεχνική και επενδυτική κατεύθυνση που εξετάζεται, όχι για ισχύον κανόνα σύνδεσης.