Λιγότερη γραφειοκρατία στις δημόσιες συμβάσεις ζητούν οι ευρωπαίοι κατασκευαστές

Η FIEC στηρίζει τους βασικούς στόχους της πρότασης — απλούστερους κανόνες, δικαιότερο ανταγωνισμό και μεγαλύτερα περιθώρια για ποιότητα και καινοτομία — επισημαίνει όμως ότι η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί στην εφαρμογή της και όχι στη νομική μορφή που θα λάβει.

Κεντρικό σημείο προβληματισμού αποτελεί η επιλογή της Επιτροπής να αντικαταστήσει τις τρεις υφιστάμενες Οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις με έναν ενιαίο Κανονισμό, ο οποίος θα έχει άμεση εφαρμογή στα κράτη-μέλη.

Η FIEC δηλώνει ότι εξακολουθεί να προτιμά το μοντέλο της Οδηγίας, θεωρώντας ότι επιτρέπει μεγαλύτερη προσαρμογή στις εθνικές ιδιαιτερότητες και στις ειδικές συνθήκες της κατασκευαστικής αγοράς. Η μετάβαση σε Κανονισμό, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, αποτελεί σημαντική αλλαγή και απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση των συνεπειών για τα εθνικά διοικητικά και συμβατικά συστήματα.

Το γεγονός ότι οι νέοι κανόνες θα εφαρμόζονται άμεσα, προσθέτει, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι διαδικασίες θα γίνουν απλούστερες ή περισσότερο ομοιόμορφες. Το πραγματικό τεστ θα είναι κατά πόσο θα περιοριστούν η αβεβαιότητα, οι διοικητικές επιβαρύνσεις και οι υποχρεώσεις αναφοράς τόσο για τις αναθέτουσες αρχές όσο και για τις επιχειρήσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στις μικρομεσαίες εταιρείες.

Από τη χαμηλότερη τιμή στη «διαρκή αξία»

Θετικά αντιμετωπίζει η FIEC σειρά προβλέψεων που μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και ανατίθενται τα δημόσια έργα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μεγαλύτερη έμφαση στη διαβούλευση με την αγορά, οι λειτουργικές προδιαγραφές, η δυνατότητα εναλλακτικών λύσεων και η απόρριψη αδικαιολόγητα χαμηλών προσφορών.

Στόχος είναι οι διαγωνισμοί να επιβραβεύουν λύσεις που δημιουργούν αξία σε βάθος χρόνου και όχι απλώς την προσφορά με το χαμηλότερο αρχικό κόστος.

Η Ομοσπονδία προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η μεγαλύτερη ευελιξία στις διαδικασίες πρέπει να συνοδεύεται από διαφάνεια, προστασία των εμπιστευτικών επιχειρηματικών πληροφοριών και οικονομικά βιώσιμες συμβάσεις.

Οι διαπραγματεύσεις, σημειώνει, πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση των τεχνικών λύσεων και την ορθότερη κατανομή του κινδύνου και όχι να εξελίσσονται σε διαδοχικούς γύρους συμπίεσης των τιμών ή να υποχρεώνουν μεγάλο αριθμό υποψηφίων να πραγματοποιούν δυσανάλογα εκτεταμένο σχεδιαστικό έργο πριν ακόμη επιλεγεί ο ανάδοχος.

Στο μικροσκόπιο της FIEC μπαίνουν επίσης οι κανόνες για τις υπεργολαβίες, οι λόγοι αποκλεισμού από τους διαγωνισμούς, η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και η διαφάνεια στις αναθέσεις «in-house». Η Ομοσπονδία ζητά οι σχετικοί κανόνες να είναι αναλογικοί ώστε να μην περιορίζουν τη νόμιμη συνεργασία μεταξύ εξειδικευμένων εταιρειών ούτε την πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα έργα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει παράλληλα στην προβλεψιμότητα των συμβατικών όρων, στους κατάλληλους μηχανισμούς αναπροσαρμογής τιμών και στην ισορροπημένη κατανομή των κινδύνων μεταξύ δημοσίου και αναδόχων.

Το μεγάλο στοίχημα της ψηφιοποίησης

Το ισχυρότερο στοιχείο της μεταρρύθμισης, σύμφωνα με τη FIEC, είναι η πλήρης ψηφιοποίηση των δημοσίων συμβάσεων.

Η δημιουργία ενιαίας ευρωπαϊκής πύλης, η αρχή «once-only», ώστε οι επιχειρήσεις να μην υποβάλλουν επανειλημμένα τις ίδιες πληροφορίες, και η χρήση επαναχρησιμοποιήσιμων ηλεκτρονικών επιχειρηματικών πιστοποιητικών μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τη γραφειοκρατία και να διευκολύνουν τη συμμετοχή εταιρειών σε διασυνοριακούς διαγωνισμούς.

«Η ψηφιοποίηση δεν είναι ένα βάρος που πρέπει να απορροφηθεί», αναφέρει χαρακτηριστικά η FIEC, χαρακτηρίζοντάς την ως το αποτελεσματικότερο μέτρο απλούστευσης που περιλαμβάνεται στη μεταρρύθμιση.

Η μετάβαση, ωστόσο, θα πρέπει να γίνει σταδιακά και να συνοδευθεί από εκπαίδευση, καθοδήγηση και χρηματοδοτική υποστήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και από διαλειτουργικά πληροφοριακά συστήματα και εναλλακτικές διαδικασίες κατά τη μεταβατική περίοδο.

Η FIEC, η οποία εκπροσωπεί μέσω 33 εθνικών ενώσεων κατασκευαστικές επιχειρήσεις σε 28 χώρες, αναμένεται να προχωρήσει σε λεπτομερέστερη αξιολόγηση της πρότασης σε συνεργασία με τα μέλη της.