Οι παγκόσμιες επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση των κτιρίων θα πρέπει να υπερτριπλασιαστούν, φθάνοντας σχεδόν τα 1,2 τρισ. δολάρια ετησίως έως το 2035, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος μείωσης της ενεργειακής έντασης του κτιριακού τομέα κατά τουλάχιστον 25%, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA).
Η έκθεση Special Report on Buildings Efficiency, που δημοσιεύθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2026 στο πλαίσιο της συνεργασίας του IEA με την προεδρία της COP31, εκτιμά ότι ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί με υφιστάμενες τεχνολογίες, υπό την προϋπόθεση ότι ο ετήσιος ρυθμός βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης θα υπερδιπλασιαστεί.
Οι σχετικές επενδύσεις ξεπέρασαν τα 370 δισ. δολάρια το 2025, αφήνοντας ένα πρόσθετο χρηματοδοτικό κενό περίπου 830 δισ. δολαρίων ετησίως σε σχέση με τις απαιτήσεις του 2035.
Ο κτιριακός τομέας αντιπροσωπεύει περίπου το 30% της παγκόσμιας τελικής κατανάλωσης ενέργειας, το ήμισυ της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και 2,8 δισ. τόνους άμεσων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Με βάση τις σημερινές πολιτικές, η ενεργειακή ένταση των κτιρίων αναμένεται να μειωθεί μόλις κατά 7% μεταξύ 2025 και 2035, έναντι 26% στο σενάριο επιταχυνόμενων παρεμβάσεων που εξετάζει ο IEA.
Το ελληνικό μοντέλο χρηματοδότησης των ανακαινίσεων
Η έκθεση αναφέρεται ειδικά στην Ελλάδα ως μία από τις ευρωπαϊκές χώρες που χρησιμοποιούν επιδοτήσεις επιτοκίων για τραπεζικά δάνεια ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων.
Σύμφωνα με τον IEA, η Ελλάδα, η Γαλλία και η Γερμανία εφαρμόζουν μηχανισμούς με τους οποίους το Δημόσιο επιδοτεί το κόστος δανεισμού για επενδύσεις ανακαίνισης που χρηματοδοτούνται από εμπορικές τράπεζες.
Το συγκεκριμένο μοντέλο επιτρέπει την ταχύτερη επέκταση των προγραμμάτων, αξιοποιώντας τα υφιστάμενα δίκτυα καταστημάτων και τις σχέσεις των τραπεζών με τους πελάτες τους.
Ο οργανισμός επισημαίνει ότι η αυξανόμενη δημοσιονομική επιβάρυνση των επιδοτήσεων καθιστά αναγκαία τη μεγαλύτερη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, με τη δημόσια χρηματοδότηση να επικεντρώνεται στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική αγορά ακινήτων, καθώς η ενεργειακή αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος προϋποθέτει χρηματοδοτικά εργαλεία που μπορούν να κινητοποιήσουν ιδιοκτήτες και επενδυτές χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από άμεσες επιχορηγήσεις.
Η οικονομική απόδοση των επενδύσεων
Σύμφωνα με τον IEA, η βελτίωση της αποδοτικότητας του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού μπορεί να συνεισφέρει το 40% της συνολικής μείωσης της ενεργειακής έντασης έως το 2035.
Η αναβάθμιση του κτιριακού κελύφους αντιστοιχεί στο 20%, ο εξηλεκτρισμός των ενεργειακών χρήσεων στο 15% και η πρόσβαση σε καθαρές τεχνολογίες μαγειρέματος στο υπόλοιπο 25%.
Οι αντλίες θερμότητας αποτελούν βασικό εργαλείο της μετάβασης, καθώς είναι συνήθως τρεις έως πέντε φορές αποδοτικότερες από τους συμβατικούς λέβητες ορυκτών καυσίμων.
Σε αγορές όπου οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας είναι ανταγωνιστικές έναντι του φυσικού αερίου, ο συνδυασμός αποτελεσματικής θερμομόνωσης και αντλιών θερμότητας υψηλής απόδοσης μπορεί να περιορίσει τους λογαριασμούς θέρμανσης έως και 90%.
Από τις νέες κατασκευές στις ανακαινίσεις
Ο IEA διαπιστώνει ότι στις ανεπτυγμένες οικονομίες η αγορά κατασκευών μετατοπίζεται σταδιακά από την ανάπτυξη νέων κτιρίων στην αναβάθμιση των υφιστάμενων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αξία των εργασιών ανακαίνισης είχε ήδη ξεπεράσει την αξία της νέας οικιστικής κατασκευής από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας.
Ωστόσο, σε παγκόσμιο επίπεδο ανακαινίζεται ετησίως μόλις το 0,5% της συνολικής κτιριακής επιφάνειας, ενώ στις ανεπτυγμένες οικονομίες ο αντίστοιχος ρυθμός έχει σταθεροποιηθεί περίπου στο 1%. Η επιτάχυνση των παρεμβάσεων δημιουργεί προοπτικές για τις κατασκευαστικές εταιρείες, τους προμηθευτές δομικών υλικών, τους κατασκευαστές ενεργειακού εξοπλισμού και τις εταιρείες παροχής ενεργειακών υπηρεσιών.
Παράλληλα, η ενεργειακή απόδοση αποκτά μεγαλύτερη σημασία στην αποτίμηση των ακινήτων, καθώς επηρεάζει το λειτουργικό κόστος και μπορεί να ενισχύσει την αξία πώλησης των αποδοτικότερων κτιρίων.
Ο IEA εκτιμά ότι η επίτευξη των στόχων δεν εξαρτάται από την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, αλλά κυρίως από την εφαρμογή αυστηρότερων ενεργειακών προδιαγραφών, την αύξηση των ανακαινίσεων και τη δημιουργία χρηματοδοτικών μηχανισμών που θα επιτρέψουν την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων.
