Στην βουλή το νέο καθεστώς για ξένες επενδύσεις: Φοροαπαλλαγές και fast track αδειοδότηση

Οι νέες ρυθμίσεις που κατατέθηκε στην βουλή με τίτλο «Νέα κίνητρα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, αναδιάρθρωση Διεύθυνσης Άμεσων Ξένων Επενδύσεων και λοιπές διατάξεις», δημιουργεί αυτοτελές καθεστώς κρατικών ενισχύσεων για επενδυτικά σχέδια που χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια κεφάλαια. 

Στόχος είναι η αύξηση των ξένων επενδύσεων και η διοχέτευση κεφαλαίων σε δραστηριότητες που συνδέονται με τον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό, την καινοτομία, την απασχόληση εξειδικευμένου προσωπικού και την ανάπτυξη επενδύσεων στην περιφέρεια. 

Από την Τεχνητή Νοημοσύνη στα logistics

Το νέο πλαίσιο δεν καλύπτει οριζόντια το σύνολο της οικονομίας. Προβλέπει οκτώ κατηγορίες δραστηριοτήτων στις οποίες μπορούν να κατευθυνθούν οι ενισχύσεις: μεταποίηση και βιομηχανική παραγωγή, έρευνα–εφαρμοσμένη καινοτομία–Τεχνητή Νοημοσύνη, βιομηχανοποιημένη πρωτογενής παραγωγή, βιοτεχνολογία, αμυντική βιομηχανία και αεροναυπηγική, εφοδιαστική αλυσίδα και αποθήκευση, κέντρα αποθεραπείας και αποκατάστασης και μονάδες κοινωνικής πρόνοιας/οίκοι ευγηρίας. 

Το καθεστώς θα προκηρύσσεται μία φορά τον χρόνο με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης. Κάθε προκήρυξη θα καθορίζει τον διαθέσιμο προϋπολογισμό, την πηγή της δημόσιας χρηματοδότησης, το ελάχιστο και μέγιστο ύψος των επενδυτικών σχεδίων, τα ποσοστά και το ύψος των κινήτρων, τις επιλέξιμες δαπάνες και τα κριτήρια αξιολόγησης. Αυτό σημαίνει ότι το νομοσχέδιο δημιουργεί τον μηχανισμό, αλλά κρίσιμες οικονομικές παράμετροι θα εξειδικεύονται στις επιμέρους προκηρύξεις.  

Ποιοι μπορούν να επωφεληθούν από το νέο καθεστώς

Δικαιούχοι μπορούν να είναι νέες επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Ελλάδα ή υφιστάμενες αλλοδαπές επιχειρήσεις που δημιουργούν νέο υποκατάστημα στη χώρα. Ως νέα επιχείρηση θεωρείται εκείνη που έχει συσταθεί το πολύ 12 μήνες πριν από την αίτηση υπαγωγής, ενώ οι μέτοχοι μπορούν να είναι φυσικά πρόσωπα μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού ή νομικά πρόσωπα με έδρα εκτός Ελλάδας. 

Το πλαίσιο αφορά «αρχικές επενδύσεις». Σε αυτές περιλαμβάνονται η δημιουργία νέας εγκατάστασης, η επέκταση της παραγωγικής δυναμικότητας, η διαφοροποίηση της παραγωγής και η θεμελιώδης αλλαγή της παραγωγικής διαδικασίας. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνεται η αγορά περιουσιακών στοιχείων εγκατάστασης που έχει κλείσει ή θα έκλεινε χωρίς την εξαγορά. Η απλή αγορά μετοχών μιας εταιρείας δεν θεωρείται αρχική επένδυση, ούτε η απλή επένδυση αντικατάστασης. 

Κτίρια έως 45% της επένδυσης – 70% στα logistics

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αγορά ακινήτων και κατασκευών παρουσιάζει το σκέλος των επιλέξιμων δαπανών. Στις ενισχυόμενες δαπάνες εντάσσονται η κατασκευή, επέκταση και ο εκσυγχρονισμός κτιριακών εγκαταστάσεων, οι ειδικές και βοηθητικές εγκαταστάσεις, οι παρεμβάσεις προσβασιμότητας και η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου.

Οι κτιριακές δαπάνες μπορούν να αντιπροσωπεύουν έως 45% των συνολικών ενισχυόμενων δαπανών περιφερειακού χαρακτήρα. Για επενδύσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, όμως, το όριο ανεβαίνει στο 70%, διάταξη με ιδιαίτερη σημασία για νέες αποθήκες και κέντρα logistics. 

Επιλέξιμη μπορεί επίσης να είναι, υπό προϋποθέσεις και για ΜμΕ, η αγορά υφιστάμενων κτιρίων και άλλων παγίων εγκατάστασης που έχει κλείσει. Καλύπτονται ακόμη νέα μηχανήματα, εξοπλισμός, χρηματοδοτική μίσθωση εξοπλισμού, τεχνολογίες, άδειες εκμετάλλευσης, ευρεσιτεχνίες, τεχνογνωσία, λογισμικό και συστήματα οργάνωσης και πιστοποίησης. Για τις μεγάλες επιχειρήσεις τα άυλα στοιχεία μπορούν να φθάσουν έως 30% των ενισχυόμενων περιφερειακών δαπανών και για τις ΜμΕ έως 50%. 

Αντίθετα, η αγορά γης δεν επιδοτείται. Μη επιλέξιμα είναι επίσης τα λειτουργικά έξοδα, τα έπιπλα και ο εξοπλισμός γραφείου και, μεταξύ άλλων, η αγορά επιβατικών αυτοκινήτων έως έξι θέσεων. Στην αγορά κτιρίου αφαιρείται από την επιλέξιμη δαπάνη η αξία του οικοπέδου. 

Φοροαπαλλαγή και άδειες σε δύο μήνες

Το βασικό οικονομικό κίνητρο είναι η φορολογική απαλλαγή. Αυτή αφορά απαλλαγή από φόρο εισοδήματος επί των προ φόρου κερδών της επιχείρησης και υπολογίζεται ως ποσοστό επί της αξίας των ενισχυόμενων δαπανών ή του νέου εξοπλισμού που αποκτάται μέσω leasing. 

Το δεύτερο εργαλείο μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντικό για τους επενδυτές: η ταχεία αδειοδότηση. Το σχέδιο προβλέπει ότι κάθε απαιτούμενη άδεια ή έγκριση για την εκτέλεση έργων, την εγκατάσταση ή τη λειτουργία της επένδυσης —συμπεριλαμβανομένων των χωροταξικών αδειών— θα εκδίδεται εντός δύο μηνών από την κατάθεση πλήρους φακέλου στη Γενική Διεύθυνση Αναπτυξιακών Νόμων και Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Από το δίμηνο εξαιρείται ο χρόνος που απαιτείται για την προσκόμιση συμπληρωματικών στοιχείων από τον επενδυτή. 

Τα κίνητρα δεν καταργούν τον έλεγχο των ξένων επενδύσεων

Η ένταξη στο νέο καθεστώς δεν απαλλάσσει μια επένδυση από τον μηχανισμό ελέγχου των άμεσων ξένων επενδύσεων. Το νομοσχέδιο διευκρινίζει ότι εξακολουθούν να εφαρμόζονται το ελληνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο ελέγχου και παραμένουν οι σχετικές αρμοδιότητες της Διυπουργικής Επιτροπής, του υπουργείου Εξωτερικών και της Enterprise Greece. 

Παράλληλα, αποκλείονται μεταξύ άλλων προβληματικές επιχειρήσεις, εταιρείες για τις οποίες εκκρεμεί ανάκτηση παράνομων κρατικών ενισχύσεων και επιχειρήσεις με συγκεκριμένες παραβάσεις εργατικής και κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας. Προβλέπονται επίσης περιορισμοί ώστε το καθεστώς να μη χρηματοδοτεί μεταφορά μιας δραστηριότητας από άλλη χώρα του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου στην Ελλάδα με παράλληλη απώλεια θέσεων εργασίας στην αρχική εγκατάσταση. 

Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει συνολικά 50 άρθρα και δεν περιορίζεται στα νέα επενδυτικά κίνητρα. Αναδιαρθρώνει τη Διεύθυνση Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, τροποποιεί το πλαίσιο για αλλοδαπές εταιρείες του α.ν. 89/1967 και εισάγει «Κλιματικό Σύμφωνο Επένδυσης». Περιλαμβάνει επίσης επιμέρους ρυθμίσεις για το εμπόριο, τις μεταφορές και την ενέργεια, μεταξύ των οποίων απλοποίηση της διαδικασίας ηλέκτρισης σταθμών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.